Γραμμή 4: κρυφά στοιχεία για τις καθιζήσεις στην Κυψέλη και αβέβαιη επανεκκίνηση

Νέα διάσταση παίρνει η υπόθεση των καθιζήσεων, που καταγράφηκαν σε κτίρια της Κυψέλης κατά τη διάνοιξη της Γραμμής 4 του Μετρό, καθώς μετά την ακινητοποίηση του μετροπόντικα έρχονται στην επιφάνεια σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση του προβλήματος, την ενημέρωση των κατοίκων και της Βουλής, την πρόσβαση στα τεχνικά δεδομένα και, κυρίως, τις προϋποθέσεις ασφαλούς επανεκκίνησης του έργου.

Η Ελληνικό Μετρό έχει αρχίσει να παραδίδει στοιχεία για ορισμένα από τα πληγέντα κτίρια, ενώ όπως  τονίστηκε σε συνέντευξη Τύπου με τη συμμετοχή του Δημάρχου Χάρη Δούκα, οι κάτοικοι, ο Δήμος Αθηναίων και ανεξάρτητοι τεχνικοί εμπειρογνώμονες ζητούν πλήρη πρόσβαση στις μελέτες και στις μετρήσεις πριν συνεχιστεί η υπόγεια διάνοιξη.

Από τις πρώτες ρωγμές στην ακινητοποίηση του μετροπόντικα

Οι πρώτες αναφορές για προβλήματα σε κτίρια της Κυψέλης εμφανίστηκαν ήδη από τον Μάρτιο. Καταγράφηκαν καθιζήσεις, ρηγματώσεις σε τοίχους, δυσκολίες στο άνοιγμα θυρών και παραθύρων και μετακινήσεις στους αρμούς μεταξύ γειτονικών οικοδομών. Τον Απρίλιο το πρόβλημα έγινε περισσότερο εμφανές, όταν δρόμοι της περιοχής πλημμύρισαν από τσιμεντολάσπη.

Η πλέον κρίσιμη εξέλιξη ήταν η αναστολή λειτουργίας του TBM, του μετροπόντικα που πραγματοποιεί τη διάνοιξη στις αρχές Μαΐου. Μεταγενέστερη ανακοίνωση της Ελληνικό Μετρό της 15ης Ιουλίου αναφέρει ως ημερομηνία αναστολής της λειτουργίας του TBM την 8η Μαΐου 2026, εξηγώντας ότι είχαν διαπιστωθεί μετακινήσεις μεγαλύτερες από εκείνες που είχαν προβλεφθεί στη μελέτη, σε ιδιαίτερα ασθενές γεωλογικό υπόβαθρο.

Ο μετροπόντικας έχει έως τώρα διανύσει περίπου 400 μέτρα στην επίμαχη διαδρομή. Προβλήματα έχουν αναφερθεί σε 23 κτίρια, ενώ μέχρι τον σταθμό «Δικαστήρια» στην περιοχή της Ευελπίδων απομένει περίπου αντίστοιχη απόσταση. Η προοπτική συνέχισης των εργασιών προκαλεί έντονη ανησυχία στους κατοίκους τα ακίνητα των οποίων βρίσκονται μπροστά από το σημείο όπου έχει σταματήσει το μηχάνημα.

Ο Θ. Καμπαγιάννης δικηγόρος των κατοίκων της Κυψέλης για τα έγγραφα που δημοσιοποιεί σημειώνει ότι: «Είναι χαρακτηριστικό ότι, αν και ο μετροπόντικας είχε σταματήσει τη λειτουργία του από 8 Μαΐου 2026 λόγω δονήσεων που υπερέβησαν τα όρια συναγερμού, η Ελληνικό Μετρό εξέδωσε δελτίο Τύπου στις 15 Ιουλίου 2026, δύο μήνες και μία εβδομάδα μετά (!), κι αυτό εξαιτίας της ανακοίνωσης της κατεπείγουσας προκαταρκτικής εξέτασης που παρήγγειλε ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών την ίδια μέρα. Μάλιστα, σε έγγραφο που έστειλε η Ελληνικό Μετρό στη Βουλή, με ημερομηνία 13 Μαΐου 2026, σε απάντηση κοινοβουλευτικής ερώτησης βουλευτών της Νέας Αριστεράς, το γεγονός της αναστολής λειτουργίας του μετροπόντικα (που είχε ήδη συμβεί πέντε ημέρες νωρίτερα) αποσιωπήθηκε!»

Το έγγραφο στη Βουλή και οι αποκαλύψεις Καμπαγιάννη

Ιδιαίτερο πολιτικό και διοικητικό βάρος αποκτά η υπόθεση από την αποκάλυψη του νομικού συμβούλου των κατοίκων Θανάση Καμπαγιάννη σχετικά με έγγραφο της Ελληνικό Μετρό προς τη Βουλή. Στη συνέντευξη Τύπου των κατοίκων, με συμμετοχή του Δημάρχου Χάρη Δούκα, κατοίκων, εμπειρογνωμόνων, δικηγόρων και δημοτικών συμβούλων ο κος Καμπαγιάννης αποκάλυψε ότι:

Στις 13 Μαΐου 2026, δηλαδή λίγες ημέρες μετά την αναστολή λειτουργίας του TBM, η Ελληνικό Μετρό απάντησε σε κοινοβουλευτική ερώτηση βουλευτών της Νέας Αριστεράς για τα προβλήματα στην Κυψέλη. Σύμφωνα με όσα επισημαίνει ο κ. Καμπαγιάννης, στην απάντηση δεν υπήρχε αναφορά στο γεγονός ότι ο μετροπόντικας είχε ήδη σταματήσει.

Ο ίδιος σημείωσε χαρακτηριστικά ότι ενώ από τη μεταγενέστερη ανακοίνωση της 15ης Ιουλίου προκύπτει πως οι εργασίες του TBM είχαν ανασταλεί λόγω μη αναμενόμενων συνθηκών και μετακινήσεων μεγαλύτερων από τις προβλεπόμενες, στο έγγραφο της 13ης Μαΐου γινόταν γενική αναφορά στις γεωλογικές έρευνες και στη δυνατότητα διενέργειας συμπληρωματικών ερευνών, όπου απαιτούνταν.

Η χρονική αυτή ακολουθία δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το επίπεδο ενημέρωσης, που είχε δοθεί τότε στη Βουλή σχετικά με την πραγματική κατάσταση του έργου, είπε ο νομικός παραστάτης των κατοίκων.

Στοιχεία για 14 κτίρια με «ρήτρα εμπιστευτικότητας»

Νέα εξέλιξη αποτέλεσε η αποστολή από την Ελληνικό Μετρό στον Δήμο Αθηναίων δεδομένων για 14 κτίρια της Κυψέλης. Πρόκειται, σύμφωνα με τον δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα, για μετρήσεις που είχαν πραγματοποιηθεί πριν και μετά τη διέλευση του μετροπόντικα.

Ο κ. Δούκας δήλωσε ότι τα στοιχεία θα αξιολογηθούν από τους εξειδικευμένους συνεργάτες των κατοίκων. Το υλικό, ωστόσο, αναφέρει ότι παραδόθηκε με όρους εμπιστευτικότητας, ενώ οι κάτοικοι είχαν ζητήσει πλήρη πρόσβαση στα τεχνικά δεδομένα εδώ και εβδομάδες.

-«Χτες είχαμε μία σημαντική εξέλιξη. Η Ελληνικό Μετρό μας απέστειλε κάποια στοιχεία και δεδομένα που είχαμε ζητήσει, τα οποία θα αξιολογηθούν από τους εξειδικευμένους συνεργάτες των κατοίκων», ανέφερε ο δήμαρχος Αθηναίων.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε παράλληλα ότι ο Δήμος τάσσεται υπέρ της κατασκευής της Γραμμής 4, υπογραμμίζοντας όμως ότι τόσο η συνέχιση του έργου όσο και η προστασία των κατοίκων πρέπει να εξασφαλιστούν με όρους ασφάλειας, διαφάνειας και τεχνικής αξιοπιστίας.

Μελέτη επανεκκίνησης και διαφωνίες για τα συμπεράσματα

Το επόμενο κρίσιμο κεφάλαιο αφορά τη Μελέτη Επανεκκίνησης του TBM. Μετά τις συναντήσεις κατοίκων με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών είχε δοθεί η εικόνα ότι ειδικοί επιστήμονες θα ολοκλήρωναν μέσα στον Αύγουστο τη μελέτη που θα καθόριζε με ποιους όρους μπορεί να συνεχιστεί η διάνοιξη χωρίς να επαναληφθούν αντίστοιχα προβλήματα.

Σύμφωνα όμως με τις πληροφορίες που ανακοινωθήκαν στη συνέντευξη Τύπου, έχουν προκύψει σημαντικές διαφωνίες γύρω από τα συμπεράσματα της μελέτης, ενώ η παρουσίαση των τελικών αποτελεσμάτων μετατέθηκε για τον Σεπτέμβριο.

Ο Δήμος Αθηναίων έχει ζητήσει ολόκληρη την έκθεση πραγματογνωμοσύνης και όλα τα σχετικά έγγραφα. Σύμφωνα με τον Χάρη Δούκα, η εταιρεία έχει συντάξει μελέτη με δύο εμπειρογνώμονες, η οποία αξιολογείται και από τρίτο αξιολογητή, με δέσμευση ότι τα τελικά αποτελέσματα θα παρουσιαστούν μέσα στον Σεπτέμβριο.

Παράλληλα ζητήθηκε το ημερολόγιο του έργου για το διάστημα Ιανουαρίου – Ιουνίου 2026 και το σύνολο των στοιχείων δομητικής και γεωμηχανικής παρακολούθησης, ώστε να διαπιστωθεί πού καταγράφηκαν καθιζήσεις και μετατοπίσεις και να αξιολογηθούν οι πραγματικές συνθήκες πριν ληφθεί απόφαση επανεκκίνησης.

Ο Δήμος ζητά άμεση αποκατάσταση των ζημιών, ελέγχους στατικής επάρκειας όπου απαιτούνται και πλήρη πρόσβαση των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων στα στοιχεία του έργου. Ο Χάρης Δούκας συνοψίζει τον στόχο ως εξής: «με αξιοπιστία, με διαφάνεια, με λογοδοσία, με ευθύνη να προχωρήσουν τα έργα, να προχωρήσουν οι αποκαταστάσεις και να εμπεδωθεί η ασφάλεια στους κατοίκους».
Η παρουσίαση της τελικής μελέτης επανεκκίνησης αναδεικνύεται έτσι σε καθοριστικό ορόσημο. Από τα συμπεράσματά της, την ανεξάρτητη αξιολόγηση των δεδομένων και τον τρόπο αντιμετώπισης των ήδη καταγεγραμμένων καθιζήσεων θα κριθεί τόσο το πότε και με ποιους όρους θα επανεκκινήσει ο μετροπόντικας όσο και εάν θα μπορέσει να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των κατοίκων απέναντι στη διαχείριση ενός από τα μεγαλύτερα έργα υποδομής που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη στην Αθήνα.

Οι κάτοικοι ζητούν ανεξάρτητο τεχνικό έλεγχο

Η κινητοποίηση έχει πλέον διευρυνθεί. Ογδόντα ένοικοι κατοικιών που βρίσκονται στο τμήμα της διαδρομής μπροστά από τον ακινητοποιημένο μετροπόντικα έχουν ήδη συνυπογράψει εξώδικο μαζί με κατοίκους κτιρίων που έχουν πληγεί.

Τεχνικός συμπαραστάτης των κατοίκων έχει οριστεί, με ομόφωνη στήριξη του Δημοτικού Συμβουλίου Αθηναίων, ο καθηγητής του ΕΜΠ Δημήτρης Καλιαμπάκος. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι απαιτείται διαφάνεια «χωρίς τρικ και ασφυκτική διαχείριση των στοιχείων», επισημαίνοντας ότι οι καθιζήσεις είναι μετρήσιμες και μπορεί να αφορούν ακόμη και κτίρια στα οποία δεν έχουν εμφανιστεί εμφανείς ρωγμές.

Το ΤΕΕ έχει επίσης πραγματοποιήσει αυτοψίες μέσω μηχανικών του στα πληγέντα κτίρια και αναμένεται τελικό πόρισμα.