ΜΦΗ: νέα άδεια λειτουργίας, δύο φάσεις ελέγχου και πρόστιμα έως 100.000 ευρώ

Νέο ενιαίο σύστημα αδειοδότησης, με δύο στάδια τεχνικού και διοικητικού ελέγχου, συγκεκριμένες προθεσμίες, υποχρεωτική αυτοψία πριν από την τελική έγκριση και αυστηρό πλαίσιο κυρώσεων θεσπίζεται για τις Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΜΦΗ).

♦ Νέα κοινή υπουργική απόφαση  καταργεί τις μέχρι σήμερα ξεχωριστές διοικητικές διαδικασίες άδειας ίδρυσης, άδειας λειτουργίας και αναθεώρησης άδειας και τις αντικαθιστά με μία «Έγκριση Ίδρυσης και Λειτουργίας» και μία διαδικασία τροποποίησής της.

♦ Κεντρικό ρόλο έχει ο μηχανικός, ο οποίος καλείται να τεκμηριώσει από την προσπελασιμότητα και τις υποδομές του ακινήτου έως την πολεοδομική νομιμότητα, τη χρήση, την προσβασιμότητα και, όπου απαιτείται, τη στατική επάρκεια. Μετά την έγκριση ενεργοποιούνται έλεγχοι από ΥΔΟΜ, Περιφέρεια, υγειονομικές, περιβαλλοντικές και πυροσβεστικές υπηρεσίες, ενώ λειτουργία χωρίς αρχική έγκριση οδηγεί σε διακοπή και πρόστιμο έως 100.000 ευρώ.

Από τις δύο άδειες σε μία «Έγκριση Ίδρυσης και Λειτουργίας»

Η σημαντικότερη θεσμική μεταβολή που φέρνει η νέα ΚΥΑ των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Περιβάλλοντος Ενέργειας, Ανάπτυξης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και  Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας είναι η κατάργηση του προηγούμενου διοικητικού μοντέλου.

Η ΚΥΑ καταγράφει ρητά ότι καταργούνται οι διαδικασίες του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών «Μίτος» με τίτλους «Άδεια Ίδρυσης Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων», «Άδεια Λειτουργίας Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων» και «Αναθεώρηση Άδειας Λειτουργίας Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων». Στη θέση τους δημιουργούνται οι διαδικασίες «Έκδοση Έγκρισης Ίδρυσης και Λειτουργίας Μονάδων Φροντίδας Ηλικιωμένων» και «Τροποποίηση Έγκρισης Ίδρυσης και Λειτουργίας».

Το νέο καθεστώς καλύπτει ΜΦΗ κερδοσκοπικού και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, για αυτοεξυπηρετούμενους ή μη ηλικιωμένους. Αδειοδοτούσα αρχή είναι πλέον η αρμόδια για θέματα δημόσιας υγείας και κοινωνικής μέριμνας υπηρεσία της Περιφέρειας στην περιοχή όπου λειτουργεί η μονάδα.

Παράλληλα τροποποιείται η απόφαση του 2007 ώστε να ορίζεται πλέον ρητά ότι «Για τη λειτουργία κάθε Μ.Φ.Η. είναι απαραίτητη η έγκριση ίδρυσης και λειτουργίας», ενώ σε περίπτωση μεταστέγασης απαιτείται νέα έγκριση. Καταργούνται επίσης η περ. β΄ του άρθρου 2 και οι παρ. 1 έως 4 του άρθρου 3 της ίδιας απόφασης.

Πρώτη φάση: ο αρχικός τεχνικός έλεγχος και η προέγκριση

Η διαδικασία αρχίζει με αίτηση στην Περιφέρεια και με τα δικαιολογητικά της Α΄ Φάσης. Πρόκειται ουσιαστικά για τον πρώτο έλεγχο της καταλληλότητας του ακινήτου και εδώ ο ρόλος του μηχανικού είναι καθοριστικός.

Η Α΄ Φάση περιλαμβάνει τέσσερις βασικές κατηγορίες δικαιολογητικών:

τοπογραφικό διάγραμμα, κατόψεις του κτιρίου και του αύλειου χώρου, τεχνική έκθεση μηχανικού και, όταν πρόκειται για υφιστάμενο κτίριο, οικοδομική άδεια.

Η τεχνική έκθεση πρέπει να περιγράφει τουλάχιστον την προσπελασιμότητα του οικοπέδου, την κατάσταση των οδών πρόσβασης και την πρόοδο εφαρμογής του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου, την επάρκεια ύδρευσης, ηλεκτροδότησης, τηλεφωνικής σύνδεσης και αποχέτευσης, τα τελειώματα και τον τρόπο κατασκευής του κτιρίου, καθώς και τη δυναμικότητα και την πλήρη λειτουργική διάρθρωση της ΜΦΗ.

Η Περιφέρεια έχει πέντε ημέρες από την υποβολή πλήρους φακέλου για να ελέγξει την τυπική και ουσιαστική πληρότητά του. Αν υπάρχουν ελλείψεις, ο φορέας ειδοποιείται και διαθέτει άλλες πέντε ημέρες για να τις καλύψει. Αν δεν το κάνει εμπρόθεσμα, η αίτηση απορρίπτεται.

Όταν ο φάκελος είναι πλήρης, διαβιβάζεται στην επιτροπή καταλληλότητας, η οποία έχει 30 ημέρες για να εκδώσει προέγκριση. Εάν η προθεσμία περάσει χωρίς ενέργεια, η αίτηση θεωρείται απορριφθείσα.

Δεύτερη φάση: η βεβαίωση του μηχανικού και ο πλήρης φάκελος

Μετά την προέγκριση ακολουθεί η Β΄ Φάση. Η ΚΥΑ τυπικά προβλέπει δέκα βασικές κατηγορίες δικαιολογητικών Β΄ Φάσης, οι οποίες αναλύονται σε επιμέρους έγγραφα και τεχνικές εκθέσεις.

Πρώτον, υποβάλλεται υπεύθυνη δήλωση του φορέα για το δικαίωμα χρήσης και εκμετάλλευσης του ακινήτου.

Δεύτερον, απαιτείται βεβαίωση χώρου κύριας χρήσης από αρμόδιο ιδιώτη μηχανικό. Πρόκειται για ένα από τα κρισιμότερα έγγραφα της νέας διαδικασίας. Ο μηχανικός αναγράφει την ακριβή θέση, το συνολικό εμβαδόν κύριων χώρων και παραρτημάτων, τη δυναμικότητα και τη βεβαίωση χρήσης γης της ΥΔΟΜ και βεβαιώνει ρητά ότι ο χώρος είναι νομίμως υφιστάμενος τόσο ως προς την κατασκευή όσο και ως προς τη χρήση του ως ΜΦΗ.

Πρέπει ακόμη να πιστοποιείται η συμμόρφωση με Οικοδομικό και Κτιριοδομικό Κανονισμό, Κανονισμό Πυροπροστασίας, γενικές και ειδικές πολεοδομικές διατάξεις, τις ειδικές κτιριολογικές προδιαγραφές των ΜΦΗ και τις απαιτήσεις προσβασιμότητας για εμποδιζόμενα άτομα.

Ο μηχανικός συγκεντρώνει και το ιστορικό νομιμότητας

Η βεβαίωση του μηχανικού συνοδεύεται από όλα τα δημόσια έγγραφα που αποδεικνύουν την πολεοδομική νομιμότητα: οικοδομική άδεια, αναθεωρήσεις ή ενημερώσεις, ΕΕΔΜΚ, απόφαση εξαίρεσης από κατεδάφιση, άδεια νομιμοποίησης, βεβαίωση περαίωσης υπαγωγής σε νόμο αυθαιρέτων ή ακόμη και βεβαίωση εξόφλησης του 30% του ενιαίου ειδικού προστίμου, ανάλογα με την περίπτωση.

Συνοδεύεται ακόμη από τις εγκεκριμένες κατόψεις και τομές, προερχόμενες από το e-Άδειες, το πληροφοριακό σύστημα αυθαιρέτων ή το έντυπο αρχείο της ΥΔΟΜ.

Τρίτο βασικό δικαιολογητικό είναι το δελτίο δομικής τρωτότητας. Εάν το κτίριο καταταχθεί στην κατηγορία υψηλής προτεραιότητας ελέγχου, απαιτείται και βεβαίωση στατικής επάρκειας από αρμόδιο μηχανικό, στηριζόμενη σε μελέτη στατικής επάρκειας αναρτημένη στο e-Άδειες. Το ίδιο ισχύει για ορισμένα αυθαίρετα κτίρια που έχουν υπαχθεί σε καθεστώς αναστολής κυρώσεων.

Περιβαλλοντικά, πυροπροστασία, ιατρός και παράβολο

Στον φάκελο προστίθενται, όπου απαιτούνται, ΑΕΠΟ ή υπαγωγή σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις και πιστοποιητικό ενεργητικής πυροπροστασίας.

Απαιτούνται επίσης ποινικό μητρώο και σχετική υπεύθυνη δήλωση του φορέα ή, για νομικό πρόσωπο, του νόμιμου εκπροσώπου και των μελών διοίκησης. Το ποινικό μητρώο αναζητείται αυτεπάγγελτα από την Περιφέρεια.

Για τον υπεύθυνο ή τους υπεύθυνους ιατρούς υποβάλλονται άδεια άσκησης επαγγέλματος και τίτλος ειδικότητας, πιστοποιητικό εγγραφής στον Ιατρικό Σύλλογο και υπεύθυνη δήλωση ανάληψης επιστημονικής ευθύνης.

Ακολουθούν ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας και το αποδεικτικό καταβολής παραβόλου. Για νομικά πρόσωπα που δεν είναι υπόχρεα εγγραφής στο ΓΕΜΗ απαιτούνται επιπλέον το καταστατικό ή άλλο έγγραφο νόμιμης σύστασης και πρόσφατο πιστοποιητικό νόμιμου εκπροσώπου.

Το παράβολο για την αρχική έγκριση είναι 150 ευρώ, για τροποποίηση που απαιτεί αυτοψία 100 ευρώ και για αλλαγή φορέα 50 ευρώ. Για τις λοιπές απλές μεταβολές δεν απαιτείται παράβολο.

Αυτοψία πριν από την τελική έγκριση

Όταν ολοκληρωθούν η κατασκευή και ο εξοπλισμός του κτιρίου και του περιβάλλοντος χώρου, ο φορέας ζητεί αυτοψία.

Η επιτροπή καταλληλότητας πρέπει μέσα σε δέκα ημέρες από το αίτημα να πραγματοποιήσει τον επιτόπιο έλεγχο και μέσα σε άλλες πέντε ημέρες να υποβάλει τη γνώμη της στην Περιφέρεια.

Η Περιφέρεια έχει στη συνέχεια 30 ημέρες από την υποβολή της γνώμης για να εκδώσει την έγκριση. Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς έκδοση απόφασης, η αίτηση θεωρείται απορριφθείσα. Η ίδια η ΚΥΑ δεν θεσπίζει στο συγκεκριμένο άρθρο ειδική διαδικασία προσφυγής κατά αυτής της απορριπτικής έκβασης· συνεπώς δεν πρέπει να συγχέεται με την ειδική διοικητική προσφυγή που προβλέπεται ρητά αργότερα για τις αποφάσεις επιβολής κυρώσεων.

Τι συμβαίνει μετά την ανάρτηση στη «Διαύγεια»

Η τελική έγκριση αναρτάται υποχρεωτικά στη «ΔΙΑΥΓΕΙΑ» και αναφέρει επωνυμία, ΑΦΜ, διακριτικό τίτλο –στον οποίο πρέπει να περιλαμβάνεται η φράση «Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων»– και μέγιστη δυναμικότητα. Η έγκριση έχει αόριστη διάρκεια.

Η ανάρτηση όμως δεν σημαίνει ότι τελειώνουν οι έλεγχοι. Μέσα σε πέντε εργάσιμες ημέρες η Περιφέρεια κοινοποιεί την έγκριση στην ΥΔΟΜ, στην υπηρεσία περιβάλλοντος, στην υγειονομική υπηρεσία, στο Πυροσβεστικό Σώμα και σε κάθε άλλη αρμόδια αρχή, ώστε να ασκήσουν τις ελεγκτικές τους αρμοδιότητες.

Ο φορέας έχει διαρκή υποχρέωση να κρατά επικαιροποιημένα τα δικαιολογητικά και να ανανεώνει έγκαιρα όσα έχουν ημερομηνία λήξης.

Τι αλλάζει όταν μεταβάλλεται το κτίριο ή η δυναμικότητα

Αύξηση ή άλλη αλλαγή της δυναμικότητας καθώς και κτιριακές μεταβολές –όπως διαρρυθμίσεις ή προσθήκες για τις οποίες απαιτείται οικοδομική άδεια– δεν μπορούν να γίνουν με μία απλή ενημέρωση. Απαιτείται τροποποίηση της έγκρισης, κατάθεση των σχετικών τεχνικών δικαιολογητικών και νέα αυτοψία από την επιτροπή καταλληλότητας.

Αντίθετα, για αλλαγή φορέα, ιδιοκτησιακού καθεστώτος ή Εσωτερικού Κανονισμού προβλέπεται ενημέρωση της Περιφέρειας μέσα σε δέκα ημέρες. Η Περιφέρεια εκδίδει αναθεωρημένη έγκριση μέσα σε δέκα ημέρες χωρίς αυτοψία και γνώμη της επιτροπής.

ΟΠΣ-ΑΔΕ: η αδειοδότηση περνά σε ενιαίο ψηφιακό σύστημα

Η αίτηση, τα δικαιολογητικά και οι μεταβολές προβλέπεται να υποβάλλονται αποκλειστικά μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Άσκησης Δραστηριοτήτων και Ελέγχων – ΟΠΣ-ΑΔΕ, με πρόσβαση μέσω gov.gr και EUGO.

Μέχρι να ενεργοποιηθεί η σχετική λειτουργία του συστήματος για τις ΜΦΗ, η διαδικασία μπορεί να γίνεται σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή απευθείας στην Περιφέρεια ή μέσω ΚΕΠ που λειτουργεί ως Ενιαίο Κέντρο Εξυπηρέτησης.

Η υποχρεωτική απογραφή και τι σημαίνει για τις παλιές ΜΦΗ

Ιδιαίτερη σημασία έχει η απογραφή στο ΟΠΣ-ΑΔΕ. Μέσα σε έξι μήνες από την επίσημη θέση σε λειτουργία του συστήματος για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, όλες οι ΜΦΗ που λειτουργούν εκείνη τη στιγμή πρέπει να καταχωρίσουν τη δραστηριότητα και τα βασικά στοιχεία της.

Ο φορέας αναρτά και το αποδεικτικό αδειοδότησης που διαθέτει, είτε πρόκειται για τη νέα έγκριση είτε για παλαιότερη άδεια που είχε εκδοθεί με το προηγούμενο καθεστώς.

Κρίσιμη είναι η διευκρίνιση της ΚΥΑ ότι η απογραφή δεν σημαίνει αυτόματη υπαγωγή των ήδη λειτουργουσών ΜΦΗ στο νέο καθεστώς. Οι υφιστάμενες μονάδες που εξακολουθούν να λειτουργούν βάσει των μεταβατικών διατάξεων του άρθρου 361 του ν. 4442/2016 διατηρούν αυτή τη βάση λειτουργίας τους και απλώς απογράφονται στο ψηφιακό σύστημα.

Έλεγχοι σε όλη τη διάρκεια λειτουργίας

Οι έλεγχοι δεν περιορίζονται στην αρχική αυτοψία. Κατά τη λειτουργία της μονάδας, η Περιφέρεια και οι λοιπές αρμόδιες αρχές μπορούν να διενεργούν ελέγχους συμμόρφωσης και να ενημερώνουν εγγράφως ή ηλεκτρονικά τον φορέα για τα αποτελέσματα.

Αυτό σημαίνει ότι στοιχεία όπως η πολεοδομική νομιμότητα, η πυροπροστασία, η χρήση, οι περιβαλλοντικές υποχρεώσεις και τα δικαιολογητικά περιορισμένης χρονικής ισχύος παραμένουν ενεργό αντικείμενο ελέγχου και μετά την αδειοδότηση.

Πρόστιμα από 500 έως 100.000 ευρώ

Η βαρύτερη παράβαση είναι η λειτουργία χωρίς αρχική έγκριση. Στην περίπτωση αυτή προβλέπεται διακοπή λειτουργίας και διοικητικό πρόστιμο 100.000 ευρώ.

Λειτουργία χωρίς την απαιτούμενη τροποποίηση της έγκρισης επισύρει πρόστιμο από 500 έως 30.000 ευρώ και προθεσμία τριών μηνών για συμμόρφωση.

Παράλειψη ενημέρωσης της Περιφέρειας για άλλες μεταβολές ή μη επικαιροποίηση και ανανέωση των δικαιολογητικών επισύρει πρόστιμο από 500 έως 2.000 ευρώ, επίσης με τρίμηνη προθεσμία συμμόρφωσης.

Αν η προθεσμία περάσει άπρακτη ή επαναληφθεί η ίδια παράβαση μέσα σε τρία χρόνια, επιβάλλεται διπλάσιο πρόστιμο.

Πότε έρχεται οριστικό «λουκέτο»

Η ΚΥΑ προβλέπει οριστική, ολική ή μερική διακοπή λειτουργίας όταν η μονάδα λειτουργεί χωρίς αρχική έγκριση, όταν υπάρχει παράβαση που είναι «αντικειμενικά αδύνατο να αρθεί» ή όταν έχουν εκλείψει οι προϋποθέσεις με βάση τις οποίες είχε χορηγηθεί η έγκριση.

Η απόφαση διακοπής εκτελείται αμέσως από την αστυνομική αρχή. Μη συμμόρφωση με την απόφαση επισύρει φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους.

Υπάρχει πάντως κίνητρο ταχείας συμμόρφωσης: το πρόστιμο μειώνεται κατά 50% όταν ο φορέας συνεργαστεί και συμμορφωθεί μέσα σε δύο μήνες από την κοινοποίησή του. Η αρμόδια αρχή μπορεί να κάνει επανέλεγχο. Η μείωση δεν ισχύει όταν η ΜΦΗ λειτουργούσε χωρίς αρχική έγκριση.

Αρμόδιος για την επιβολή των κυρώσεων είναι ο Περιφερειάρχης, ενώ κατά των σχετικών αποφάσεων προβλέπεται ειδική διοικητική προσφυγή σύμφωνα με το άρθρο 692 του ν. 5314/2026.

Ποιοι υπογράφουν τη νέα ΚΥΑ

Η κοινή υπουργική απόφαση της 24ης Ιουλίου 2026 υπογράφεται από εννέα μέλη της κυβέρνησης τους: Αθανάσιο Πετραλιά, Υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Παρασκευή Χαραλαμπογιάννη Υφυπουργό Εσωτερικών, Βασίλειο-Πέτρο Σπανάκη Υφυπουργό Εσωτερικών, Σταύρο Ν. Παπασταύρου Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Δόμνα-Μαρία Μιχαηλίδου Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Μαρία Ελένη Σούκουλη-Βιλιάλη Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Δημήτριο Παπαστεργίου Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Λάζαρο Τσαβδαρίδη Υφυπουργό Ανάπτυξης, και Ευάγγελο Τουρνά, Υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Η απόφαση προβλέπει ότι η ισχύς της αρχίζει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Δείτε την ΚΥΑ: ΕΔΩ