Νέο ενεργειακό νομοσχέδιο για τιμολόγια ρεύματος και κορεσμένα δίκτυα

Νέο ενεργειακό νομοσχέδιο με σημαντικές ρυθμίσεις για τα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος, τα δικαιώματα των καταναλωτών και την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών εισηγήθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. 

Το νέο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ προβλέπει, μεταξύ άλλων, συμβάσεις σταθερής τιμής διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, αυξημένη προστασία από διακοπές ρεύματος και μεγαλύτερη διάρκεια εγγυημένης ηλεκτροδότησης μέσω του Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου. Παράλληλα, εισάγει νέο πλαίσιο για τη σύνδεση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αποθήκευσης στα κορεσμένα ηλεκτρικά δίκτυα. Την ίδια ώρα, με εισήγηση του πρωθυπουργού αποφασίστηκε η δημιουργία Διυπουργικής Επιτροπής για την επιστημονική διερεύνηση των διεθνών εξελίξεων στην πυρηνική ενέργεια.

Ενσωμάτωση της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας

Το σχέδιο νόμου παρουσίασαν στο Υπουργικό Συμβούλιο ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος.

Βασικό αντικείμενό του είναι η ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1711 για τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία τροποποιεί προηγούμενες οδηγίες για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο να προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα στους καταναλωτές, καλύτερη εποπτεία των προμηθευτών και περισσότερες δυνατότητες συμμετοχής πολιτών, επιχειρήσεων και δημόσιων φορέων στην παραγωγή και κοινή χρήση ενέργειας.

Το νομοσχέδιο αναπτύσσεται σε δύο βασικούς πυλώνες. Ο πρώτος αφορά τη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και τις σχέσεις των καταναλωτών με τις εταιρείες προμήθειας. Ο δεύτερος αφορά τη δυνατότητα σύνδεσης νέων εγκαταστάσεων σε περιοχές όπου τα ηλεκτρικά δίκτυα έχουν ήδη φτάσει ή πλησιάζουν στα όρια της δυναμικότητάς τους.

Σταθερά τιμολόγια διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους

Μία από τις βασικότερες αλλαγές αφορά την υποχρέωση των προμηθευτών να προσφέρουν σε όλους τους καταναλωτές τη δυνατότητα σύναψης συμβάσεων σταθερής τιμής διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους.

Στις συμβάσεις αυτές δεν θα επιτρέπονται μονομερείς τροποποιήσεις των όρων από την πλευρά του προμηθευτή. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να ενισχυθεί η ασφάλεια των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων απέναντι σε αιφνίδιες αλλαγές στις χρεώσεις.

Πριν από την υπογραφή ή την παράταση μιας σύμβασης, ο καταναλωτής θα πρέπει να λαμβάνει σαφή και συνοπτική περίληψη των βασικών όρων. Σε αυτήν θα πρέπει να παρουσιάζονται με κατανοητό τρόπο η τιμή, η διάρκεια, οι όροι ανανέωσης, οι πιθανές χρεώσεις αποχώρησης και τα βασικά δικαιώματα του πελάτη.

Η ρύθμιση αποσκοπεί στο να περιοριστούν οι πολύπλοκες και δυσνόητες συμβάσεις, ώστε κάθε καταναλωτής να γνωρίζει τι ακριβώς υπογράφει και ποιο θα είναι το κόστος ηλεκτροδότησης.

Κοινή χρήση ενέργειας από νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Το νομοσχέδιο θεσπίζει επίσης το δικαίωμα κοινής χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας από νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς.

Η δυνατότητα αυτή αφορά περιπτώσεις κατά τις οποίες η ενέργεια που παράγεται, για παράδειγμα από ένα φωτοβολταϊκό σύστημα, μπορεί να κατανέμεται και να συμψηφίζεται μεταξύ περισσότερων καταναλωτών.

Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται ο ρόλος του διοργανωτή κοινής χρήσης ενέργειας, ο οποίος θα αναλαμβάνει τον συντονισμό και τη διαχείριση των σχετικών διαδικασιών.

Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ θα έχουν υποχρεώσεις για την καταγραφή, την παρακολούθηση και την ανταλλαγή των απαραίτητων δεδομένων κατανάλωσης και παραγωγής.

Με τη ρύθμιση διευρύνονται οι δυνατότητες συμμετοχής των πολιτών στην ενεργειακή αγορά, ιδίως για όσους δεν έχουν τη δυνατότητα να εγκαταστήσουν δικό τους σύστημα παραγωγής στον χώρο κατοικίας ή επαγγελματικής δραστηριότητάς τους.

Προστασία ευάλωτων καταναλωτών από διακοπές ρεύματος

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενίσχυση της προστασίας των ευάλωτων καταναλωτών.

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι δεν θα μπορεί να γίνεται αποσύνδεση της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος όταν βρίσκεται σε εξέλιξη καταγγελία του καταναλωτή ή αίτημα επίλυσης διαφοράς.

Η απαγόρευση της διακοπής θα ισχύει όσο η υπόθεση εξετάζεται από τον αρμόδιο φορέα ή βρίσκεται σε διαδικασία εξωδικαστικής επίλυσης.

Στόχος είναι να αποφεύγονται περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα νοικοκυριό μένει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, παρότι αμφισβητεί τεκμηριωμένα έναν λογαριασμό ή μία χρέωση και περιμένει την ολοκλήρωση της διαδικασίας εξέτασης της υπόθεσής του.

Η ρύθμιση αναμένεται να λειτουργήσει ως πρόσθετο δίχτυ ασφαλείας για καταναλωτές με οικονομικές ή κοινωνικές δυσκολίες.

Εξάμηνη κάλυψη από τον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου

Αλλαγές προβλέπονται και για τον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου, ο οποίος αναλαμβάνει προσωρινά την ηλεκτροδότηση καταναλωτών όταν ο κανονικός προμηθευτής τους παύσει να τους εξυπηρετεί.

Με το νέο πλαίσιο κατοχυρώνεται ελάχιστη εγγυημένη διάρκεια παροχής ηλεκτρικής ενέργειας έξι μηνών.

Σήμερα, το ισχύον καθεστώς προβλέπει κάλυψη τριών μηνών. Επομένως, η χρονική διάρκεια της προστασίας διπλασιάζεται.

Η αλλαγή δίνει περισσότερο χρόνο στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις να επιλέξουν νέο προμηθευτή χωρίς να αντιμετωπίζουν τον άμεσο κίνδυνο διακοπής της ηλεκτροδότησης.

Παράλληλα, περιορίζει την ανασφάλεια που μπορεί να δημιουργηθεί στην αγορά σε περίπτωση οικονομικής αδυναμίας ή αποχώρησης μιας εταιρείας προμήθειας.

Έλεγχος των προμηθευτών από τη ΡΑΑΕΥ

Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων αποκτά αυξημένο ρόλο στην εποπτεία των εταιρειών προμήθειας ηλεκτρικού ρεύματος.

Οι προμηθευτές θα ελέγχονται ως προς τις στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου που εφαρμόζουν. Πρόκειται για τις διαδικασίες με τις οποίες προσπαθούν να προστατευθούν απέναντι σε μεγάλες και απότομες μεταβολές των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά.

Θα προβλέπονται επίσης δοκιμές αντοχής, ώστε να εξετάζεται κατά πόσο οι εταιρείες μπορούν να ανταποκριθούν σε περιόδους ενεργειακής κρίσης ή έντονων διακυμάνσεων των τιμών.

Σκοπός είναι να περιοριστεί ο κίνδυνος κατάρρευσης προμηθευτών και να αποτραπεί η μεταφορά υπερβολικού κόστους στους καταναλωτές.

Νέα λύση για τα κορεσμένα ηλεκτρικά δίκτυα

Ο δεύτερος μεγάλος πυλώνας του νομοσχεδίου αφορά τα κορεσμένα ηλεκτρικά δίκτυα.

Σε πολλές περιοχές της χώρας η διαθέσιμη δυνατότητα σύνδεσης νέων έργων έχει περιοριστεί σημαντικά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, σταθμοί αποθήκευσης και νέες μονάδες κατανάλωσης να μην μπορούν να λάβουν όρους σύνδεσης ή να αντιμετωπίζουν μεγάλες καθυστερήσεις.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος θεσπίζονται οι Συμβάσεις Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος.

Με τις συμβάσεις αυτές θα μπορεί να επιτρέπεται η σύνδεση μιας εγκατάστασης ακόμη και σε περιοχή με περιορισμένη δυνατότητα δικτύου, υπό την προϋπόθεση ότι η έγχυση ή η απόσυρση ηλεκτρικής ενέργειας θα γίνεται με ελεγχόμενους όρους.

Για παράδειγμα, μία μονάδα θα μπορεί να συμφωνεί ότι σε ορισμένες ώρες ή σε περιόδους υψηλού φορτίου θα περιορίζει την ενέργεια που διοχετεύει στο δίκτυο.

Ποιες εγκαταστάσεις θα μπορούν να συνδέονται

Το νέο εργαλείο θα αφορά εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και εγκαταστάσεις ζήτησης.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να αξιοποιηθεί καλύτερα η υφιστάμενη χωρητικότητα των δικτύων, χωρίς να απαιτείται σε κάθε περίπτωση να προηγηθούν πολυετείς και δαπανηρές επεκτάσεις.

Οι εγκαταστάσεις θα λειτουργούν μέσα στα όρια που θα καθορίζονται στις συμβάσεις σύνδεσης. Οι όροι θα προσδιορίζουν πότε και σε ποιο βαθμό μπορεί να περιορίζεται η έγχυση ή η κατανάλωση ισχύος.

Το μέτρο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για την ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης, τα οποία σήμερα βρίσκονται αντιμέτωπα με περιορισμούς λόγω της ανεπάρκειας του ηλεκτρικού χώρου.

Ο ρόλος της ΡΑΑΕΥ και η αποζημίωση των επενδυτών

Η ΡΑΑΕΥ θα έχει την αρμοδιότητα να χαρακτηρίζει ποιες περιοχές θεωρούνται κορεσμένες και να καθορίζει τα διαθέσιμα περιθώρια ισχύος.

Παράλληλα, θα εποπτεύει την εφαρμογή των συμβάσεων και τη συμμόρφωση των διαχειριστών και των επενδυτών με τους συμφωνημένους όρους.

Το νομοσχέδιο προβλέπει σαφή μηχανισμό αποζημίωσης των επενδυτών όταν οι περιορισμοί που επιβάλλονται στην παραγωγή ή στη λειτουργία της εγκατάστασής τους υπερβαίνουν τα όρια που είχαν συμφωνηθεί. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να διαμορφωθεί ένα πιο ασφαλές και προβλέψιμο περιβάλλον για τις επενδύσεις.

Οι Συμβάσεις Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος θα έχουν διάρκεια 25 ετών και θα προβλέπεται δυνατότητα ανανέωσής τους.