«Νικόλαος Ταγαράς» το όνομα του νέου Κώδικα Πολεοδομίας Χωροταξίας

Αμέσως υιοθετήθηκε η πρόταση του ΤΕΕ και με εντολή του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, κατέθεσε σήμερα – κατά την έναρξη της συζήτησης στην Ολομέλεια της Βουλής για την «Κύρωση Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας»- νομοτεχνική βελτίωση, με την οποία ο τίτλος του νομοσχεδίου μετονομάζεται τιμής ένεκεν σε «Κύρωση Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας ‘’Νικόλαος Ταγαράς’’». Παράλληλα το ΥΠΕΝ εξέδωσε αναλυτική ενημέρωση για τη δομή και το περιεχόμενο του νέου Κώδικα.

ΥΠΕΝ: Ενημερωτικό σημείωμα για τον Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας

 Επί της Αρχής

♦ Ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας, που κατατέθηκε στη Βουλή των Ελλήνων προς Κύρωση, αποτελεί μια από της σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στον χώρο του χωρικού σχεδιασμού και της δόμησης, που αποτέλεσε προτεραιότητα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας από το 2020 έως σήμερα[1] και απαντά σε παθογένειες δεκαετιών, με κοινωνική δικαιοσύνη και περιβαλλοντική ευθύνη.

♦ Πρόκειται για το αποτέλεσμα συγκέντρωσης, συστηματοποίησης και ενοποίησης όλης της ισχύουσας χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας σε έναν Κώδικα, προκειμένου να διευκολυνθούν η Διοίκηση και οι πολίτες στην ορθή και ταχεία γνώση και εφαρμογή της νομοθεσίας αυτής.

♦ Έτσι, τόσο ο τεχνικός και νομικός κόσμος όσο και η διοίκηση και ο κάθε πολίτης, θα έχουν πρόσβαση σε έναν Κώδικα, ένα πολυδιάστατο και συνεκτικό εργαλείο, που υποκαθιστά της διάσπαρτες ρυθμίσεις που οδηγούσαν σε ανασφάλεια δικαίου ή ακόμα και αντίθετες ερμηνείες.

♦ Δεν πρόκειται για μία τεχνική – γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά για ένα τιτάνιο επιστημονικό έργο κορυφαίας Επιτροπής, που απαίτησε έξι και πλέον χρόνια για να συγκεντρώσει, καταγράψει και ερμηνεύσει σειρά διατάξεων.

♦ Με τον Κώδικα όχι μόνο ενοποιούνται και αναδιαρθρώνονται τα νομοθετήματα, αλλά και απαλείφονται καταργημένες ή ατελέσφορες διατάξεις, απλοποιούνται τα νομοθετικά κείμενα μέσω επαναδιατύπωσης, σε πολλές περιπτώσεις, σε απλή, δημοτική και σαφή γλώσσα για καλύτερη κατανόηση και αποφυγή παρερμηνειών, ενώ επικαιροποιούνται τα αρμόδια όργανα, ορισμένα εκ των οποίων είχαν μεταβληθεί πολλάκις εντός της μέχρι και άνω των 100 ετών ισχύος διατάξεων που περιελήφθησαν στον Κώδικα.

♦ Ο Κώδικας δεν εισάγει νέους κανόνες δικαίου, αλλά περιλαμβάνει κωδικοποιημένο ό,τι ήδη ισχύει.

♦ Η πολυνομία και ο κατακερματισμός δημιουργούν αβεβαιότητα, γραφειοκρατία και άνιση πρόσβαση στην πληροφορία – δηλαδή, ευνοούν τους λίγους. Η κωδικοποίηση, η απλούστευση και η διαφάνεια υπηρετούν τους πολλούς. Ενισχύεται η Δημοκρατία του χώρου.

♦ Ο Κώδικας θα αποτελέσει μια θεσμική παρακαταθήκη, καθώς στο εξής κάθε επόμενη μεταρρύθμιση θα ενσωματώνεται στην ηλεκτρονική του βάση.

Επί της διαδικασίας

♦ Με την κατάθεση στη Βουλή του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ολοκληρώνεται ένα σύνθετο και δύσκολο έργο, για την ολοκλήρωση του οποίου απαιτήθηκε τακτική επεξεργασία 6 και πλέον ετών.

♦ Ο Κώδικας Καταρτίστηκε από Ειδική Επιτροπή μελών εγνωσμένου κύρους στο αντικείμενο της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας (επίτιμος Πρόεδρος του ΣτΕ κ. Μενουδάκος, λειτουργοί του ΣτΕ και του ΝΣΚ, Καθηγητές ΑΕΙ, δικηγόροι, επιστήμονες εξειδικευμένοι σε θέματα χωροταξίας και πολεοδομίας και προϊστάμενοι Διευθύνσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας).

♦ Συγκεντρώθηκαν σε έναν Κώδικα 477 άρθρων ισχύουσες ρυθμίσεις γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας άνω των 180 νομοθετημάτων που εκτείνονται χρονικά από το 1923 έως σήμερα.

♦ Ο Κώδικας συζητείται στη Βουλή με τη διαδικασία του άρθρου 111 ΚτΒ, σε μία συνεδρίαση της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου και στη συνέχεια εισάγεται στην Ολομέλεια.

Δομή του Κώδικα

 Ο Κώδικας διαρθρώνεται σε εννέα μέρη, ως εξής:

α) Το Μέρος Α’, υπό τον τίτλο «Χωρικός Σχεδιασμός», περιλαμβάνει τους κανόνες του χωρικού σχεδιασμού και διακρίνεται σε επτά τμήματα που αφορούν τις βασικές έννοιες και τη διάρθρωση του συστήματος χωρικού σχεδιασμού, τον χωροταξικό σχεδιασμό, τον πολεοδομικό σχεδιασμό και τις σχετικές εξουσιοδοτικές και μεταβατικές διατάξεις, τον σχεδιασμό με ενεργό πολεοδομία ή αστικό αναδασμό, τον σχεδιασμό και την πολεοδόμηση κατά το ν.δ. της 17.7/16.8/1923, καθώς και τις ειδικές περιπτώσεις πολεοδόμησης, μεταξύ των οποίων την πολεοδόμηση οικισμών που έχουν δημιουργηθεί μέχρι τις 14.3.1983, την πολεοδόμηση περιοχών δεύτερης κατοικίας και τις Περιοχές Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.).

β) Το Μέρος Β’, υπό τον τίτλο «Αστικές Αναπλάσεις και Πολεοδομικοί Μηχανισμοί», διακρίνεται σε δύο τμήματα που αφορούν αφ΄ενός τους κανόνες των αστικών αναπλάσεων και λοιπές συναφείς ρυθμίσεις, αφ’ ετέρου τους πολεοδομικούς μηχανισμούς (δικαίωμα προτίμησης, δράσεις περιβαλλοντικής και πολεοδομικής εξισορρόπησης, μεταφορά συντελεστή δόμησης, ζώνες ειδικής ενίσχυσης και ειδικών κινήτρων, ενοποίηση ακάλυπτων χώρων και παραχώρηση σε κοινή χρήση και σχετικές εξουσιοδοτικές διατάξεις).

γ) Το Μέρος Γ’, υπό τον τίτλο «Εφαρμογή Πολεοδομικών Σχεδίων», διακρίνεται σε τέσσερα  τμήματα που αφορούν αντιστοίχως την εισφορά σε γη και χρήμα και την πράξη εφαρμογής, την τακτοποίηση και την προσκύρωση οικοπέδων, τις απαλλοτριώσεις για την εφαρμογή των πολεοδομικών σχεδίων και τους κοινόχρηστους χώρους σε σχέδια πόλεως εγκεκριμένα με επίσπευση των ιδιοκτητών.

δ) Το Μέρος Δ’, υπό τον τίτλο «Κανόνες δόμησης και χρήσης», περιλαμβάνει τους κανόνες για τη δόμηση και τη χρήση των οικοπέδων και γηπέδων και διακρίνεται σε επτά τμήματα που αφορούν αντιστοίχως τους γενικούς κανόνες δόμησης, τη δόμηση σε οικισμούς που στερούνται πολεοδομικού σχεδίου με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων, περιλαμβανομένων και των προϋφιστάμενων του 1923, την εκτός σχεδίου δόμηση, τις Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ), τις απαγορεύσεις κατάτμησης ακινήτων, τις χρήσεις γης και τη δόμηση στις ακτές.

ε) Το Μέρος Ε’, που τιτλοφορείται «Πλαίσιο Δόμησης», διακρίνεται σε τέσσερα Τμήματα που περιλαμβάνουν αντιστοίχως τους κανόνες περί οικοδομικών αδειών, δομικών εργασιών σε ρυμοτομούμενα ακίνητα, ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου-αυτοτελούς διηρημένης ιδιοκτησίας και ελέγχου της δόμησης.

στ) Το Μέρος ΣΤ’, υπό τον τίτλο «Αντιμετώπιση αυθαίρετης δόμησης και υπερβάσεων δόμησης», αποτελείται από τρία τμήματα που περιλαμβάνουν αντιστοίχως τους κανόνες για την αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης, την αυστηροποίηση του σχετικού νομικού πλαισίου, και τους κανόνες για τις υπερβάσεις δόμησης και αλλαγές χρήσης του ν. 3843/2010.

ζ) Το Μέρος Ζ’ περιλαμβάνει τους κανόνες που ρυθμίζουν τις επικίνδυνες οικοδομές.

η) Το Μέρος Η’ περιλαμβάνει ρυθμίσεις αστικής πολιτικής και εθνικών στρατηγικών σε τομείς όπως η αστική ανθεκτικότητα, η διαχείριση του οικιστικού αποθέματος, η προσβασιμότητα και η κλιματική αλλαγή.

θ) Το Μέρος Θ’, τέλος, περιλαμβάνει επτά τμήματα με τους κανόνες που αφορούν αντιστοίχως, τα συλλογικά όργανα του χωροταξικού σχεδιασμού, τα συλλογικά όργανα του πολεοδομικού σχεδιασμού, τα Αρχιτεκτονικά Συμβούλια, τις επιτροπές προσβασιμότητας, τις επιτροπές αυθαιρέτων, καθώς και μεταβατικές ρυθμίσεις και τους πιστοποιημένους αξιολογητές και το ηλεκτρονικό μητρώο χωρικών μελετών.

♦ Στα παραρτήματα αυτού ο χρήστης του Κώδικα μπορεί εύκολα να αναζητήσει σε ποιο άρθρο κωδικοποιήθηκε μια διάταξη ή ποια άρθρα κωδικοποιεί μια διάταξη του Κώδικα.

♦ Ο Κώδικας αυτός, σε αντίθεση με τον προγενέστερο Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας (Κ.Β.Π.Ν.) του 1999, αναμένεται να παραμένει επίκαιρος στο διηνεκές, καθότι οι μελλοντικές πολεοδομικές και χωροταξικές διατάξεις θα ενσωματώνονται σε αυτόν μέσω της τροποποίησης, συμπλήρωσης ή κατάργησης άρθρων του.

♦ Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι άμεσα θα τεθεί σε λειτουργία η νέα ηλεκτρονική βάση νομικών δεδομένων στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία θα φιλοξενεί τον Κώδικα. Στη βάση αυτή κάθε πολίτης θα έχει άμεσα και δωρεάν πρόσβαση στις διαρκώς επικαιροποιούμενες διατάξεις του νέου Κώδικα.

Ονομασία του νέου Κώδικα Χωροταξίας Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς»

Σχετικά με την ονομασία του νέου Κώδικα Χωροταξίας Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» ο υπουργός ΠΕΝ  σημείωσε στη Βουλή, ότι η νομοτεχνική αυτή κατατίθεται ως ελάχιστη αναγνώριση της μακράς και καθοριστικής συμβολής του αειμνήστου Νικολάου Ταγαρά στην προώθηση των πολιτικών χωροταξίας, πολεοδομικού σχεδιασμού, προστασίας του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος και της θεσμικής μεταρρύθμισης του χωρικού σχεδιασμού της χώρας.

Ακολουθεί η εισαγωγική τοποθέτηση του ΥΠΕΝ, κ. Παπασταύρου:

“Κυρίες και κύριοι βουλευτές,
αν υπάρχει ένας άνθρωπος που υπηρέτησε τον σύγχρονο πολεοδομικό σχεδιασμό της Πατρίδας μας με συνέπεια, με επιστημονική γνώση, με εμπειρία επί του πεδίου και με αδιαπραγμάτευτο ήθος, αυτός ήταν ο Νίκος Ταγαράς.

Στην πραγματικότητα, ήταν ο πρωτεργάτης του σύγχρονου πολεοδομικού σχεδιασμού της χώρας μας.

Γι’ αυτό και δεν είναι τυχαίο ότι στα θέματα της πολεοδομίας ήταν το σημείο αναφοράς, πέρα από κόμματα και παρατάξεις.
Και αυτό φάνηκε, κύριε Πρόεδρε, και την Τρίτη, στην Επιτροπή, όπου όλοι οι εκπρόσωποι των κομμάτων μίλησαν με λόγια ειλικρινούς αναγνώρισης τόσο του χαρακτήρα όσο και της προσφοράς του Νίκου Ταγαρά.
Γιατί ο Νίκος Ταγαράς ενώνει ακόμα και μετά τον θάνατό του.

Με το ήθος του, τη διαδρομή του, το παράδειγμά του, τη σεμνότητά του, δίδαξε σε όσους είχαμε την τιμή να συνεργαστούμε μαζί του κάτι βαθύτερο.
Ότι η πολιτική αποκτά πραγματικό νόημα όταν ασκείται με συνέπεια, με αξιοπρέπεια και με πραγματική προσφορά στον τόπο.
Σε μια περίοδο που περισσεύουν ο θόρυβος, η αναγνωρισιμότητα, ο Νίκος παρέμενε αθεράπευτα αγνός, καθαρός, μετρημένος, χωρίς έπαρση, χωρίς πολλά λόγια, άνθρωπος του μέτρου.

Αγαπούσε την Πατρίδα του, πίστευε βαθιά στην ανάγκη της μεταρρύθμισης του πολεοδομικού σχεδιασμού, πίστευε ότι πρέπει να απλοποιήσουμε τις διαδικασίες, να αντιμετωπίσουμε τον λαβύρινθο της πολεοδομίας, να ψηφιοποιήσουμε, να ενοποιήσουμε τις πολεοδομίες. Πίστευε ότι ο πολίτης, ο μηχανικός, η αυτοδιοίκηση, το περιβάλλον χρειαζόμαστε καθαρούς κανόνες, ξεκάθαρους κανόνες και γι’ αυτό αγωνίστηκε. Νομίζω ότι όλοι όσοι συνεργαστήκαμε μαζί του, αναγνωρίζουμε την προσφορά του στην Πατρίδα.

Γιατί ο Νίκος νομίζω έκανε πράξη αυτό το οποίο είπε ο Ελύτης. «Κάνε άλμα πιο γρήγορα από τη φθορά». Με έναν δικό του, σεμνό και αθόρυβο τρόπο, αυτό υπηρέτησε ο Νίκος Ταγαράς.

Το άλμα από τη φθορά της πολυνομίας στην τάξη. Από την αδράνεια στην πράξη. Από τη σύγχυση στον κανόνα.
Από το πρόβλημα στη λύση.

Γι’ αυτό και θεωρώ ότι η καλύτερη τιμή στη μνήμη του είναι να συνεχίσουμε το έργο του. Για τον λόγο αυτό, κύριε Πρόεδρε, καταθέτω νομοτεχνική βελτίωση ώστε η μεγάλη αυτή ιστορική μεταρρύθμιση για τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό να φέρει και το όνομα και τη σφραγίδα της προσφοράς του Νίκου Ταγαρά ως ελάχιστη ένδειξη τιμής στον άνθρωπο που αφιέρωσε τη δημόσια διαδρομή του στην οργάνωση του χώρου, στην υπηρεσία του πολίτη και στην αξιοπρέπεια της πολιτικής.

Άρα προτείνω στο τέλος του σχέδιο νόμου, μετά τη λέξη πολεοδομίας, να προστεθούν οι λέξεις «Νικόλαος Ταγαράς»”.

[1] Υπουργών κατά χρονολογική σειρά κ. Χατζηδάκη, κ. Σκρέκα, κ. Σκυλακάκη, κ. Παπασταύρου και Υφυπουργών κ. Οικονόμου, κ. Ταγαράς.