ΝΟΚ: ρεκτιφιέ με δύο Προεδρικά Διατάγματα και τέσσερις υπουργικές αποφάσεις

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Την έκδοση δύο Προεδρικών Διαταγμάτων, που θα ρυθμίζουν για ποιές οικοδομές καταργούνται οριστικά και σε ποιες περιπτώσεις κατασκευής κτιρίων και πως συνεχίζουν να ισχύουν κανονικά τα κίνητρα δόμησης του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, μετά την ακύρωση των βασικών διατάξεων του ΝΟΚ τον περασμένο Ιανουάριο στο ΣτΕ, και άλλες τέσσερις υπουργικές αποφάσεις, που θα ρυθμίζουν επιμέρους σημαντικά φορολογικά, πολεοδομικά, διοικητικά και θέματα τεχνικών προδιαγραφών προβλέπει η τελική νομοθετική ρύθμιση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που ψηφίστηκε στη Βουλή και τέθηκε σε ισχύ, για την αναμόρφωση του ΝΟΚ.

Η εξουσιοδοτική νομοθετική ρύθμιση του ΥΠΕΝ για τον ΝΟΚ , που περιελήφθη ως προσθήκη σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, ψηφίστηκε στη Βουλή και τέθηκε σε ισχύ με τη δημοσίευση της στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβέρνησης (Νόμος 5197/2025, ΦΕΚ Τεύχος Α, Αρ. Φύλλου 76, της 16ης Μαΐου 2025) προβλέπει την έκδοση δύο Προεδρικών Διαταγμάτων, που θα περάσουν προηγουμένως από την κρίση του ΣτΕ , και θα καθορίζουν για τη χρήση των κινήτρων του ΝΟΚ:

-το πρώτο ΠΔ τις περιπτώσεις έναρξης εργασιών και την εφαρμογή του περιβαλλοντικού ισοδύναμου με την καταβολή χρηματικού τέλους και την εφαρμογή εννέα συγκεκριμένων μέτρων, βάση ειδικού σχεδίου αναβάθμισης της πόλης,  το οποίο εκπονείται σε βάθος έως και δύο ετών. Και

-το δεύτερο ΠΔ τη θωράκιση επενδύσεων με ειδικά πολεοδομικά καθεστώτα μετά από αίτηση των επενδυτών εντός τριμήνου από την έναρξη ισχύος (της 16ης Μαΐου 2025) της νέας ρύθμισης του ΥΠΕΝ.

Το μακρύ νομοθετικό δρομολόγιο τροποποίησης του ΝΟΚ

Σύμφωνα με την εξουσιοδοτική διάταξη της νομοθετικής ρύθμισης του ΥΠΕΝ που ψηφίστηκε στη Βουλή και ισχύει, το μακρύ νομοθετικό δρομολόγιο έκδοσης προεδρικών διαταγμάτων και υπουργικών αποφάσεων για την  τροποποιημένη εφαρμογή του ΝΟΚ, μετά τις ακυρωτικές αποφάσεις του ΣτΕ του περασμένου Ιανουαρίου προβλέπει τα ακόλουθα:

ΝΟΚ: σε σχέδιο ΠΔ τι είναι η έναρξη εργασιών και το περιβαλλοντικό ισοδύναμο

Προεδρικό Διάταγμα για την καταβολή περιβαλλοντικού ισοδύναμου και τον ορισμό έναρξης εργασιών

Το πρώτο ΠΔ είναι έτοιμο λένε οι πληροφορίες από το ΥΠΕΝ  να αποσταλεί τις επόμενες ημέρες για νομοτεχνική επεξεργασία στο ΣτΕ, χωρίς να θεωρείται δεδομένη η έγκριση όλων όσων έχει συμπεριλάβει σε αυτό το ΥΠΕΝ, παρά τις συνεννοήσεις που έχουν γίνει μεταξύ του υπουργείου και του ανωτάτου δικαστηρίου.

Το ΠΔ καθορίζει την εφαρμογή του περιβαλλοντικού ισοδύναμου και τον υπολογισμό του ποσού «καταβολής τέλους εις ολόκληρον», που θα πληρωθεί από τους ιδι­οκτήτες και τον εργολάβο των κτισμάτων στις περιπτώσεις κτιρίων, κατά τις οποίες είχαν μεν εκκινήσει οικοδομικές εργασίες έως και την 11η.12.2024 (ημερομηνία ανακοίνωσης της ακυρωτικής απόφασης του ΣτΕ)  με βάση το νομοθετικό πλαίσιο που ίσχυε τότε, αλλά αντιμετωπίζουν αιτήσεις ακύρωσης ή οι άδειες έχουν ήδη ακυρωθεί.

Ειδικότερα:

-Εάν έχει ολοκληρωθεί ο φέρων οργανισμός της οικοδομής, η κατασκευαστική διαδικασία συνεχίζεται άμεσα, με τα κίνητρα και τις προσαυξήσεις, εφόσον πληρωθεί το περιβαλλοντικό ισοδύναμο και εκκινήσει η εκπόνηση του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ).

-Εάν δεν έχει ολοκληρωθεί ο φέρων οργανισμός της οικοδομής, επιλαμβάνονται το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής και το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων του ΥΠΕΝ για να εξετάσουν με τεχνικά, κοινωνικά, οικονομικά και νομικά κριτήρια την αναγκαιότητα ή μη της συνέχισης υλοποίησης της οικοδομικής άδειας με τα κίνητρα και τις προσαυξήσεις ΝΟΚ.

Με το ίδιο ΠΔ θα καθοριστούν και οι όροι και προϋποθέσεις, με βάση τους οποίους θα προκύπτει ότι η οικοδομή βρίσκονταν σε φάση έναρξης εργασιών πριν 11η.12.2024, ώστε να συνεχιστεί η υλοποίηση της με τα κίνητρα και τις προσαυξήσεις ΝΟΚ.

Στην εξουσιοδοτική διάταξη του ΥΠΕΝ που ψηφίστηκε στη Βουλή, σχετικά προβλέπεται ότι: «Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται κατόπιν πρότασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ύστερα από γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.) και μετά από συνεκτίμηση των μελετών που εκπονού­νται στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων ή των μελετών για παρόμοιου επιπέδου σχέδια, εφόσον υφίστανται:

α) δύνανται να εξειδικεύονται τα μέτρα περιβαλλοντι­κού ισοδυνάμου

β) καθορίζονται:

βα) το ύψος και η διαδικασία καταβολής του τέλους του περιβαλλοντικού ισοδύναμου, το οποίο περιλαμβάνει:

α) την καταβολή τέλους εις ολόκληρον από τους ιδι­οκτήτες και τον εργολάβο των κτισμάτων των, σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Πα­ρακαταθηκών και Δανείων υπέρ του οικείου δήμου

ββ) η διαδικασία εκπόνησης του Ειδικού Σχεδίου Πε­ριβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων συμπεριλαμβανομένης της διαπίστωσης της εκκίνησης αυτής για την οποία η νέα νομοθετική ρύθμιση προβλέπει αναλυτικά οκτώ ειδικά μέτρα αναβάθμισης της πόλης και προσδιορίζει χρονικά  για τη λήψη αυτών των μέτρων ότι «εξειδικεύονται σε Ειδι­κό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων (Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π.), το οποίο εκπονείται εντός δύο ετών από την έναρξη ισχύος του παρόντος».

βγ) οι όροι και προϋποθέσεις με τις οποίες αποδεικνύ­εται ότι έχει γίνει εκκίνηση εργασιών έως και την 11η Δε­κεμβρίου 2024.

Προεδρικό Διάταγμα για την εφαρμογή των κινήτρων του ΝΟΚ σε επενδύσεις με ειδικό πολεοδομικό καθεστώς

Το δεύτερο αυτό ΠΔ θωρακίζει άμεσα την εφαρμογή κινήτρων του ΝΟΚ που ακυρώθηκαν στο ΣτΕ σε κτιριακές επενδύσεις που είναι ενταγμένες σε ειδικά πολεοδομικά καθεστώτα και παράλληλα σε περιπτώσεις που τα ίδια κίνητρα του ΝΟΚ θα προβλεφθούν στον νέο πολεοδομικό σχεδιασμό των ΤΠΣ και ΕΠΣ.

Στην εξουσιοδοτική διάταξη του ΥΠΕΝ που ψηφίστηκε στη Βουλή, σχετικά προβλέπεται ότι: «Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται κατόπιν πρότασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας ύστερα από γνώμη του ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., δύναται να εγκρίνεται η εφαρμογή των κινήτρων και προσαυξήσεων των άρθρων 66 και 71  (αναφέρεται σε περιπτώσεις με έναρξη εργασιών και περιπτώσεις με άδεια που δεν άρχισαν εργασίες)  αν, έως την 11η Δεκεμβρίου του 2024, έχουν ληφθεί υπόψη σε εγκεκριμένα:

α) Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Δημοσίων Ακι­νήτων,

β) Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικών Επενδύσεων,

γ) Σχέδια Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης,

δ) τροποποιηθέντα ρυμοτομικά σχέδια με άρση απαλ­λοτρίωσης, και

ε) προεδρικά διατάγματα καθορισμού χρήσεων γης.

Γ ια την εφαρμογή της παρούσας απαιτείται η υποβο­λή αιτήματος στο ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., που συνοδεύεται από ειδική τεκμηρίωση, εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος».

Οι τέσσερις υπουργικές αποφάσεις στο θεσμικό εγχείρημα τροποποίησης του ΝΟΚ

Σύμφωνα με την εξουσιοδοτική διάταξη του ΥΠΕΝ που ψηφίστηκε στη Βουλή, προβλέπεται ακόμη για την ολοκλήρωση του θεσμικού εγχειρήματος τροποποίησης του ΝΟΚ η έκδοση τεσσάρων υπουργικών αποφάσεων ως εξής:

1. Κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, με την οποία θα καθορίζονται ο τρόπος και η διαδι­κασία επιστροφής των φόρων, παραβόλων, εισφορών ή κρατήσεων και το χρονικό διάστημα έκδοσης των ανα­θεωρήσεων οικοδομικών αδειών του ΝΟΚ.

2. Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με την οποία θα εξειδικεύεται και θα απλοποιεί­ται η διαδικασία αναθεώρησης για τις περιπτώσεις των οικοδομικών αδειών  του ΝΟΚ και θα καθορίζεται κάθε άλλο σχετικό θέμα σχετικό

3. Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας με την οποία θα καθορίζονται η διαδικασία και το χρονικό διάστημα εντός του οποίου γνωστοποιούνται προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας οι περιπτώσεις εφαρμογής των νομοθετημένων ρυθμίσεων, που αφορούν στην

α) καταβολή τέλους εις ολόκληρον από τους ιδι­οκτήτες και τον εργολάβο των κτισμάτων σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Πα­ρακαταθηκών και Δανείων υπέρ του οικείου δήμου, και

β) λήψη μέτρων, τα οποία εξειδικεύονται σε Ειδι­κό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων (Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π.), το οποίο εκπονείται εντός δύο (2) ετών από την έναρξη ισχύος του παρόντος.

4. Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας με την οποία θα καθορίζονται:

α) το ελάχιστο περιεχόμενο και οι τεχνικές προδιαγρα­φές των μελετών των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων

β) το ελάχιστο περιεχόμενο της ειδικής τεκμηρίωσης για την εφαρμογή των κινήτρων σε κτιριακές επενδύσεις με ειδικό πολεοδομικό καθεστώς.

Τα εννέα μέτρα του περιβαλλοντικού ισοδύναμου, για όσους χτίζουν με κίνητρα του ΝΟΚ

Η νομοθετική ρύθμιση του ΥΠΕΝ, που ψηφίστηκε στη Βουλή, προβλέπει επίσης αναλυτικά και τα 9 μέτρα του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου που θα έχουν υποχρέωση να υλοποιήσουν οι κατασκευαστές για τη χρήση των κινήτρων του ΝΟΚ σε κατασκευές κτιρίων. Σημειώνεται ότι για τη λήψη αυτών των μέτρων η νομοθετική ρύθμιση προβλέπει ότι «εξειδικεύονται σε Ειδι­κό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων (Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π.), το οποίο εκπονείται εντός δύο (2) ετών από την έναρξη ισχύος του παρόντος».

Προβλέπεται ότι τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου εφαρμόζονται σε επίπεδο δημοτικής ενότητας, εκτός από τις περιπτώσεις των μητροπολιτικών συγκροτημάτων Αττικής και Θεσσαλονίκης, όπου εφαρ­μόζονται σε επίπεδο δήμου. Και τα οκτώ μέτρα  του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου λέει η νέα νομοθετική ρύθμιση,  είναι ιδίως:

α) Η κατά προτεραιότητα απόκτηση από το Δημόσιο ακινήτων με αγορά ή αναγκαστική απαλλοτρίωση για τον καθορισμό κοινόχρηστων χώρων για την εξασφά­λιση μέγιστης περιβαλλοντικής ποιότητας σε αναλογία ίση ή μεγαλύτερη του ποσοστού που προκύπτει από τα πολεοδομικά πρότυπα, κατ’ αντιστοιχία του ποσοστού του συντελεστή δόμησης που έχει επιτραπεί καθ’ υπέρ­βαση των όρων δόμησης της κάθε περιοχής,

 β) η διαμόρφωση νέων και η αναδιαμόρφωση, βελ­τίωση και αναβάθμιση υφιστάμενων κοινόχρηστων χώρων στον αστικό ιστό, περιλαμβανόμενης και της δυνατότητας εξοπλισμού τους με υπόγειους χώρους στάθμευσης οχημάτων,

γ) η δημιουργία, συμπλήρωση, διαμόρφωση και βελτίωση δικτύων κοινόχρηστων χώρων και δικτύων πράσινων παρεμβάσεων στον αστικό ιστό,

δ) η κατά προτεραιότητα κατεδάφιση αυθαίρετων ή επικίνδυνων (ετοιμορρόπων) κτισμάτων,

 ε) οι ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ανάπλασης σε περιβαλλοντικά και πολεοδομικά υποβαθμισμένες ή κορεσμένες περιοχές, καθώς και σε περιοχές που χρήζουν ειδικής προστασίας, με σκοπό την ανάδειξη και προστασία των περιοχών, τη διεύρυνση του αδόμητου – ελεύθερου χώρου και την αύξηση της αστικής βιωσιμό­τητας των περιοχών,

στ) η χρηματοδότηση δράσεων που περιλαμβάνο­νται στο από 3.2.2023 Μνημόνιο συνεργασίας με τη Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αποδοχή πρόσκλησης ενδιαφέροντος προς υποστήριξη της ευρωπαϊκής αποστολής των εκατό (100) κλιματικά ουδέτερων και έξυπνων πόλεων,ό

ζ) η χρηματοδότηση της απόκτησης διατηρητέων κτιρίων και μνημείων από τον οικείο δήμο, καθώς και η αποκατάσταση δημοσίων διατηρητέων κτιρίων και μνημείων,

η) ο καθαρισμός και η οριοθέτηση ρεμάτων και τα έργα διευθέτησης και ανάδειξης αυτών και

θ) η χρηματοδότηση της δημιουργίας χώρων πρα­σίνου.

Ολόκληρη η εξουσιοδοτική νομοθετική ρύθμιση του ΥΠΕΝ για το ΝΟΚ

Ολόκληρη  η ρύθμιση του ΥΠΕΝ  που εντάθηκε στο νόμο 5197/2025 του υπουργείου Δικαιοσύνης με τίτλο «παρεμβάσεις στο νομοθετικό πλαίσιο της Εθνι­κής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών, στον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικα­στικών Λειτουργών και στον Κώδικα Συμβολαιο­γράφων και λοιπές διατάξεις»  έχει ως εξής:

ΝΟΜΟΣ 5197/2025 ΜΕΡΟΣ Γ’ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ – ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΝΕΟΥ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ

Άρθρο 66 Ένταξη των κινήτρων και προσαυξήσεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού στον πολεοδομικό σχεδιασμό – Προσθήκη παρ. 6 στο άρθρο 1 Νέου Οικοδομικού Κανονισμού

Στο άρθρο 1 του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (Ν.Ο.Κ., ν. 4067/2012, Α’ 79, διορθ. σφαλμ. Α’ 99), περί πεδίου εφαρμογής, προστίθεται παρ. 6 ως εξής:

«6. Τα κίνητρα και οι προσαυξήσεις του άρθρου 10, των περ. γ) και δ) της παρ. 8 του άρθρου 15 και των παρ. 1 και 2 του άρθρου 25, δύναται να εφαρμόζονται, εφόσον ενσωματώνονται στα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, μέσω καθορισμού ζωνών κινήτρων. Για τον κα­θορισμό ζωνών κινήτρων, τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδο­μικά Σχέδια λαμβάνουν υπόψη τη θέση, τον βαθμό της οικιστικής ανάπτυξης του κάθε οικισμού, τις ιδιαιτερό­τητες, τα χαρακτηριστικά και την εν γένει φυσιογνωμία του, τη φέρουσα ικανότητα, τη συνολική επιβάρυνση της περιοχής και την οικιστική πυκνότητά της.»

Άρθρο 67 Αναθεωρήσεις οικοδομικών αδειών που έχουν εκδοθεί με χρήση κινήτρων

1. Οι οικοδομικές άδειες που έχουν εκδοθεί με χρήση των κινήτρων και προσαυξήσεων των άρθρων 66 και 71, έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024 και δεν έχουν εκκινή­σει οι οικοδομικές εργασίες έως την ημερομηνία αυτή, υλοποιούνται μόνο αν προηγηθεί αναθεώρησή τους για την αφαίρεση των κινήτρων αυτών, με την επιφύλαξη του άρθρου 68 και της παρ. 2 του άρθρου 70. Η αναθεώρηση του πρώτου εδαφίου διενεργείται από τις αρμόδιες Υπη­ρεσίες Δόμησης αμελλητί και κατά προτεραιότητα έναντι των λοιπών αιτήσεων, χωρίς την καταβολή οποιουδήπο­τε φόρου, παραβόλου, εισφοράς και κράτησης υπέρ του Δημοσίου ή του Δήμου. Φόροι, παράβολα, εισφορές ή κρατήσεις που καταβλήθηκαν υπέρ του Δημοσίου ή του Δήμου για την έκδοση της αναθεωρούμενης άδειας, κατά το μέρος που αντιστοιχούν στη διαφορά της δόμησης λόγω της αφαίρεσης των κινήτρων και προσαυξήσεων των άρθρων 66 και 71 επιστρέφονται.

2. Σε περίπτωση αναθεώρησης των οικοδομικών αδειών που έχουν εκδοθεί με χρήση των κινήτρων και προσαυξήσεων των άρθρων 66 και 71, αν, έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024, έχουν εκκινήσει οι οικοδομικές εργασίες:

α) δεν θίγεται η προ της αναθεώρησης χρήση κινή­τρων και προσαυξήσεων,

β) δεν επιτρέπεται η επέκταση της χρήσης των κινή­τρων διά της αναθεώρησης, εκτός αν η επέκταση δύ­ναται να προσμετρηθεί στα πολεοδομικά μεγέθη, σύμ­φωνα με τις ισχύουσες, κατά τον χρόνο αναθεώρησης, διατάξεις, και

γ) εφαρμόζονται το δεύτερο και τρίτο εδάφιο της παρ. 1, περί μη καταβολής και επιστροφής φόρων, παραβόλων, εισφορών και κρατήσεων.

3. Η τήρηση της προϋπόθεσης εκκίνησης των οικο­δομικών εργασιών έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024 ελέγχεται:

α) από την οικεία Υπηρεσία Δόμησης σε περίπτωση αναθεώρησης οικοδομικής αδείας ή αυτεπαγγέλτως ή

β) κατόπιν παρατήρησης Ελεγκτή Δόμησης κατά τη διαδικασία ελέγχου του άρθρου 44 του ν. 4495/2017 (Α’ 167).

Άρθρο 68 Περιβαλλοντικό ισοδύναμο

1. Θεσπίζεται περιβαλλοντικό ισοδύναμο για την αντι­στάθμιση της χρήσης των κινήτρων και προσαυξήσεων των άρθρων 66 και 71, των οικοδομικών αδειών που:

α) ακυρώνονται με δικαστική απόφαση ή έχουν προ­σβληθεί με αίτηση ακυρώσεως, η οποία εκκρεμεί και εφόσον έχουν εκκινήσει οικοδομικές εργασίες, έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024, και β) έχουν εκδοθεί έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024 και για τις οποίες έχει, έως την ίδια ημερομηνία, υποβληθεί αίτημα ένταξης σε πρόγραμμα που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ή από το Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση έγκρισης του αιτήματος.

2. Τo περιβαλλοντικό ισοδύναμο περιλαμβάνει:

α) την καταβολή τέλους εις ολόκληρον από τους ιδι­οκτήτες και τον εργολάβο των κτισμάτων των περ. α) και β) της παρ. 1 σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Πα­ρακαταθηκών και Δανείων υπέρ του οικείου δήμου, και

β) τη λήψη μέτρων, τα οποία εξειδικεύονται σε Ειδι­κό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων (Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π.), το οποίο εκπονείται εντός δύο (2) ετών από την έναρξη ισχύος του παρόντος.

Τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου είναι ιδίως:

βα) Η κατά προτεραιότητα απόκτηση από το Δημόσιο ακινήτων με αγορά ή αναγκαστική απαλλοτρίωση για τον καθορισμό κοινόχρηστων χώρων για την εξασφά­λιση μέγιστης περιβαλλοντικής ποιότητας σε αναλογία ίση ή μεγαλύτερη του ποσοστού που προκύπτει από τα πολεοδομικά πρότυπα, κατ’ αντιστοιχία του ποσοστού του συντελεστή δόμησης που έχει επιτραπεί καθ’ υπέρ­βαση των όρων δόμησης της κάθε περιοχής,

ββ) η διαμόρφωση νέων και η αναδιαμόρφωση, βελ­τίωση και αναβάθμιση υφιστάμενων κοινόχρηστων χώρων στον αστικό ιστό, περιλαμβανόμενης και της δυνατότητας εξοπλισμού τους με υπόγειους χώρους στάθμευσης οχημάτων,

βγ) η δημιουργία, συμπλήρωση, διαμόρφωση και βελτίωση δικτύων κοινόχρηστων χώρων και δικτύων πράσινων παρεμβάσεων στον αστικό ιστό,

βδ) η κατά προτεραιότητα κατεδάφιση αυθαίρετων ή επικίνδυνων (ετοιμορρόπων) κτισμάτων,

βε) οι ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ανάπλασης σε περιβαλλοντικά και πολεοδομικά υποβαθμισμένες ή κορεσμένες περιοχές, καθώς και σε περιοχές που χρήζουν ειδικής προστασίας, με σκοπό την ανάδειξη και προστασία των περιοχών, τη διεύρυνση του αδόμητου – ελεύθερου χώρου και την αύξηση της αστικής βιωσιμό­τητας των περιοχών,

βστ) η χρηματοδότηση δράσεων που περιλαμβάνο­νται στο από 3.2.2023 Μνημόνιο συνεργασίας με τη Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αποδοχή πρόσκλησης ενδιαφέροντος προς υποστήριξη της ευρωπαϊκής αποστολής των εκατό (100) κλιματικά ουδέτερων και έξυπνων πόλεων,

βζ) η χρηματοδότηση της απόκτησης διατηρητέων κτιρίων και μνημείων από τον οικείο δήμο, καθώς και η αποκατάσταση δημοσίων διατηρητέων κτιρίων και μνημείων,

βη) ο καθαρισμός και η οριοθέτηση ρεμάτων και τα έργα διευθέτησης και ανάδειξης αυτών και βθ) η χρηματοδότηση της δημιουργίας χώρων πρα­σίνου.

3. Τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου της περ. β) της παρ. 2 εφαρμόζονται σε επίπεδο δημοτικής ενό­τητας, εκτός από τις περιπτώσεις των μητροπολιτικών συγκροτημάτων Αττικής και Θεσσαλονίκης, όπου εφαρ­μόζονται σε επίπεδο δήμου.

4. α) Η συνέχιση της υλοποίησης των οικοδομικών αδειών της περ. α) της παρ. 1 επιτρέπεται:

αα) αν έχει ολοκλη ρωθεί ο φέρων οργανισμός, από την επανέκδοση της οικοδομικής άδειας, από την οικεία Υπη­ρεσία Δόμησης, η οποία πραγματοποιείται υποχρεωτικά εντός δύο (2) εργάσιμων ημερών από την εκκίνηση της εκπόνησης του Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π. της περ. β) της παρ. 2 και μετά από σχετική αίτηση του υπόχρεου στο ηλεκτρονικό σύ­στημα «e-adeies», εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος, η οποία συνοδεύεται από το απο­δεικτικό καταβολής του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου και στοιχεία που αποδεικνύουν την ολοκλήρωση του φέροντος οργανισμού. Για την επανέκδοση της οικοδομικής άδειας, καμία άλλη έγκριση, γνώμη ή καταβολή προς το Δημόσιο ή τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν απαιτείται, πλην της διαδικασίας του πρώτου εδαφίου.

αβ) Αν δεν έχει ολοκληρωθεί ο φέρων οργανισμός απαιτείται, επιπροσθέτως των αναφερόμενων στο πρώ­το εδάφιο της υποπερ. αα), έγκριση του Κεντρικού Συμ­βουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.) και του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτε­κτονικής (ΚΕ.Σ.Α.) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν κοινής συνεδρίασης, κατά την οποία συνεκτιμάται η αναγκαιότητα της συνέχισης υλοποίησης της οικοδομικής άδειας δυνάμει τεχνικών, κοινωνικών, οικονομικών και νομικών κριτηρίων. Οι αιτήσεις προς τα Κεντρικά Συμβούλια του πρώτου εδαφίου υποβάλλονται εντός ενός (1) μηνός από την έναρξη ισχύος του παρό­ντος και εξετάζονται κατά προτεραιότητα εντός ενός (1) μηνός από την υποβολή τους. Η σχετική έγκριση του ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. και του ΚΕ.Σ.Α. επισυνάπτεται στην αίτηση του υπόχρεου στο ηλεκτρονικό σύστημα «e-adeies».

β) Η υλοποίηση της οικοδομικής άδειας της περ. β) της παρ. 1, επιτρέπεται από την έγκριση του Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π., εφόσον καταβληθεί το περιβαλλοντικό ισοδύναμο.

Άρθρο 69 Εξουσιοδοτικές διατάξεις

1. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται κατόπιν πρότασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ύστερα από γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.) και μετά από συνεκτίμηση των μελετών που εκπονού­νται στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων ή των μελετών για παρόμοιου επιπέδου σχέδια, εφόσον υφίστανται:

α) δύνανται να εξειδικεύονται τα μέτρα περιβαλλοντι­κού ισοδυνάμου της παρ. 2 του άρθρου 68,

β) καθορίζονται:

βα) το ύψος και η διαδικασία καταβολής του τέλους της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 68, ββ) η διαδικασία εκπόνησης του Ειδικού Σχεδίου Πε­ριβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων της περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 68, συμπεριλαμβανομένης της διαπίστωσης της εκκίνησης αυτής και βγ) οι όροι και προϋποθέσεις με τις οποίες αποδεικνύ­εται ότι έχει γίνει εκκίνηση εργασιών έως και την 11η Δε­κεμβρίου 2024, για την εφαρμογή των άρθρων 67 και 68.

2. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται κατόπιν πρότασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας ύστερα από γνώμη του ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., δύναται να εγκρίνεται η εφαρμογή των κινήτρων και προσαυξήσεων των άρθρων 66 και 71 αν, έως την 11η Δεκεμβρίου του 2024, έχουν ληφθεί υπόψη σε εγκεκριμένα:

α) Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Δημοσίων Ακι­νήτων,

β) Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικών Επενδύσεων,

γ) Σχέδια Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης,

δ) τροποποιηθέντα ρυμοτομικά σχέδια με άρση απαλ­λοτρίωσης, και

ε) προεδρικά διατάγματα καθορισμού χρήσεων γης.

Γ ια την εφαρμογή της παρούσας απαιτείται η υποβο­λή αιτήματος στο ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., που συνοδεύεται από ειδική τεκμηρίωση, εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος.

3. α) Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, καθορίζονται ο τρόπος και η διαδι­κασία επιστροφής των φόρων, παραβόλων, εισφορών ή κρατήσεων και το χρονικό διάστημα έκδοσης των ανα­θεωρήσεων της παρ. 1 του άρθρου 67.

β) Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας δύναται να εξειδικεύεται και να απλοποιεί­ται η διαδικασία αναθεώρησης για τις περιπτώσεις των οικοδομικών αδειών του άρθρου 67 και να καθορίζεται κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος.

4. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας καθορίζονται η διαδικασία και το χρονικό διάστημα εντός του οποίου γνωστοποιούνται προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας οι περιπτώσεις εφαρμογής των περ. α) και β) της παρ. 1 του άρθρου 68.

5. Mε απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας δύναται να καθορίζονται:

α) το ελάχιστο περιεχόμενο και οι τεχνικές προδιαγρα­φές των μελετών των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδύναμου Αναβάθμισης Πόλεων της περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 68 και

β) το ελάχιστο περιεχόμενο της ειδικής τεκμηρίωσης του τελευταίου εδαφίου της παρ. 2 του παρόντος.

Άρθρο 70 Μεταβατικές διατάξεις

1. Μέχρι την έκδοση του προεδρικού διατάγματος της παρ. 1 του άρθρου 69, αναστέλλεται η επιβολή των κυ­ρώσεων του άρθρου 125Θ του ν. 4495/2017 (Α’167) επί των κτισμάτων των οποίων οι οικοδομικές άδειες έχουν ακυρωθεί ή ακυρώνονται κατά το μέρος που αφορούν σε χρήση των κινήτρων και προσαυξήσεων των άρθρων 66 και 71 και δεν εφαρμόζεται επ’ αυτών το άρθρο 82 του ν. 4495/2017, περί απαγόρευσης δικαιοπραξιών.

2. Τα άρθρα 66 έως 71 δεν εφαρμόζονται για ακίνητα για τα οποία εκδόθηκαν μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος υπουργικές αποφάσεις, με τις οποίες θεσπίζο­νται ειδικές και εντοπισμένες ρυθμίσεις, που ανάγονται στην προστασία και ανάδειξη διατηρητέων κτιρίων και μνημείων, υπό την προϋπόθεση ότι μέχρι την 11η Δεκεμ­βρίου 2024 είχαν εκδοθεί οι σχετικές γνωμοδοτήσεις του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Στις περιπτώσεις αυτές, η έκδοση και η υλοποίηση οικοδομικών αδειών διενεργούνται σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στις υπουργικές αποφάσεις του πρώτου εδαφίου.

Άρθρο 71 Καταργούμενες διατάξεις

Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, με την επιφύ­λαξη του άρθρου 68, καταργούνται: α) η περ. ιδ) της παρ. 6 του άρθρου 11 του Νέου Οικο­δομικού Κανονισμού (Ν.Ο.Κ., ν. 4067/2012, Α’ 79, διορθ. σφαλμ. Α’ 99), περί μη προσμέτρησης στον συντελεστή δόμησης εσωτερικών εξωστών (πατάρια), β) η περ. α) και το δεύτερο εδάφιο της περ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 19 του Ν.Ο.Κ., περί δυνατότητας κατασκευής χώρου κύριας χρήσης επιφάνειας τριάντα πέντε τετραγωνικών μέτρων (35 τ.μ.) πάνω από το μέγι­στο επιτρεπόμενο ύψος και εξομοίωσης της πισίνας με φυτεμένη επιφάνεια, αντίστοιχα.

ΜΕΡΟΣ Δ’ ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ

Άρθρο 72 Έναρξη ισχύος

Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στις επιμέρους διατάξεις του.