ΝΣΚ: γνωμοδότηση – λύση για χιλιάδες ακίνητα «αγνώστου ιδιοκτήτη»

Γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ανοίγει δρόμο επίλυσης για χιλιάδες ακίνητα που εμφανίζονται στο Κτηματολόγιο ως «αγνώστου ιδιοκτήτη» και κινδυνεύουν να περιέλθουν οριστικά στο Δημόσιο. Το ΝΣΚ κρίνει ότι η μη προβολή δικαιωμάτων του Δημοσίου αρκεί για τη διόρθωση ανακριβούς κτηματολογικής εγγραφής, χωρίς αναγνώριση ιδιωτικών εμπραγμάτων δικαιωμάτων.

Σημαντικές διευκρινίσεις για την κτηματολογική διαμεσολάβηση με συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου παρέχει έγγραφο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους προς το Κτηματολόγιο, με αφορμή ερώτημα σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 6 παρ. 2 περ. δ΄ του ν. 2664/1998, όπως τροποποιήθηκε με τους ν. 5197/2025 και 5232/2025.

Νέα παράταση στο «πάγωμα» διεκδικήσεων του δημοσίου σε ιδιωτικά ακίνητα   

Το ΝΣΚ επισημαίνει ότι, μετά τις τελευταίες νομοθετικές μεταβολές, το πεδίο εφαρμογής της ειδικής ρύθμισης καταλαμβάνει πλέον τις αγωγές αναγνώρισης κυριότητας και διόρθωσης ανακριβών πρώτων κτηματολογικών εγγραφών, όταν εναγόμενο είναι το Ελληνικό Δημόσιο, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.

Η υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης προηγείται της συζήτησης της αγωγής και η μη τήρησή της συνεπάγεται απαράδεκτο της συζήτησης. Όταν συμμετέχει το Δημόσιο, η εκπροσώπησή του γίνεται από τον αρμόδιο λειτουργό του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, ο οποίος μπορεί να συμμετέχει και μέσω τηλεδιάσκεψης, εκτός αν δηλώσει εγγράφως ότι επιθυμεί φυσική παρουσία.

Κεντρικό σημείο των διευκρινίσεων είναι ότι ο νομικός παραστάτης του Δημοσίου, στο πλαίσιο της κτηματολογικής διαμεσολάβησης, δεν προβαίνει σε αναγνώριση εμπραγμάτων δικαιωμάτων ιδιωτών. Η αρμοδιότητα αυτή εξακολουθεί να διέπεται από ειδικές διατάξεις και να ανήκει στα αρμόδια γνωμοδοτικά όργανα, όπως συμβαίνει ενδεικτικά για τα δημόσια κτήματα και τα δασικά ακίνητα.

Αντίθετα, ο παραστάτης του Δημοσίου μπορεί να εισφέρει στη διαδικασία τα στοιχεία που του έχουν χορηγηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες ως προς την προβολή ή μη δικαιωμάτων του Δημοσίου επί του ακινήτου που αφορά η ανακριβής πρώτη εγγραφή.

Το ΝΣΚ τονίζει ότι η γραμματική διατύπωση της διάταξης αναφέρεται στην «προβολή ή μη δικαιωμάτων του Δημοσίου» και όχι σε αναγνώριση δικαιωμάτων τρίτων. Μάλιστα, σε περίπτωση που οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν παράσχουν σχετικό έγγραφο, παράγεται τεκμήριο μη προβολής δικαιωμάτων του Δημοσίου.

Υπό το πρίσμα αυτό, για τις ανάγκες της κτηματολογικής διαμεσολάβησης, η μη προβολή δικαιωμάτων από το Δημόσιο αρκεί για τη διόρθωση της ανακριβούς κτηματολογικής εγγραφής.

Στο πρακτικό επιτυχούς ολοκλήρωσης της διαμεσολάβησης, ο παραστάτης του Ελληνικού Δημοσίου μπορεί να δηλώσει ότι το Δημόσιο δεν προβάλλει συγκεκριμένα δικαιώματα επί του επίδικου ακινήτου και δεν διαθέτει στοιχεία για την αμφισβήτηση των δικαιωμάτων του ενάγοντος. Κατά συνέπεια, μπορεί να δηλώσει ότι δεν αντιλέγει στη διόρθωση των επίδικων πρώτων κτηματολογικών εγγραφών.

Με τον τρόπο αυτό, τα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν στην απαλοιφή της ένδειξης «αγνώστου ιδιοκτήτη» ή «Ελληνικό Δημόσιο» από τον φερόμενο δικαιούχο κυριότητας και στην καταχώριση του ενάγοντος ως δικαιούχου.

Το ΝΣΚ διευκρινίζει ακόμη ότι παλαιότερες οδηγίες του, οι οποίες είχαν συνταχθεί πριν από την τροποποίηση του ν. 5232/2025, αναφέρονταν στο προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο. Συνεπώς, μετά τη νέα ρύθμιση, δεν τίθεται πλέον ζήτημα διαφοροποίησης των υποδειγμάτων πρακτικών διαμεσολάβησης με βάση τη δικονομική ιδιότητα του Δημοσίου.

Η διευκρίνιση έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία για τις υποθέσεις ανακριβών πρώτων εγγραφών, καθώς αποσαφηνίζει ότι η συμμετοχή του Δημοσίου στην κτηματολογική διαμεσολάβηση δεν ταυτίζεται με αναγνώριση ιδιωτικών εμπραγμάτων δικαιωμάτων, αλλά με τη δήλωση περί προβολής ή μη δικαιωμάτων του ίδιου του Δημοσίου.

daily.nb.org