Οι 10 μεγάλες αλλαγές στο νέο νομοσχέδιο για τις κληρονομιές

Μετά από ογδόντα χρόνια χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις, το κληρονομικό δίκαιο της χώρας εκσυγχρονίζεται. Η Ομάδα Εργασίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, υπό τον καθηγητή Απόστολο Γεωργιάδη, ολοκλήρωσε ένα σχέδιο νόμου που φέρνει σημαντικές τομές, με στόχο να προστατευθούν οι πολίτες, να αποφευχθούν οι άδικες καταστάσεις και να περιοριστούν οι δικαστικές διαμάχες.

Το νέο νομοσχέδιο για τις κληρονομιές επιχειρεί να φέρει δικαιοσύνη, σαφήνεια και προστασία σε ένα πεδίο που αφορά κάθε οικογένεια. Εκσυγχρονίζει θεσμούς, σέβεται τη βούληση του διαθέτη και θωρακίζει τα δικαιώματα των κληρονόμων, μειώνοντας παράλληλα τις αφορμές για μακροχρόνιες δικαστικές αντιδικίες.

Οι δέκα βασικές αλλαγές που εισάγει το νέο πλαίσιο είναι:

1. Αυστηρότερος έλεγχος στις ιδιόγραφες διαθήκες

Διατηρείται η δυνατότητα να γράφει κάποιος διαθήκη στο χέρι του, αλλά πλέον θα πρέπει να την παραδίδει σε συμβολαιογράφο. Αν βρεθεί μετά από καιρό ή αν αφορά «μακρινούς» κληρονόμους, θα απαιτείται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη για να επιβεβαιωθεί η γνησιότητα και να αποφευχθούν πλαστογραφίες.

2.Υποχρεωτική γραφολογική εξέταση σε ύποπτες περιπτώσεις

Αν μια ιδιόγραφη διαθήκη εμφανιστεί πολύ μετά τον θάνατο του διαθέτη (π.χ. δύο χρόνια αργότερα), θα γίνεται υποχρεωτικά εξέταση από ειδικό γραφολόγο ενώπιον συμβολαιογράφου. Έτσι ενισχύεται η ασφάλεια και η διαφάνεια.

3.Ενίσχυση του ποσοστού του/της συζύγου

Ο επιζών σύζυγος ενισχύεται:

♦ Αν υπάρχει ένα παιδί, θα κληρονομεί πλέον το 1/3 (αντί για 1/4).

♦ Αν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, διατηρεί το 1/4.

♦ Αν δεν υπάρχουν παιδιά ή γονείς, ο/η σύζυγος γίνεται αποκλειστικός κληρονόμος. Επιπλέον, λαμβάνει και την οικοσκευή, το αυτοκίνητο κ.λπ.

4. Ίσα δικαιώματα για σύντροφο σε σύμφωνο συμβίωσης

Οι σύντροφοι που έχουν υπογράψει σύμφωνο συμβίωσης θα έχουν πλέον ίδια κληρονομικά δικαιώματα με τους συζύγους. Πρόκειται για σημαντικό βήμα εξίσωσης και προστασίας.

5. Προστασία συντρόφου σε ελεύθερη ένωση

Ακόμη κι αν δεν υπάρχει γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης, αν δύο άνθρωποι συμβιώνουν πάνω από 3 χρόνια, αναγνωρίζεται για πρώτη φορά προστατευτικό πλαίσιο. Ο/η σύντροφος μπορεί να μείνει στη στέγη για ένα χρόνο μετά τον θάνατο του άλλου και, αν δεν υπάρχουν συγγενείς, κληρονομεί την περιουσία.

6. Αλλαγή στη «νόμιμη μοίρα»

Η λεγάμενη «νόμιμη μοίρα» (το ποσοστό που δικαιούνται σύζυγος, παιδιά ή γονείς ακόμη κι αν έχουν αποκλειστεί από διαθήκη) παύει να είναι εμπράγματο δικαίωμα. Πλέον μετατρέπεται σε χρηματική απαίτηση. Έτσι αποφεύγεται ο κατακερματισμός το ψ^νκινήτων και διευκολύνεται η διαχείριση οικογενειακών επιχειρήσεων

7. Περιορισμός του φόβου για χρέη

Οι κληρονόμοι δεν θα ευθύνονται πλέον με τη δική τους περιουσία για τα χρέη του αποβιώσαντος, εκτός αν το επιλέξουν ρητά. Δημιουργείται χωριστή «κληρονομική περιουσία», που θα εκκαθαρίζεται ανεξάρτητα.

8. Νέος θεσμός εκκαθαριστή

Σε περίπτωση χρεών, η εκκαθάριση της κληρονομιάς θα γίνεται από διορισμένο εκκαθαριστή (δικηγόρο) που θα διαχειρίζεται τα χρέη, θα ρευστοποιεί την περιουσία, θα ικανοποιεί τους δανειστές και θα αποδίδει το υπόλοιπο στους κληρονόμους. Έτσι εξασφαλίζεται τάξη και διαφάνεια.

9. Θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων

Εισάγεται για πρώτη φορά η δυνατότητα κληρονομικών συμβάσεων: συμφωνίες μεταξύ γονέα και παιδιών (ή άλλων κληρονόμων) για τη μελλοντική κατανομή της περιουσίας. Αυτό επιτρέπει λύσεις εκ των προτέρων, μειώνοντας τις μελλοντικές συγκρούσεις.

10. Εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή πρακτική

Οι νέες διατάξεις ευθυγραμμίζουν το ελληνικό δίκαιο με ό,τι ισχύει ήδη σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Αυστρία, φέρνοντας το σύστημά μας πιο κοντά στις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες και στις νέες μορφές οικογένειας.