Σημαντική δικαστική απόφαση για αυθαίρετα σε αιγιαλό και παραλία

Σημαντική δικαστική απόφαση για την επιβολή διοικητικών κυρώσεων και προστίμων στον  Αιγιαλό – Παραλία: Ακυρώθηκε πρόστιμο 81.000 ευρώ και δεκαετής αποκλεισμός από την παραχώρηση χρήσης και αξιοποίησης αιγιαλού και παραλίας πολυτελούς ξενοδοχειακού ομίλου στην περιοχή της Λίνδου στη Ρόδο από το Διοικητικό Εφετείο Πειραιά. 

Μία ιδιαίτερα σημαντική απόφαση για το νέο καθεστώς αξιοποίησης και προστασίας αιγιαλού και παραλίας, ιδίως στη νησιωτική Επικράτεια, εξέδωσε το Διοικητικό Εφετείο Πειραιά, ακυρώνοντας αφενός βαρύ διοικητικό πρόστιμο ύψους 81.000 ευρώ και αφετέρου διοικητική κύρωση δεκαετούς αποκλεισμού από κάθε διαδικασία παραχώρησης αιγιαλού και παραλίας, που είχαν επιβληθεί σε μεγάλη τουριστική επιχείρηση, που εκμεταλλεύεται πεντάστερη ξενοδοχειακή μονάδα στην περιοχή της Λίνδου της Ρόδου.

Πρόκειται για την υπ’ αριθ. Α136/2026 απόφαση του Α΄ Τμήματος του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά, σε ακυρωτικό σχηματισμό, η οποία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ερμηνεύει κρίσιμες διατάξεις του  Ν. 5092/2024 για την προστασία και την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας στις παραθαλάσσιες περιοχές, σε συνδυασμό, μάλιστα, με το απερχόμενο ως προς την ισχύ του, ειδικό καθεστώς του Κτηματολογικού Κανονισμού Δωδεκανήσου.

Το αντικείμενο της υπόθεσης

Η υπόθεση αφορούσε κυρωτικές πράξεις της Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσου, σχετικά με φερόμενη αυθαίρετη κατάληψη και κατασκευή επί τμήματος αιγιαλού επιφανείας 135 τ.μ. στην περιοχή της Λίνδου, έμπροσθεν ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων.

Μεταξύ άλλων, είχαν εκδοθεί:

♦ πρωτόκολλο κατεδάφισης, άρσης και απομάκρυνσης κατασκευών,

♦ πράξη άμεσης απομάκρυνσης και διαταγή σφράγισης/διακοπής λειτουργίας,

♦ πράξη επιβολής προστίμου 81.000 ευρώ,

♦ πράξη αποκλεισμού της επιχείρησης από κάθε διαδικασία παραχώρησης αιγιαλού και παραλίας για δέκα έτη.

Το Διοικητικό Εφετείο Πειραιά έκανε δεκτή την αίτηση ακύρωσης και ακύρωσε ειδικά τις δύο βαρύτερες κυρωτικές πράξεις: αφενός το πρόστιμο των 81.000 ευρώ και αφετέρου τον δεκαετή αποκλεισμό από διαδικασίες παραχώρησης αιγιαλού και παραλίας.

Το κρίσιμο νομικό ζήτημα

Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι οι διοικητικές κυρώσεις του άρθρου 19 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 5092/2024, δηλαδή το πρόστιμο και ο δεκαετής αποκλεισμός, επιβάλλονται σε βάρος του «παραβάτη», δηλαδή εκείνου που προέβη στην αυθαίρετη κατασκευή έργου ή διαμόρφωση σε αιγιαλό ή παραλία.

Ωστόσο, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, επί της σχετικής αποδεικτικής διαδικασίας, ούτε στις προσβαλλόμενες πράξεις, ούτε στην έκθεση αυτοψίας αναφερόταν με νόμιμη και επαρκή αιτιολογία ότι η προσφεύγουσα ξενοδοχειακή εταιρεία ήταν πράγματι εκείνη που προέβη στην επίδικη κατασκευή κατά τον κρίσιμο χρόνο ελέγχου.

Το στοιχείο αυτό κρίθηκε καθοριστικό. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η απλή χρήση ή σύνδεση του χώρου με καθόλα σύννομη επιχειρηματική δραστηριότητα δεν αρκεί αυτομάτως για την επιβολή των συγκεκριμένων βαρέων κυρώσεων, εφόσον η Διοίκηση δεν αιτιολογεί ειδικά και συγκεκριμένα ποιος είναι ο φορέας της αυθαίρετης κατασκευής.

Η σημασία της απόφασης

Η απόφαση έχει ευρύτερη σημασία για την εφαρμογή του νέου αυστηρού πλαισίου του ν. 5092/2024. Επιβεβαιώνει ότι η άμεση προστασία του αιγιαλού και της παραλίας, ως κοινόχρηστων πραγμάτων και κρίσιμων στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος, παραμένει θεμελιώδης υποχρέωση της Πολιτείας.

Ταυτόχρονα, όμως, υπογραμμίζει ότι η επιβολή εξαιρετικά επαχθών διοικητικών κυρώσεων, όπως υψηλά πρόστιμα και πολυετείς αποκλεισμοί από παραχωρήσεις, προϋποθέτει πλήρη, ειδική και εξατομικευμένη διάφανη αιτιολογία ως προς το πρόσωπο του παραβάτη.

Με άλλα λόγια, η Διοίκηση δεν αρκεί να διαπιστώνει την ύπαρξη αυθαίρετης κατασκευής ή κατάληψης σε χώρο αιγιαλού. Οφείλει επιπλέον να τεκμηριώνει, με σαφήνεια και πραγματικά στοιχεία, ποιος προέβη στην παράνομη κατασκευή ή διαμόρφωση, ιδίως όταν από την κρίση αυτή εξαρτώνται κυρώσεις μεγάλης οικονομικής και επιχειρηματικής βαρύτητας.

Αναπομπή στη Διοίκηση

Το Διοικητικό Εφετείο Πειραιά ακύρωσε τις πράξεις επιβολής προστίμου και δεκαετούς αποκλεισμού και ανέπεμψε την υπόθεση στη Διοίκηση για νέα νόμιμη και αιτιολογημένη κρίση ως προς το πρόσωπο του παραβάτη, που όπως καταδείχθηκε δεν είναι ο γειτονικός ξενοδοχειακός όμιλος.

Η απόφαση, αποτελεί σημαντική δικαστική παρέμβαση ως προς τα όρια και την ποιότητα των ελέγχων και της αντίστοιχης διοικητικής κυρωτικής εξουσίας στο νέο καθεστώς των παραλιών και του αιγιαλού.

Ιδίως για τις νησιωτικές περιοχές της ελληνικής Επικράτειας που εκκρεμούν σωρεία Πράξεων Καθορισμού και Οριοθέτησης Ζωνών Αιγιαλού και Παραλίας εν μέσω αντιφάσεων και από την εκκίνηση της λειτουργίας του Εθνικού Κτηματολογίου, η απόφαση αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή των διοικητικών κυρώσεων σε παραθαλάσσιες τουριστικές δραστηριότητες που δεν δύνανται να τεκμαίρονται ως de facto υπεύθυνες για κάθε παρέμβαση που εντοπίζεται στις παράκτιες περιοχές εδώ και δεκαετίες.

Το διατακτικό

Με την υπ’ αριθ. Α136/2026 απόφασή του, το Διοικητικό Εφετείο Πειραιά:

♦ δέχθηκε εν μέρει την αίτηση ακύρωσης,

♦ ακύρωσε την πράξη επιβολής προστίμου ύψους 81.000 ευρώ,

♦ ακύρωσε την πράξη δεκαετούς αποκλεισμού από διαδικασίες παραχώρησης αιγιαλού και παραλίας,

♦ ανέπεμψε την υπόθεση στη Διοίκηση για νέα αιτιολογημένη κρίση,

♦ διέταξε την απόδοση του παραβόλου στην προσφεύγουσα εταιρεία.

Στην υπόθεση τη δικαιωθείσα προσφεύγουσα εταιρεία – ξενοδοχειακό όμιλο εκπροσώπησε ο Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω – ΣτΕ και Επίκουρος Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου της Νομικής Σχολής του Δ.Π.Θ., Μιχαήλ Θ. Παπαγεωργίου.