ecopress
Του Αργύρη Δεμερτζή/ Στην κορυφή της κυβερνητικής ατζέντας περνά η αντιπαράθεση για τις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ), με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να... Στο Μαξίμου η μάχη για ΖΥΣ και μεταφορά συντελεστή δόμησης

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Στην κορυφή της κυβερνητικής ατζέντας περνά η αντιπαράθεση για τις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ), με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να καλεί στο Μέγαρο Μαξίμου έξι δημάρχους του Βόρειου Τομέα Αθηνών, οι οποίοι ζητούν την απόσυρση της πολεοδομικής μελέτης. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αντιδράσεις για την πρόσθετη δόμηση, οι κυβερνητικές δεσμεύσεις για αλλαγές και τα δικαιώματα χιλιάδων ιδιοκτητών δεσμευμένων ακινήτων και διατηρητέων κτιρίων.

Η σύσκεψη έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026, στις 13.00, υπό την προεδρία του πρωθυπουργού, σε συνέχεια της κοινής επιστολής που απέστειλαν οι έξι δήμαρχοι στις 11 Νοεμβρίου. Η συνάντηση πραγματοποιείται ενώ το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση τις σχετικές μελέτες και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διορθώσεων, τροποποιήσεων και εξαιρέσεων περιοχών από τον σχεδιασμό.

Η κυβερνητική παρέμβαση καλείται να αντιμετωπίσει δύο παράλληλα ζητήματα: την προστασία των πόλεων από πρόσθετη οικοδομική επιβάρυνση, την οποία προβάλλουν οι δήμαρχοι, και τη θεσμική υποχρέωση αντιμετώπισης των εκκρεμοτήτων της μεταφοράς συντελεστή δόμησης, η οποία συνδέεται με δεσμευμένες ιδιωτικές περιουσίες, απαλλοτριώσεις και διατηρητέα κτίρια.

Οι έξι δήμαρχοι που συναντούν τον πρωθυπουργό

Στη σύσκεψη έχουν κληθεί οι δήμαρχοι Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, Λυκόβρυσης–Πεύκης Μάριος Ψυχάλης, Νέας Ιωνίας Παναγιώτης Μανούρης, Παπάγου–Χολαργού Ηλίας Αποστολόπουλος, Φιλοθέης–Ψυχικού Χαράλαμπος Μπονάτσος και Χαλανδρίου Συμεών Ρούσσος.

Οι έξι αυτοδιοικητικοί έχουν συγκροτήσει κοινό μέτωπο απέναντι στον προτεινόμενο καθορισμό ΖΥΣ, υποστηρίζοντας ότι οι μελέτες δεν αποτυπώνουν επαρκώς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των περιοχών και τις αντοχές των υφιστάμενων υποδομών.

Τι ζητούν οι δήμαρχοι με την κοινή επιστολή

Με την επιστολή τους προς τον πρωθυπουργό, οι έξι δήμαρχοι ζητούν την απόσυρση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τον Βόρειο Τομέα Αθηνών και την επανεξέταση του σχεδιασμού από μηδενική βάση, με ουσιαστική συμμετοχή των δήμων. Θεωρούν ότι η επιλογή των προτεινόμενων ΖΥΣ έγινε χωρίς επαρκή αιτιολόγηση και ότι δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των πόλεων.

Οι δήμαρχοι αναγνωρίζουν ρητά στην επιστολή τους τα δικαιώματα αποζημίωσης των ιδιοκτητών διατηρητέων κτιρίων και απαλλοτριωμένων ακινήτων. Αμφισβητούν, ωστόσο, τη συγκεκριμένη μεθοδολογία επιλογής των περιοχών υποδοχής και ζητούν να προηγηθεί ολοκληρωμένη αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας, των σωρευτικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων και των αναγκών κάθε περιοχής.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνουν στο οδικό δίκτυο, στην αποχέτευση, στα δίκτυα ομβρίων και στους χώρους στάθμευσης, υποστηρίζοντας ότι οι υποδομές λειτουργούν ήδη στα όριά τους. Επισημαίνουν επίσης ότι στη μελέτη έχουν συνυπολογιστεί ακίνητα του Δημοσίου, της ΚΤΥΠ και φορέων του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, χωρίς να προκύπτει πρόθεση αξιοποίησής τους για οικοδόμηση.

Στην κοινή επιστολή τους οι έξι δήμαρχοι υπογραμμίζουν: «Δεν έχουμε ανάγκη περαιτέρω οικοδόμησης, δεν έχουμε ανάγκη πολυώροφα και ογκώδη κτίρια. Έχουμε ανάγκη από σύγχρονους και λειτουργικούς κοινόχρηστους χώρους, νέα δίκτυα και υποδομές».

Οι έξι δήμαρχοι ζητούν επίσης τη θεσμοθέτηση ουσιαστικού διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης, Αυτοδιοίκησης και τοπικών κοινωνιών πριν από οποιαδήποτε οριστική απόφαση.

Αρχή σχεδιασμού ΥΠΕΝ και μελετητές: οι ΖΥΣ αποτελούν θεσμική υποχρέωση με ιστορία δεκαετιών

Στον αντίποδα των αιτημάτων απόσυρσης που προβάλλουν οι δήμαρχοι, στελέχη της Αρχής Σχεδιασμού του ΥΠΕΝ και εκπρόσωποι μελετητικών γραφείων επισημαίνουν ότι η χωροθέτηση Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη νόμιμη λειτουργία του θεσμού της μεταφοράς συντελεστή δόμησης.

Όπως εξηγούν, ο μηχανισμός έχει μακρά νομοθετική ιστορία, με αφετηρία το 1979, και διαδοχικές παρεμβάσεις για την προσαρμογή του στις απαιτήσεις της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η βασική συνταγματική απαίτηση είναι η μεταφορά συντελεστή να πραγματοποιείται με προηγούμενο πολεοδομικό σχεδιασμό, τεκμηριωμένη επιλογή των περιοχών υποδοχής και διασφάλιση της προστασίας του οικιστικού περιβάλλοντος.

Το θεσμικό πλαίσιο διαμορφώθηκε μέσα από διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων οι νόμοι του 2017, του 2019 και ο νόμος 4759/2020, σε συνδυασμό με την προβλεπόμενη ενεργοποίηση της Ψηφιακής Τράπεζας Γης.

Σύμφωνα με τα ίδια στελέχη, η εγκατάλειψη του σχεδιασμού θα διατηρούσε σε εκκρεμότητα την αξιοποίηση ενός μηχανισμού, που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση χρόνιων εκκρεμοτήτων για χιλιάδες ιδιοκτησίες.

Οι χιλιάδες εγκλωβισμένοι ιδιοκτήτες και οι υποχρεώσεις των Δήμων

Η σημαντικότερη διάσταση της μεταφοράς συντελεστή αφορά ιδιοκτησίες που παραμένουν δεσμευμένες επί χρόνια για τη δημιουργία πάρκων, πλατειών, σχολείων και άλλων κοινόχρηστων ή κοινωφελών εγκαταστάσεων τις οποίες δεν μπορούν αν αποζημιώσουν οι δήμοι. Πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες οι δήμοι έχουν προβλέψει τη χρήση ιδιωτικών ακινήτων για δημόσιους σκοπούς, χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες απόκτησής τους και καταβολής των οφειλόμενων αποζημιώσεων.

Οι ιδιοκτήτες αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην αξιοποίηση της περιουσίας τους, ενώ οι δήμοι συχνά επικαλούνται έλλειψη χρηματοδοτικών πόρων για την ολοκλήρωση των απαλλοτριώσεων.

Διατηρητέα κτίρια και μνημεία: τα οικοδομικά δικαιώματα που δεν αξιοποιούνται

Επίσης υπάρχει θέμα αποζημιώσεων προς χιλιάδες ιδιοκτήτες διατηρητέων κτιρίων και προστατευόμενων μνημείων, στα οποία οι ειδικοί περιορισμοί προστασίας δεν επιτρέπουν την εξάντληση του συντελεστή δόμησης.

Η μεταφορά του αναξιοποίητου συντελεστή αποσκοπεί στην οικονομική αξιοποίηση δικαιωμάτων που δεν μπορούν να ασκηθούν στο προστατευόμενο ακίνητο, διατηρώντας ταυτόχρονα τον ιστορικό και αρχιτεκτονικό του χαρακτήρα. Ο μηχανισμός μπορεί να διευκολύνει τη συντήρηση και αποκατάσταση διατηρητέων, καθώς και την προστασία ιστορικών κτιρίων που διαφορετικά επιβαρύνονται από υψηλό κόστος συντήρησης χωρίς αντίστοιχες δυνατότητες αξιοποίησης.

Ακόμη βρίσκονται στο στάδιο των μελετών – Οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν αργότερα

Στελέχη της αρχής σχεδιασμού του ΥΠΕΝ και εκπρόσωποι μελετητικών γραφείων διευκρινίζουν ακόμη ότι η σημερινή διαδικασία αφορά την αξιολόγηση προτάσεων και δεν συνιστά οριστικό καθορισμό ΖΥΣ. Οι μελέτες εκπονήθηκαν με ενιαία τεχνική μεθοδολογία και τα στοιχεία τους τίθενται στον έλεγχο των δήμων, των φορέων και των πολιτών. Οι μελέτες των ΖΥΣ περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα του νέου πολεοδομικού σχεδιασμου «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» και η εκπόνηση τους έχει χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Προβλέπεται ότι μετά τη δημόσια διαβούλευση, οι παρατηρήσεις θα αξιολογηθούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες και θα ακολουθήσει η προβλεπόμενη γνωμοδοτική και διοικητική διαδικασία, με συμμετοχή του ΚΕΣΥΠΟΘΑ. Οι τελικές επιλογές θα πρέπει να θεσμοθετηθούν με προεδρικά διατάγματα, τα σχέδια των οποίων θα υποβληθούν για την προβλεπόμενη επεξεργασία στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Η ολοκλήρωση αυτών των σταδίων θα καθορίσει ποιες περιοχές μπορούν τελικά να υποδεχθούν μεταφερόμενο συντελεστή και με ποιους όρους.

Σταύρος Παπασταύρου: οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να απορρίψουν τις προτάσεις

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έχει δηλώσει ότι οι μελέτες βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο και οι απόψεις των τοπικών κοινωνιών θα ληφθούν υπόψη, εξηγώντας  ότι η μεταφορά συντελεστή μπορεί να επιτρέψει στους δήμους να αποκτήσουν κοινόχρηστους χώρους, χωρίς να απαιτείται πάντοτε άμεση χρηματική αποζημίωση. Σε πρόσφατες δηλώσεις του τόνισε ότι η διαβούλευση έχει ακριβώς τον σκοπό να καταγράψει τις ανάγκες, τις αντιρρήσεις και τις προτάσεις των δήμων και των πολιτών.

Μαριλένα Σούκουλη: ανοιχτό το ενδεχόμενο διορθώσεων και εξαιρέσεων

Η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μαριλένα Σούκουλη-Βιλιάλη, σε τηλεοπτική εκπομπή, στη διάρκεια της οποίας ο δήμαρχος Παπάγου Χολαργού μίλησε για λάθη στις μελέτες των ΖΥΣ, απάντησε ότι τίποτα δεν έχει θεσμοθετηθεί και ότι οι ενδεχόμενες αστοχίες θα εξεταστούν. Η υφυπουργός τόνισε πως τα ζητήματα που θέτουν οι δήμαρχοι πρέπει να αξιολογηθούν από τους μελετητές και τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενώ επανέλαβε ότι οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν μετά τη διαβούλευση και την προβλεπόμενη διαδικασία έγκρισης.

Κωστής Χατζηδάκης: καμία τελική απόφαση χωρίς τους Δήμους

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, μιλώντας στην Κηφισιά στις εκδηλώσεις της «Κλιματικής Εβδομάδας Κηφισιάς 2026», έδωσε δύο συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις: καμία απόφαση δεν έχει ληφθεί για τις ΖΥΣ και δεν πρόκειται να επιτραπεί μεταφορά συντελεστή δόμησης από έναν δήμο σε άλλον. Ο κ. Χατζηδάκης υπογράμμισε ότι οι απόψεις της Αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνιών θα ληφθούν σοβαρά υπόψη πριν από την οριστικοποίηση των επιλογών. Διευκρίνισε επίσης ότι ο σχεδιασμός περιορίζεται στη μεταφορά οικοδομικών δικαιωμάτων εντός των ορίων κάθε δήμου και ότι η διαβούλευση προηγείται οποιασδήποτε δεσμευτικής πολεοδομικής ρύθμισης.

Άδωνις Γεωργιάδης: Ο χαρακτήρας της Φιλοθέης και του Ψυχικού θα διατηρηθεί ως κόρη οφθαλμού

Στις κυβερνητικές παρεμβάσεις για τις αντιδράσεις των δήμων προστίθεται και η δημόσια τοποθέτηση του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος εκλέγεται στον Βόρειο Τομέα Αθηνών. Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, επιχείρησε να καθησυχάσει τους κατοίκους της Φιλοθέης και του Ψυχικού, διαβεβαιώνοντας ότι ο σχεδιασμός των ΖΥΣ δεν πρόκειται να αλλοιώσει την ιδιαίτερη φυσιογνωμία των δύο περιοχών.

Παύλος Μαρινάκης: μεταφέρονται υφιστάμενα δικαιώματα δόμησης

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έχει επισημάνει ότι ο μηχανισμός της μεταφοράς συντελεστή βασίζεται στην αξιοποίηση υφιστάμενων οικοδομικών δικαιωμάτων, τα οποία δεν μπορούν να ασκηθούν στα ακίνητα από τα οποία προέρχονται διαχωρίζοντας τη μεταφορά συντελεστή από τη δημιουργία νέων δικαιωμάτων πρόσθετης δόμησης.

Φιλοθέη – Ψυχικό: ομόφωνη αντίδραση και παρέμβαση της Ζωής Ράπτη

Η αντίδραση των δήμων ενισχύθηκε από την ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Φιλοθέης–Ψυχικού, το οποίο ζήτησε την απόσυρση της μελέτης ή την εξαίρεση του δήμου από τις προτεινόμενες ΖΥΣ.

Ο δήμαρχος Χαράλαμπος Μπονάτσος ξεκαθάρισε ότι η δημοτική αρχή αντιτίθεται σε οποιαδήποτε πρόσθετη οικοδομική επιβάρυνση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο, η μελέτη προβλέπει δυνατότητα πρόσθετης δόμησης 34.313 τετραγωνικών μέτρων στις τρεις δημοτικές ενότητες.

Στη συνεδρίαση παρέστη η βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και πρώην υπουργός Ζωή Ράπτη, η οποία δήλωσε τη στήριξή της στη δημοτική αρχή και δεσμεύθηκε να μεταφέρει τα αιτήματά της στη Βουλή και στην κυβέρνηση. Η παρέμβασή της ενισχύει την πολιτική διάσταση της αντιπαράθεσης, καθώς οι ενστάσεις των δήμων βρίσκουν απήχηση και σε κυβερνητικούς βουλευτές της περιοχής.

Τα μεγέθη της προτεινόμενης πρόσθετης δόμησης

Η μελέτη για τον Βόρειο Τομέα Αθηνών προβλέπει 25 προτεινόμενες Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή σε 11 Δημοτικές Ενότητες, με δυνατότητα πρόσθετης δόμησης περίπου 584.400 τετραγωνικών μέτρων. Τα μεγέθη αυτά αποτυπώνουν τη δυνητική πρόσθετη επιφάνεια που μπορεί να δημιουργηθεί μέσω του προτεινόμενου μηχανισμού και δεν αποτελούν εγκεκριμένη ή ήδη πραγματοποιούμενη οικοδομική δραστηριότητα.

Σε πανελλαδικό επίπεδο, έχουν τεθεί σε διαβούλευση 13 Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, που αφορούν 197 προτεινόμενες ΖΥΣ σε 51 Δημοτικές Ενότητες. Η συνολική έκταση των ζωνών ανέρχεται σε περίπου 26,87 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα και η δυνητική πρόσθετη δόμηση σε 4,57 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα.

Η σύγκρουση αποκτά έτσι ευρύτερη σημασία, καθώς οι τελικές επιλογές για τους έξι δήμους της Βόρειας Αττικής μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογηθούν οι υπόλοιπες μελέτες σε ολόκληρη τη χώρα. Κρίσιμο είναι εάν οι αντιρρήσεις θα οδηγήσουν σε διορθώσεις συγκεκριμένων τεχνικών σφαλμάτων, επανασχεδιασμό ολόκληρων ζωνών ή συνολική απόσυρση προτάσεων.

Προτιμήσεις Cookies

Μπορείτε να ορίσετε τις προτιμήσεις συγκατάθεσης και να προσδιορίσετε με ποιους τρόπους θέλετε να χρησιμοποιούνται τα δεδομένα σύμφωνα με τους παρακάτω σκοπούς.

Απολύτως Απαραίτητα Cookies

Τα cookies αυτά είναι ουσιαστικής σημασίας για την ορθή λειτουργία του ιστότοπου, σας επιτρέπουν να κάνετε περιήγηση και να χρησιμοποιήσετε τις λειτουργίες του, όπως πρόσβαση σε ασφαλείς περιοχές. Τα cookies αυτά είναι αναγκαία για τη λειτουργία του ιστοτόπου και χωρίς αυτά δεν θα ήταν τεχνικά εφικτή η παροχή υπηρεσιών του ιστοτόπου.

Cookies Aνάλυσης

Η υπηρεσία Google Analytics χρησιμοποιείται για την ανάλυση στατιστικών στοιχείων με σκοπό την βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών της ιστοσελίδας. Χρησιμοποιούνται για να συλλέξουν πληροφορίες και να αναλύσουν πώς οι επισκέπτες χρησιμοποιούν τον ιστότοπο (για παράδειγμα τις κινήσεις από και προς αυτόν, τις σελίδες που έχουν την πιο συχνή επισκεψιμότητα και αυτές που παρουσιάζουν λάθη) ώστε να βελτιώνουμε συνεχώς την εμπειρία περιήγησης στον ιστότοπό μας. Όλες οι πληροφορίες που συλλέγονται από τα cookies είναι ανώνυμες και δε χρησιμοποιούνται για να σας ταυτοποιήσουν.Η πολιτική χρήσης της Google όσον αφορά την νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα βρίσκεται εδώ: https://privacy.google.com/businesses/compliance/

Cookies Τρίτων Προμηθευτών

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies τρίτων για λόγους εξατομίκευσης του περιεχομένου τους καθώς επίσης και για λόγους διαφήμισης.