Βιβλίο: κατασκευή κτιρίων του ΝΟΚ με μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα

«Η καταθλιπτική πραγματικότητα της κλιματικής κλίσης, επιβάλλει ως ελάχιστη συμβολή στην αντιμετώπισή της σε επίπεδο Οικοδομικού Κανονισμού την κατασκευή κτιρίων και κατασκευών με μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα», τονίζεται στο εισαγωγικό σημείωμα του νέου βιβλίου με τίτλο: «Σχεδιασμός του χώρου», του Ανδρέα Παπαπετρόπουλου έμπειρου και εξειδικευμένου δικηγόρου σε θέματα πολεοδομίας και χωροταξίας.  

Στο βιβλίο, που φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα πλήρες εργαλείο κατανόησης των διαστάσεων που καθορίζουν την οργάνωση του χώρου στην Ελλάδα σήμερα, ο συγγραφέας δικηγόρος κάνει ειδική αναφορά στα θέματα του ΝΟΚ, με τα οποία ασχολείται ως νομικός παραστάτης στο ΣτΕ και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) αναφέροντας στο εισαγωγικό σημείωμα της έκδοσης του βιβλίου, που κυκλοφορεί από τη Νομική Βιβλιοθήκη χαρακτηριστικά ότι:

«Ο αναπτυξιακός σχεδιασμός, εφόσον είναι πράγματι αειφόρος δεν παραβλέπει και δεν πριμοδοτεί καμία διάσταση. Η περιβαλλοντική προστασία δεν εξασφαλίζεται ερήμην της κοινωνίας και η ανάπτυξη δεν επιτυγχάνεται σε βάρος της. Μόνον η πλήρης εναρμόνιση των τριών πυλώνων εγγυάται την αειφορία. Οποιαδήποτε ανισορροπία, οποιαδήποτε επιλογή που ξεφεύγει από τα όρια της ορθολογικής στάθμισης λειτουργεί υπονομευτικά της όλης προσπάθειας.

Οι μεγάλες δίκες, που έγιναν πρόσφατα στο Συμβούλιο της Επικρατείας και αφορούσαν στη συνταγματικότητα των «περιβαλλοντικών κινήτρων» του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ – Ν. 4067/2012), αποδεικνύουν του λόγου το αληθές. Πριμοδοτήθηκε, τελικά, μία πολύ ελαστικότερη εφαρμογή της αρχής του πολεοδομικού κεκτημένου, η οποία λαμβάνει σοβαρά υπόψη της και άλλες, εξίσου σημαντικές, αν όχι σημαντικότερες, νομολογιακές αρχές, όπως αυτή του περιβαλλοντικού ισοζυγίου και, φυσικά, τη θεμελιώδη αρχή κάθε κράτους δικαίου, την αρχή της ασφάλειας του δικαίου.

Με βάση αυτή την προσέγγιση, τα περίφημα κίνητρα του ΝΟΚ κρίθηκαν, υπό συγκεκριμένες και αυστηρές προϋποθέσεις, συνταγματικά, διότι η επιβάρυνση που επιφέρουν στο οικιστικό περιβάλλον, αντισταθμίζεται από το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, περιορίζοντας την προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος αποκλειστικά στα ύψη και στον όγκο των κτιρίων.

Έγινε, επιπλέον, αντιληπτό το γεγονός ότι η καταθλιπτική πραγματικότητα της κλιματικής κλίσης, επιβάλλει ως ελάχιστη συμβολή στην αντιμετώπισή της σε επίπεδο Οικοδομικού Κανονισμού την κατασκευή κτιρίων και κατασκευών με μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα. Κυρίως, όμως, επισημάνθηκε, εμμέσως πλην σαφώς, η συνταγματική υποχρέωση της Διοίκησης να καταρτίσει, επιτέλους, έναν ορθολογικό και βιώσιμο πολεοδομικό σχεδιασμό στο επίπεδο του κάθε Δήμου της χώρας.

Αυτός ο σχεδιασμός, όπως και αν ορισθεί, δεν μπορεί, φυσικά, να είναι αποσπασματικός, ανορθολογικός και βραχυπρόθεσμος. Να βρίσκεται, δηλαδή, στον αντίποδα της αειφορίας. Διότι, ο σχεδιασμός του χώρου μπορεί να γίνεται αντιληπτός ως βιώσιμος μόνον όταν προσανατολίζει, ερμηνεύει, οριοθετεί και κατευθύνει τις επιπτώσεις της οικονομικής ανάπτυξης σε στόχους που υπηρετούν την κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη, εξασφαλίζοντας, παράλληλα, την προστασία του περιβάλλοντος απέναντι στις πρωτοφανείς προκλήσεις της κλιματικής κρίσης»

Αντικείμενο του βιβλίου

Αντικείμενο της μονογραφίας «Σχεδιασμός του χώρου» αποτελεί το σύνθετο και πολυεπίπεδο  ζήτημα του χωρικού σχεδιασμού, αναλύοντας τόσο την ιστορική του εξέλιξη στον ελλαδικό χώρο, όσο και το θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.

Θίγονται κυρίως τα παρακάτω θέματα:

– Η ιστορική εξέλιξη της απόπειρας σχεδιασμού του ελλαδικού χώρου

– Ο χωροταξικός σχεδιασμός και η βιώσιμη χωρική ανάπτυξη

– Το θεσμικό πλαίσιο του χωροταξικού σχεδιασμού

– Το περιεχόμενο και η νομική δεσμευτικότητα των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων (Π.Χ.Π.)

– Η μορφή, το περιεχόμενο και η νομική δεσμευτικότητα των σύγχρονων Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων του ν. 4759/2020 (Τ.Π.Σ.)

– Η νομική φύση, το περιεχόμενο και η νομική δεσμευτικότητα των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (Ε.Π.Σ.)

– Η εφαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού: οι όροι, περιορισμοί και ειδικές περιπτώσεις δόμησης,  οι χρήσεις γης, ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (Ν.Ο.Κ.), η αυθαίρετη δόμηση, η νομολογία του ΣτΕ

Η μονογραφία απευθύνεται σε νομικούς, δικηγόρους, μηχανικούς, μελετητές και εν γένει επαγγελματίες που ασχολούνται με ζητήματα δόμησης, πολεοδομίας, χωροταξίας και περιβάλλοντος, καθώς  και σε φοιτητές και ερευνητές νομικής και συναφών επιστημών, ειδικά σε τομείς του Δικαίου Περιβάλλοντος, Πολεοδομίας και Χωροταξίας.

Συντελεστές και ευχαριστίες

Ο συγγραφέας αναφέρει  ότι: Η παρούσα μελέτη βασίζεται, σε μεγάλο βαθμό, στις παραδόσεις που δίδονται από το έτος 2024 και εφεξής στο πλαίσιο του Μαθήματος του «Δικαίου της Χωροταξίας και Πολεοδομίας» στο Μεταπτυχιακό Μάθημα «Πολιτικές για την Ενέργεια και το Περιβάλλον» του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου.

Για τον λόγο αυτό, ευχαριστώ θερμά την Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου Βασιλική Καραγιώργου για την πολύτιμη συμβολή και την γενικότερη βοήθειά της. Ευχαριστώ, επίσης, τους φοιτητές του προαναφερθέντος προγράμματος σπουδών τόσο για τη συμμετοχή όσο και, ιδίως, για τον ενθουσιασμό τους που μου έδωσε, τελικά, και το κίνητρο για τη συγγραφή του παρόντος.

Θερμές ευχαριστίες ανήκουν, επίσης, σε όλους τους σπουδαστές των Φροντιστηρίων Προετοιμασίας της Νομικής Βιβλιοθήκης για τους εισαγωγικούς διαγωνισμούς της ΕΣΔΙ και του ΝΣΚ για τις πολύτιμες παρατηρήσεις τους, καθώς και για τη συμβολή τους στα μαθήματα. Φυσικά τίποτε από αυτά δεν θα είχε γίνει χωρίς τη διαρκή υποστήριξη της Γεωργίας Σιακανδάρη και την ενεργή συμμετοχή και συμπαράσταση της Συναδέλφου Εύης Γαλάνη και του Συναδέλφου Απόστολου Παπαθωμά, τους οποίους και ευχαριστώ θερμά.

Μεγάλο μερίδιο στη συγγραφή του παρόντος ανήκει στους συνεργάτες του Δικηγορικού μου Γραφείου, Δικηγόρους Αθηνών, Αλέξανδρο Αλιμπέρτη, Ευαγγελία Μπάνου, Κατερίνα Παπαθανασίου και Άρια Τζαμαλίκου. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στην καθοριστική συμβολή της Δικηγόρου Ελένης Νικολάτου, καθώς και της ασκούμενης δικηγόρου Ελεάνας Παπαθανασίου που ανέλαβαν την επιμέλεια του παρόντος.

Θα ήθελα, τέλος, να εκφράσω τις θερμότερες ευχαριστίες μου στην Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεωργία Γιαννακούρου τόσο για τις καθοριστικές της συμβουλές και παρατηρήσεις όσο και διότι ενέταξε την παρούσα μονογραφία στη σειρά των «Μελετών Χωροταξικού και Πολεοδομικού Δικαίου» της Νομικής Βιβλιοθήκης, της οποίας έχει την επιστημονική διεύθυνση.

Εξυπακούεται πως το παρόν δεν θα μπορούσε ποτέ να έχει ολοκληρωθεί χωρίς την πολύτιμη παρουσία της Αγγελικής Χαϊδά, Παρέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Η μονογραφία αυτή είναι αφιερωμένη στο γιό μου, Δημήτρη Παπαπετρόπουλο, με την ελπίδα και την ευχή να καταφέρει να δημιουργήσει και να ακολουθήσει με επιτυχία τον δικό του, αυθεντικό, δρόμο στη ζωή.

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Η ιστορική εξέλιξη της απόπειρας σχεδιασμού του ελλαδικού χώρου – Η εξιστόρηση μίας ανεκπλήρωτης προσπάθειας ή, αλλιώς, «ο μύθος του Σισύφου»

7

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

O σχεδιασμός του χώρου στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος (1830 – 1923)

18

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Τα ρυμοτομικά σχέδια και οι πρώτες χωροταξικές μελέτες στην εθνική έννομη τάξη (1922 – 1974)

Α. Η βίαιη ομογενοποίηση του εθνικού χώρου ως συνέπεια της Μικρασιατικής Καταστροφής. 28

Β. Η «επαγγελία της αδύνατης επανάστασης» και η προβληματική συγκρότηση μίας αυθεντικής αστικής τάξης 36

Γ. Οι χωροταξικές αναπτυξιακές μελέτες και τα ρυθμιστικά σχέδια της δεκαετίας του 1960 49

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Ο εκσυγχρονισμός, οι αντιφάσεις και τα προβλήματα του σύγχρονου θεσμικού πλαισίου για τον σχεδιασμό του χώρου

Α. Η πρώτη μεγάλη μεταρρυθμιστική προσπάθεια 63

Β. Το σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο για τον πολεοδομικό σχεδιασμό 66

Γ. Ο σχεδιασμός του χώρου από το 1997 μέχρι και σήμερα 69

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

Ο Χωροταξικός Σχεδιασμός

77

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Ο χωροταξικός σχεδιασμός και η βιώσιμη χωρική ανάπτυξη

Α. Θεωρητικές προσεγγίσεις για τη φύση και το περιεχόμενο της έννοιας του χωροταξικού σχεδιασμού 80

Β. Ο χωροταξικός σχεδιασμός ως επιμέρους έκφραση και μέσο της περιβαλλοντικής προστασίας 88

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Το θεσμικό πλαίσιο του χωροταξικού σχεδιασμού

Α. Περιεχόμενο και νομική δεσμευτικότητα των Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων (ΕΧΠ) 100

Β. Νομολογιακές προσεγγίσεις για τη νομική φύση και το περιεχόμενο των Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων 102

1) Το ΕXΠ για τον Τουρισμό (2009) 104

2) Το ΕXΠ και η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τις Υδατοκαλλιέργειες 106

3) Η νομική δεσμευτικότητα του ΕΧΠ για τις ΑΠΕ 111

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Περιεχόμενο και νομική δεσμευτικότητα των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων (ΠΧΠ)

Α. Η νομολογιακή προσέγγιση των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων 122

1) Μορφή και περιεχόμενο των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων 123

2) Νομική φύση και νομική δεσμευτικότητα των κατευθύνσεων των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων 128

Β. Οι κατευθύνσεις των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων για την προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος 135

ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ

Ο Πολεοδομικός Σχεδιασμός

141

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Μορφή, περιεχόμενο και νομική δεσμευτικότητα των σύγχρονων Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων του ν. 4759/2020 (ΤΠΣ)

Α. Οικιστικές Περιοχές (ΟΙΚ) 150

Β. Περιοχές παραγωγικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων (ΠΕΔ) 151

Γ. Περιοχές προστασίας (ΠΕΠ) και Περιοχές με ειδικό νομικό καθεστώς (ΠΕΚ) 151

Δ. Περιοχές ελέγχου χρήσεων γης (ΠΕΧ) 152

Ε. Νομολογιακές προσεγγίσεις για τη νομική φύση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΓΠΣ) 154

ΣΤ. Η νομική δεσμευτικότητα του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου 168

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Νομική φύση, περιεχόμενο και νομική δεσμευτικότητα των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ)

Α. Το περιεχόμενο των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ) 174

Β. Νομολογιακές προσεγγίσεις για τη νομική φύση και το περιεχόμενο των Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ) 181

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η εφαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού: δυσλειτουργίες και προβλήματα

Α. Η αδειοδότηση της δόμησης 200

Β. Όροι, περιορισμοί και ειδικές περιπτώσεις δόμησης 205

Γ. Οι χρήσεις γης 206

Δ. Ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΝΟΚ) 209

Ε. Η ανατροπή του πολεοδομικού σχεδιασμού στην περίπτωση της αυθαίρετης δόμησης 218

ΣΤ. Νομολογιακή ερμηνεία και εφαρμογή, δικαστηριακή πρακτική και η συμβολή του ΣτΕ 221

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ 229

ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ 236

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 241

Εκτενή αποσπάσματα του βιβλίου: δείτε εδώ

Η ταυτότητα του βιβλίου

ΝΟΜΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Κωδικός Προϊόντος: 21240

Συγγραφέας: Παπαπετρόπουλος Α.
Πρόλογος: Γιαννακούρου Γ.
Σειρά: ΜΕΛΕΤΕΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ & ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ
Διεύθυνση Σειράς: Γιαννακούρου Γ.

Έκδοση: 2025

Σχήμα: 17X24

Βιβλιοδεσία: Εύκαμπτη

Σελίδες: 256

ISBN: 978-618-08-0752-3

Περισσότερες πληροφορίες: δείτε εδώ