ΥΠΕΝ: εκτός ατζέντας η μεταβατική λύση για εκτός σχεδίου δόμηση

Έμμεσο αλλά σαφές μήνυμα ότι το ΥΠΕΝ προκρίνει την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού αντί της άμεσης μεταβατικής νομοθετικής λύσης για την εκτός σχεδίου δόμηση στέλνει η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μαριλένα Σούκουλη-Βιλιάλη. Με δημόσια παρέμβασή της, που θέτει ως προτεραιότητα την ασφάλεια δικαίου, παραπέμπει στον σχεδιασμό που θα χρειαστεί ακόμη δύο έως τρία χρόνια για την πλήρη εφαρμογή του, αφήνοντας αναπάντητο και το αίτημα έκδοσης διευκρινιστικής οδηγίας για τις μπλοκαρισμένες οικοδομικές άδειες.

Η πολιτική σημασία της παρέμβασης – Εκτός σχεδιασμού η μεταβατική λύση

Με άρθρο της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μαριλένα Σούκουλη-Βιλιάλη προσδιορίζει ως κεντρική κυβερνητική επιλογή την ολοκλήρωση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, αποφεύγοντας οποιαδήποτε αναφορά σε ενδιάμεσες ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση του αδιεξόδου στην εκτός σχεδίου δόμηση.

Η επιλογή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς τεχνικοί και επιστημονικοί φορείς, ιδιοκτήτες, πολιτικά κόμματα και βουλευτές της συμπολίτευσης έχουν ζητήσει μεταβατική νομοθετική ρύθμιση, ώστε να καταστεί δυνατή η έκδοση οικοδομικών αδειών έως την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού, που εκτιμάται ότι θα απαιτήσει ακόμη δύο έως τρία χρόνια μέχρι το τελικό στάδιο εφαρμογής του.

Παράλληλα, η υφυπουργός τονίζει ότι «ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει τι ισχύει για την ιδιοκτησία του», χωρίς να τοποθετείται στο επανειλημμένο αίτημα Υπηρεσιών Δόμησης, τεχνικών φορέων και κυβερνητικών βουλευτών για έκδοση διευκρινιστικής οδηγίας σχετικά με την παρόδια εκτός σχεδίου δόμηση.

Το ζήτημα έχει τεθεί και σε συναντήσεις των ενδιαφερόμενων φορέων με την ίδια την υφυπουργό. Συνεπώς η δημόσια τοποθέτησή της υφυπουργού ΠΕΝ ερμηνεύεται ως έμμεση απόρριψη της μεταβατικής λύσης και παραπομπή των εκκρεμοτήτων στον μελλοντικό σχεδιασμό.

Τι αναφέρει η υφυπουργός για τον χωρικό σχεδιασμό

Στο άρθρο της, η Μαριλένα Σούκουλη-Βιλιάλη συνδέει την ασφάλεια δικαίου με την ολοκλήρωση του προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», την εφαρμογή των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, τον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη και την προώθηση της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης.

Υπογραμμίζει ότι ο σχεδιασμός πρέπει να προσδιορίσει με σαφήνεια τις δυνατότητες ανάπτυξης και προστασίας κάθε περιοχής, ενώ δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, στην εξέταση των παρατηρήσεων των τοπικών κοινωνιών και στη δημιουργία εφαρμόσιμων πολεοδομικών κανόνων.

Η υφυπουργός επισημαίνει ακόμη ότι οι νέες οικιστικές αναπτύξεις πρέπει να συνοδεύονται από υποδομές μεταφορών, ύδρευσης, αποχέτευσης, σχολεία και κοινόχρηστους χώρους. Συνδέει επίσης την πολεοδομική μεταρρύθμιση με την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, την αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος και την προστασία από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.

Το κεντρικό ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι πώς θα αντιμετωπιστούν οι σημερινές εκκρεμότητες στην εκτός σχεδίου δόμηση μέχρι να ολοκληρωθεί και να εφαρμοστεί ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός. Η δημόσια παρέμβαση περιγράφει τη μακροπρόθεσμη κυβερνητική κατεύθυνση, χωρίς να ανακοινώνει ενδιάμεσο μηχανισμό επίλυσης των προβλημάτων έκδοσης οικοδομικών αδειών.

Μ. Σούκουλη: Tο μέλλον των πόλεών μας δεν θα κριθεί από το πόσα τετραγωνικά μέτρα θα χτίσουμε

Το πλήρες κείμενο του άρθρου της Μαριλένας Σούκουλη-Βιλιάλη, υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας,  με τίτλο: «Ο χωρικός σχεδιασμός κλειδί για βιώσιμες πόλεις και καλύτερη ποιότητα ζωής» έχει ως εξής:

Η συζήτηση για το μέλλον των πόλεων δεν μπορεί να περιορίζεται στην οικοδομική δραστηριότητα, στις επενδύσεις και στην αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας. Οφείλει να ξεκινά από ένα ουσιαστικότερο ερώτημα: σε τι πόλεις θέλουμε να ζούμε και τι ποιότητα ζωής θέλουμε να εξασφαλίσουμε στις επόμενες γενιές;

Οι πόλεις δεν είναι απλώς ο τόπος όπου κατοικούμε. Είναι οι γειτονιές μας, οι δημόσιοι χώροι, οι υποδομές, οι δυνατότητες και οι ευκαιρίες που διαμορφώνουν την καθημερινότητά μας. Γι’ αυτό και η ανάπτυξή τους δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα αποσπασματικών επιλογών. Χρειάζεται σχέδιο, συνέπεια και μακροπρόθεσμη αντίληψη.

Χρειάζεται, επίσης, να αντιμετωπίζουμε την πόλη ως έναν ζωντανό οργανισμό, όπου κάθε επιλογή επηρεάζει την επόμενη. Μια νέα οικιστική ανάπτυξη δημιουργεί ανάγκες για μεταφορές, σχολεία, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, πράσινο και δημόσιους χώρους. Αν αυτές οι ανάγκες δεν προβλεφθούν εγκαίρως, το κόστος μεταφέρεται τελικά στους κατοίκους και στην ποιότητα της καθημερινότητάς τους.

Ο χωρικός σχεδιασμός αποτελεί το θεμέλιο αυτής της προσπάθειας. Καθορίζει πού αναπτύσσεται η κατοικία, πώς συνυπάρχουν οι παραγωγικές δραστηριότητες, ποιες περιοχές προστατεύονται και ποιες υποδομές πρέπει να προηγούνται. Είναι, παράλληλα, ένα ουσιαστικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της στεγαστικής πρόκλησης. Γιατί η προσιτή κατοικία δεν αφορά μόνο τη διαθεσιμότητα ενός ακινήτου, αλλά και την πρόσβαση σε μεταφορές, σχολεία, δίκτυα, πράσινο και λειτουργικούς δημόσιους χώρους.

Το στεγαστικό πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μία μόνο πολιτική. Απαιτεί συνδυασμό παρεμβάσεων, αλλά και έναν σχεδιασμό που λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής. Η αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος, η αναβάθμιση των γειτονιών και η καλύτερη σύνδεση της κατοικίας με τις υποδομές αποτελούν σημαντικές παραμέτρους αυτής της προσπάθειας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ανθεκτικότητα των πόλεων απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Οι φυσικοί κίνδυνοι, η πίεση στους υδάτινους πόρους και η ανάγκη προστασίας του αστικού πρασίνου καθιστούν τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό ακόμη πιο αναγκαίο. Δεν αρκεί να αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες ενός προβλήματος. Οφείλουμε, όπου είναι δυνατόν, να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για την πρόληψή του.

Στην ίδια εξίσωση βρίσκεται η ασφάλεια δικαίου. Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει τι ισχύει για την ιδιοκτησία του, ο μηχανικός να εργάζεται με αξιόπιστα δεδομένα και ο επενδυτής να μπορεί να σχεδιάζει με σαφείς κανόνες. Η προβλεψιμότητα δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη. Είναι προϋπόθεσή της.

Αυτήν ακριβώς την ανάγκη υπηρετούν οι πολεοδομικές μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη. Το πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», με τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, φιλοδοξεί να δώσει στη χώρα ένα συνεκτικό πλαίσιο χωρικής οργάνωσης. Η κύρωση του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς», τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης και η προώθηση της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης συμπληρώνουν αυτή την προσπάθεια.

Με τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια επιδιώκουμε να αντιμετωπίσουμε εκκρεμότητες δεκαετιών, να οργανώσουμε τις χρήσεις γης και να προσδιορίσουμε με μεγαλύτερη σαφήνεια τις δυνατότητες ανάπτυξης και προστασίας κάθε περιοχής. Πρόκειται για μια προσπάθεια που δεν αφορά μόνο τους ειδικούς. Επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, την αξιοποίηση της ιδιοκτησίας και τη δυνατότητα των δήμων να προγραμματίζουν το μέλλον τους.

Αντίστοιχα, η συγκέντρωση αξιόπιστων χωρικών δεδομένων και η ψηφιοποίηση της πολεοδομικής πληροφορίας μπορούν να περιορίσουν την αβεβαιότητα και να διευκολύνουν τη σχέση πολίτη, μηχανικού και διοίκησης. Η τεχνολογία, ωστόσο, αποτελεί μέσο και όχι αυτοσκοπό. Η αξία της βρίσκεται στην ουσιαστική βελτίωση των υπηρεσιών και στη διαφάνεια των διαδικασιών.

Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι απλώς να εκπονήσουμε μελέτες ή να θεσπίσουμε νέους κανόνες. Είναι να διασφαλίσουμε ότι ο σχεδιασμός θα εφαρμοστεί και θα μετατραπεί σε πραγματικές αλλαγές για τις τοπικές κοινωνίες. Με συνεργασία της Πολιτείας, της Αυτοδιοίκησης, των μηχανικών και των πολιτών.

Σε αυτή την προσπάθεια, η γνώση της τοπικής πραγματικότητας είναι καθοριστική. Κάθε δήμος έχει διαφορετικές ανάγκες, δυνατότητες και προκλήσεις. Η ουσιαστική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης και η επιστημονική εξέταση των παρατηρήσεων των τοπικών κοινωνιών μπορούν να συμβάλουν σε σχέδια περισσότερο λειτουργικά, ρεαλιστικά και εφαρμόσιμα.

Παράλληλα, θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η οικονομική ανάπτυξη και η περιβαλλοντική προστασία δεν είναι αντίπαλοι στόχοι. Μπορούν και πρέπει να συνυπάρχουν, δημιουργώντας επενδύσεις, θέσεις εργασίας και κοινωνική αξία, με σεβασμό στην ταυτότητα κάθε τόπου και στα όρια του φυσικού περιβάλλοντος.

Η επιτυχία μιας πολεοδομικής μεταρρύθμισης δεν θα κριθεί μόνο από όσα σχεδιάσαμε, αλλά από όσα θα αλλάξουν στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Από το αν οι γειτονιές μας θα γίνουν πιο λειτουργικές, αν οι δημόσιοι χώροι θα είναι ασφαλείς και προσβάσιμοι, αν οι νέοι θα έχουν περισσότερες δυνατότητες να παραμείνουν στον τόπο τους και αν οι επόμενες γενιές θα παραλάβουν πόλεις καλύτερες από αυτές που γνωρίζουμε σήμερα.

Γιατί το μέλλον των πόλεών μας δεν θα κριθεί από το πόσα τετραγωνικά μέτρα θα χτίσουμε, αλλά από το τι ποιότητα ζωής θα χωρέσει μέσα σε αυτά.