ΥΠΕΝ: ξεκαθάρισμα λογαριασμών με Δήμους για τοπικούς ΝΟΚ, οικισμούς και Πολεοδομίες

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ετοιμάζονται να προχωρήσουν σε τελικό ξεκαθάρισμα των ανοιχτών λογαριασμών και των αντιπαραθέσεων με τους Δήμους, που μαίνονται τα δύο τελευταία χρόνια, για πολεοδομικά θέματα και αρμοδιότητες. Τους πρώτους μήνες του 2026 ολοκληρώνεται μία κρίσιμη μάζα άνω των 200 μελετών των νέων ΤΠΣ και ΕΠΣ και από το υπουργείο προκρίνουν να δώσουν «σκυτάλη ευθύνης» στους Δήμους για τις οριοθετήσεις και επεκτάσεις οικισμών, τους όρους δόμησης και τα κίνητρα του ΝΟΚ στην περιοχή τους. Ταυτοχρόνως βάζουν κόκκινες γραμμές για οικοδομικές άδειες και αυθαίρετα, για τα οποία όπως λέει στο ecopress αρμόδια πηγή του ΥΠΕΝ: «δεν μπορεί να γίνεται από τον γείτονα, θα υπάρχει κεντρικός έλεγχος».

Ο Νίκος Ταγαράς υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας από το βήμα της Βουλής,  απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση για την επαναοριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2000 κατοίκων σε όλη τη χώρα, κάλεσε τους Δήμους να αξιοποιήσουν το εργαλείο των ΤΠΣ και ΕΠΣ για να σχεδιάσουν την αναπτυξιακή προοπτική του τόπου τους:

-«Όχι από εδώ να ορίζουμε τι θα ισχύει σε κάθε χωριό, σε κάθε δήμο. Ο κάθε Δήμος δια μέσω αυτού του σχεδιασμού, να κάνει την πρόταση προοπτικής, ανάδειξης και αξιοποίησης του τόπου του», είπε ο αρμόδιος υφυπουργός του ΥΠΕΝ. ΥΠΕΝ: πρόσκληση ευθύνης στους Δήμους  για το νέο πολεοδομικό σχεδιασμό – Δείτε το ρεπορτάζ του ecopress

«Ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός δίνει τη δυνατότητα επαναφοράς των κινήτρων του ΝΟΚ από τους Δήμους, ακόμη και σε αυτούς που τα πολέμησαν» 

Ανοιχτές πόρτες φαίνεται ότι … παραβίασε στο ΥΠΕΝ ο Δήμος 3Β, που αποφάσισε στο πλαίσιο του νέου ΤΠΣ του Δήμου, να επαναφέρει τα μπόνους δόμησης του ΝΟΚ στην περιοχή του, ανοίγοντας ταυτοχρόνως νέο κεφαλαίο για Τοπικούς ΝΟΚ, με πρωτοβουλία των Δήμων.

Απόφαση μοντέλο επαναφοράς μπόνους δόμησης από Δήμους, με τοπικούς ΝΟΚ

-«Δεν μπορούμε να μην επισημάνουμε το γεγονός ότι ένας από τους Δήμους που πρωτοστάτησε στη δίκη του ΣτΕ για την ακύρωση τους, έσπευσε πρώτος να αποφασίσει την επαναφορά τους», σχολιάζει στο ecopress αρμόδια πηγή του ΥΠΕΝ, τονίζοντας παράλληλα ότι:

-«Αυτή η απόφαση του Δήμου 3Β για την επαναφορά των μπόνους του ΝΟΚ δείχνει πόσο σημαντική μεταρρύθμιση είναι ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός, που υλοποιεί για πρώτη φορά το ΥΠΕΝ τα τελευταία 102 χρόνια στη χώρα, και ότι δίνει τη δυνατότητα στους Δήμους να συμμετέχουν στο νέο σχεδιασμό για τον τόπο τους και να επαναφέρουν κίνητρα του ΝΟΚ, ακόμη και αυτοί που τα πολέμησαν».

-«Αυτή η απόφαση του δήμου 3Β, που ήταν πρωτοπόρος στο ΣτΕ κατά του ΝΟΚ  είναι η μεγαλύτερη απόδειξη ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι είναι συνταγματικά τα κίνητρα του ΝΟΚ. Εκείνο που το δικαστήριο έκρινε ότι είναι αντισυνταγματικό είναι η οριζόντια εφαρμογή τους, χωρίς τον αναγκαίο πολεοδομικό σχεδιασμό», σημειώνει η ίδια πηγή  του ΥΠΕΝ και εξηγεί ότι:

-«Αυτό συνέβη διότι το κράτος τα τελευταία 100 χρόνια δεν προώθησε στον βαθμό που θα έπρεπε και μείναμε πολύ πίσω στον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό. Και εξ αυτού του λόγου η το κεντρικό κράτος υποχρεώθηκε να αντιμετωπίζει αυτά τα θέματα με οριζόντιες ρυθμίσεις, οι οποίες πράγματι σε μεγάλο βαθμό περιλαμβάνουν λάθος και άδικες διατάξεις», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι:

-«Τώρα που ολοκληρώνουμε  το νέο τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό, τα δεδομένα αλλάζουν για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά και με ασφάλεια δικαίου και σε τοπικό και σε ευρύτερο επίπεδο αυτά τα ζητήματα».

ΥΠΕΝ: «Σε καμία περίπτωση οι Δήμοι δεν νομοθετούν για τη δόμηση»

-«Ενόψει της ολοκλήρωσης των Τοπικών  και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, τώρα είναι λοιπόν η ώρα ανάληψης ευθύνης από τους Δήμους», λέει η αρμόδια πηγή του ΥΠΕΝ στο ecopress διευκρινίζοντας ότι:

-«Όταν λέω ανάληψη ευθύνης, εννοώ ανάληψη ευθύνης με συγκεκριμένη πρόταση από τον κάθε Δήμο, για τους όρους δόμησης και τα κίνητρα του ΝΟΚ, που θα εφαρμοστούν στην περιοχή του. Οι δήμοι έχουν πεδίο δόξας λαμπρό να συμβάλλουν και να συμμετέχουν σε αυτή την κατεύθυνση,  καταθέτοντας τις δικές τους προτάσεις προκειμένου να ληφθούν  υπόψη και να συμπεριληφθούν στα νέα ΤΠΣ και ΕΠΣ», ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι:

-«Σε καμία περίπτωση οι Δήμοι δεν νομοθετούν για τη δόμηση. Αυτό είναι ευθύνη και αρμοδιότητα του κεντρικού κράτους», προσθέτοντας ότι:

-«Άλλωστε τα νέα ΤΠΣ και ΕΠΣ θα πάρουν τη μορφή Προεδρικού Διατάγματος, με την ευθύνη και την υπογραφή του Προέδρου της Δημοκρατίας και των αρμοδίων υπουργών της κυβέρνησης». Ο συνομιλητής μας διευκρινίζει παράλληλα ότι όσοι Δήμοι αποφύγουν να καταθέσουν προτάσεις σε αυτές τις περιπτώσεις θα έρθει το κεντρικό κράτος να καλύψει την μη ανάληψη ευθύνης τους και να καθορίσει πολεοδομικούς όρους και κανόνες στα νέα ΤΠΣ και ΕΠΣ για την περιοχή τους.

«Eίναι ένα άλλο θέμα ο έλεγχος των οικοδομικών αδειών. Δεν μπορεί να γίνεται από τον γείτονα, θα υπάρξει κεντρικός έλεγχος»

Σχετικά με το κυβερνητικό σχέδιο μεταφοράς αρμοδιοτήτων για την έκδοση των οικοδομικών αδειών από τις ΥΔΟΜ των Δήμων στο Κτηματολόγιο, για το οποίο διαφωνεί η ΚΕΔΕ και έχει αναδείξει σε «αιτία πολέμου» έως την ματαίωση του,  η ίδια πηγή του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας απαντά στο ecopress ότι:

-«Είναι  ένα ξεχωριστό θέμα η δυνατότητα, που προσφέρεται μέσα από το νέο πολεοδομικό σχεδιασμό των ΤΠΣ και ΕΠΣ, οι Δήμοι να αναλάβουν ευθύνη και να καταθέσουν προτάσεις για τα χαρακτηριστικά για τους κανόνες δόμησης στην περιοχή τους,  δηλαδή το  ύψος,  τον όγκο των κτιρίων και τα κίνητρα του ΝΟΚ. Και σε αυτό θα εισακουστούν στο βαθμό που πρέπει αλλά και θα κριθούν όσοι Δήμοι δεν το κάνουν. Και είναι ένα άλλο θέμα ο έλεγχος των οικοδομικών αδειών».

Όπως αναφέρει ο συνομιλητής μας στο νέο καθεστώς λειτουργίας των Υπηρεσιών Δόμησης ο έλεγχος τον οικοδομικών αδειών, σύμφωνα με τη μεταρρύθμιση που προωθείται από την κυβέρνηση και το αρμόδιο υπουργείο θα είναι ολοκληρωμένος με τη χρήση σύγχρονων και αξιόπιστων ψηφιακών συστημάτων.

-«Δεν μπορεί να είναι τοπικού χαρακτήρα δεν μπορεί να είναι ο γείτονας που θα ελέγχει την νομιμότητα έκδοσης της άδειας σε κάθε περιοχή σε κάθε Δήμο»,  λέει ο αρμόδιος παράγοντας του ΥΠΕΝ στο ecopress. Ο ίδιος τονίζει ότι υπάρχει απόφαση να αντιμετωπιστούν οι πολλές και γνωστές παθογένειες των ΥΔΟΜ των Δήμων και στο ΥΠΕΝ, μαζί με τα συναρμόδια υπουργεία ετοιμάζονται πρωτοβουλίες και λύσεις εξυγίανσης.

Για την διαφανή, γρήγορη και με ασφάλεια δικαίου έκδοση και έλεγχο των οικοδομικών αδειών υλοποιούνται η ψηφιοποίηση των διαδικασιών, ψηφιοποίηση των αρχείων των Πολεοδομιών, ο νέος Ψηφιακός Χάρτης, η Τράπεζα Γης, που ολοκληρώνονται το πρώτο εξάμηνο του 2026. Παράλληλα για την άμεση και αποτελεσματική παρακολούθηση της αυθαίρετης δόμησης ετοιμάζεται το νέο έργο με δορυφόρους και τεχνητή νοημοσύνη και η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών.

Έλεγχος των οικοδομικών αδειών κεντρικά με αντικειμενικό σύστημα, μέσω ψηφιακών εργαλείων

Στο νέο καθεστώς  λειτουργίας των Πολεοδομιών, ο αρμόδιος παράγοντας του ΥΠΕΝ αναφέρει στο ecopress ότι  ο έλεγχος της νομιμότητας της οικοδομικής άδειας θα γίνεται με τους  κανόνες που ήδη έχουν θεσμοθετηθεί και προβλέπουν δειγματοληπτικούς ελέγχους,  και με ένα αντικειμενικό σύστημα κεντρικά, μέσω των νέων ψηφιακών εργαλείων.

-«Στις πρόνοιες του υπουργείου Περιβάλλοντος για τον έλεγχο των οικοδομικών αδειών είναι το νέο σύστημα να είναι αντικειμενικό και το πεδίο ελέγχου να είναι προσδιορισμένο και ξεκάθαρο για όλους τους εμπλεκόμενους με ελεγκτικό ρόλο. Κάθε εμπλεκόμενος θα έχει  συγκεκριμένο πεδίο αρμοδιότητας,  μέσα στο οποίο θα ελέγχει και θα τσεκάρει συγκεκριμένα πράγματα σε κάθε οικοδομική άδεια σε συγκεκριμένα πεδία και κουτάκια ελέγχου», λέει ο αρμόδιος του ΥΠΕΝ.

-«Όλα αυτά τα προλαμβάνουμε για να μην δημιουργήσουμε ένα σύστημα ελέγχου οικοδομικών αδειών με δυσλειτουργίες και αλληλοεπικαλύψεις», εξηγεί ο ίδιος, αναφερόμενος σε διακριτά πεδία ελέγχου που θα έχουν οι ελεγκτές δόμησης και οι νέες κεντρικές πολεοδομικές υπηρεσίες.

Οι εξελίξεις για τον ΝΟΚ και τον Κώδικα Πολεοδομίας Χωροταξίας 

Παράλληλα από το ΥΠΕΝ γίνεται γνωστό ότι:

-Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να υποβληθεί στη Βουλή προς ψήφιση ο κώδικας της χωροταξικής – πολεοδομικής νομοθεσίας, ένα ενιαίο νομοθέτημα που θα αποσαφηνίσει τους νόμους 102 ετών, θα μειώσει τη γραφειοκρατία, θα ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου και τη διαφάνεια.

-Για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό αναμένεται να επιστρέψει στο ΥΠΕΝ τις επόμενες ημέρες το αποτέλεσμα της νομοτεχνικής επεξεργασίας που έγινε στο ΣτΕ επί του σχεδίου ΠΔ του ΥΠΕΝ για τα δικαιώματα δόμησης οικοδομικών αδειών, με μεγάλη καθυστέρτηση από την αποστολή στο ΣτΕ του σχεδίου ΠΔ τον Ιούλιο, και την ακυρωτική απόφαση του δικαστηρίου του περασμένου Ιανουαρίου. Το υπουργείο ανάλογα με τις παρατηρήσεις του ΣτΕ προγραμματίζει  να προχωρήσει το αργότερο έως το τέλος του έτους στη επίλυση των εκκρεμοτήτων σε οικοδομικές άδειες και οικοδομές με έναρξη εργασιών.

Παράλληλα ετοιμάζεται στο ΥΠΕΝ, εν αναμονή και των αποφάσεων του ΣτΕ σε εκκρεμείς δίκες ένας νέος απλοποιημένος Οικοδομικός Κανονισμός, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις των αποφάσεων του δικαστηρίου, με στόχο  να κλείσει ο κύκλος της ανσφάλειας πολεοδομικού δικαίου στις κατασκευές.

«Δεν επιτρέπονται προβλήματα και εμπόδια στο νέο πολεοδομικό σχεδιασμό»

«Ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός είναι μια μεταρρύθμιση, που θα μας βοηθήσει να επιλύσουμε όλα τα εκκρεμή θέματα της δόμησης,  τακτοποίησης και νομιμοποίησης αυθαιρέτων, κανόνων οριοθέτησης οικισμών και της εκτός σχεδίου δόμησης, που βασανίζουν τη χώρα εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Είναι μια μεταρρύθμιση που γίνεται για πρώτη φορά στη χώρα μετά από 102 χρόνια. Και πρέπει όλοι πολιτεία, πολίτες, μηχανικοί, νομικοί και η τοπική αυτοδιοίκηση να κινούμαστε στην ίδια κατεύθυνση έγκυρης και ποιοτικής ολοκλήρωσης του», τονίζει ο αρμόδιος παράγοντας του ΥΠΕΝ στο ecopress και σημειώνει ότι:

-«Τα  χρονοδιαγράμματα που θέτει το Ταμείο Ανάκαμψης για τη χρηματοδότησή του έργου είναι συγκεκριμένα, και όλοι να έχουν προωθητικό ρόλο. Δεν επιτρέπονται προβλήματα και εμπόδια, που θέτουν το σημαντικό αυτό τεράστιο εγχείρημα σε διακινδύνευση οπισθοδρόμησης Όλοι πρέπει να συμβάλουμε να ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός,  ακόμη και με πιθανά λάθη ή θέματα προς διευθέτηση. Και από την επόμενη μέρα της ολοκλήρωσης του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού ότι χρειάζεται και όπου χρειάζεται πάντα θα έχουμε την ευχέρεια να διορθώνουμε».

-«Όλες αυτές οι εξελίξεις, με βάση αναφοράς τον νέο πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα με ασφάλεια δικαίου για τον έλεγχο  και την προστασία του δομημένου περιβάλλοντος αλλά και την ενίσχυση και προώθηση των επενδύσεων», σημειώνουν από το ΥΠΕΝ.

Και όπως διαφαίνεται αυτό είναι το περίγραμμα των θέσεων,  που θα παρουσιάσει η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ στην επικείμενη συνάντηση της με τη διοίκηση της ΚΕΔΕ, επιδιώκοντας να ανοίξει μια νέα σελίδα συνεργασίας και συνενόησης με τους Δήμους για τα πολεοδομικά θέματα.