Κοινωνική αντιπαροχή: νέα πολεοδομική ρύθμιση για δόμηση με ΣΔΙΤ

Η νέα Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής, στην πρώτη συνεδρίαση της ενέκρινε νέα νομοθετική ρύθμιση για την κοινωνική αντιπαροχή, που θα κατατεθεί άμεσα προς ψήφιση στη Βουλή. Τα νέα στεγαστικά προγράμματα κοινωνικής αντιπαροχής προωθούνται μέσω ΣΔΙΤ, σύμπραξης δημοσίου–κατασκευαστών, σε εκτάσεις άνω των 700 στρεμμάτων πανελλαδικά. Τα ανοιχτά πολεοδομικά θέματα.

Με την νέα νομοθετική ρύθμιση για την κοινωνική αντιπαροχή που αποφασίστηκε στην πρώτη  συνεδρίαση  της  Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής, προτάσσεται η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου μέσω κινήτρων που κινητοποιούν την ιδιωτική πρωτοβουλία (πχ απόκτηση κυριότητας από 30% έως 70% σε κάθε ακίνητο) για την κατασκευή σύγχρονων κατοικιών για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των πολιτών.

Αναζητούνται πολεοδομικές λύσεις στους περιορισμούς της εκτός σχεδίου και οικισμών

Η προώθηση των προγραμμάτων κοινωνικής αντιπαροχής με ΣΔΙΤ έρχεται αντιμέτωπη με τις πολεοδομικές απαγορεύσεις και περιορισμούς που ισχύουν για τη δόμηση σε οικισμούς και εκτός σχεδίου περιοχές. Κάτι που η νομοθεσία έχει αντιμετωπίσει ευνοϊκά για προγράμματα κοινωνικής κατοικίας. Και είναι ενδεχόμενο η πολεοδομική λύση για να προχωρήσουν άμεσα τα ΣΔΙΤ της κοινωνικής αντιπαροχής να εξομοιωθούν νομοθετικά με τις χρήσεις γης της κοινωνικής κατοικίας, σε συνδυασμό με την πρόοδο του νέου πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού, που ολοκληρώνεται το 2026. Συγκεκριμένα:

→H κοινωνική αντιπαροχή μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε περιοχές με πλήρη πολεοδομικό σχεδιασμό, δηλαδή εντός σχεδίου πόλεως ή σε οργανωμένες πολεοδομικές ενότητες. Εκτός σχεδίου και σε οικισμούς χωρίς πολεοδομικό σχέδιο, η νομοθεσία δεν επιτρέπει τη δόμηση για κοινωνική αντιπαροχή.  Το άρθρο 26 του ΝΔ 1337/1983 προβλέπει τοπικά ρυμοτομικά σχέδια σε εκτός σχεδίου περιοχές για στεγαστικά ή κοινωφελή προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων και των κατοικιών κοινωνικής αντιπαροχής.

→Η κοινωνική κατοικία μπορεί να γίνει σε εκτός σχεδίου περιοχές με χρήση «αγροτική γη» μόνο αν πρόκειται για δημόσια ακίνητα που ανήκουν σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, σύμφωνα με το άρθρο 10 του Ν. 5006/2022 (ΦΕΚ Α’ 239/22.12.2022). Ακόμη σε εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμού, όπου υπάρχει αυθαίρετη δόμηση, μπορούν να πραγματοποιηθούν δράσεις περιβαλλοντικού ισοζυγίου,  ανάμεσα στις οποίες εντάσσονται και κατοικίες κοινωνικής αντιπαροχής, σύμφωνα με το άρθρο 41 του Ν. 4178/2013.

Τι αποφασίστηκε στην πρώτη συνεδρίαση τηςκοινωνική αντιπαροχή

Το δικαίωμα για πρόσβαση όλων σε αξιοπρεπή και προσιτή κατοικία βρίσκεται στον πυρήνα της κοινωνικής συνοχής και της κυβερνητικής πολιτικής, επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση του υπουργού Επικρατείας, αρμόδιου για τον συντονισμό των κυβερνητικών πολιτικών, Άκη Σκέρτσου. Και, με αυτή την αφετηρία, πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή η πρώτη συνεδρίαση της νέας Κυβερνητικής Επιτροπής Στεγαστικής Πολιτικής, με βασικό στόχο την υλοποίηση μιας ενιαίας, πιο συνεκτικής και αποτελεσματικής στεγαστικής στρατηγικής.

Η Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής συστάθηκε με αποστολή τον συντονισμό, την παρακολούθηση και τη στρατηγική ενοποίηση όλων των υφιστάμενων στεγαστικών πολιτικών, και απώτερο στόχο ένα ολιστικό, μακρόπνοο και βιώσιμο σχέδιο προσιτής στέγης για την επόμενη πενταετία.

Κατά την πρώτη συνεδρίαση παρουσιάστηκε η κυβερνητική πολιτική για το στεγαστικό ζήτημα που ήδη περιλαμβάνει 43 διακριτά μέτρα στήριξης των πολιτών, τόσο για την απόκτηση όσο και για τη μίσθωση κατοικίας, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 6,5 δισ. ευρώ, και με περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο δικαιούχους (~18,3% του ενήλικου πληθυσμού). Σημειώνεται ότι η Ελλάδα διαθέτει υψηλότερο ποσοστό ιδιοκατοίκησης από το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (69%) που προσεγγίζει το 73% (περίπου 3 στους 4 Έλληνες).

Σε αυτό το πλαίσιο, τέθηκε ως κεντρικός στόχος της κυβέρνησης η περαιτέρω βελτίωση του δείκτη ιδιοκατοίκησης των Ελλήνων πολιτών μέσα από ενεργητικές πολιτικές αύξησης των διαθέσιμων ακινήτων σε προσιτές τιμές.

Στη συνεδρίαση εγκρίθηκε, επίσης, η νέα νομοθετική ρύθμιση για την κοινωνική αντιπαροχή που θα κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή άμεσα. Σύμφωνα με αυτήν προτάσσεται η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου μέσω κινήτρων που κινητοποιούν την ιδιωτική πρωτοβουλία (πχ απόκτηση κυριότητας από 30% έως 70% σε κάθε ακίνητο) για την κατασκευή σύγχρονων κατοικιών για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των πολιτών.

Παράλληλα, τέθηκαν οι στόχοι για το επόμενο 18μηνο και συζητήθηκε η εκπόνηση ενός ολιστικού προγράμματος προσιτής στέγης με τη συμβολή κάθε υπουργείου. Στην κατεύθυνση αυτή δρομολογήθηκε η κατάρτιση λίστας κρίσιμων δημόσιων ακινήτων, τόσο δομημένων όσο και αδόμητων, από κάθε υπουργείο, με σκοπό την αξιοποίησή τους για τις ανάγκες προσιτής κατοικίας. Παρουσιάστηκε, τέλος, η διαδικασία ωρίμανσης προκήρυξης ακινήτων για προσιτή κατοικία από το Υπερταμείο, καθώς και το ενδεχόμενο συνεργασίας με εμπειρογνώμονες από ευρωπαϊκές χώρες για ζητήματα κοινωνικής στέγασης.

Στο πλαίσιο της συνεδρίασης, κατατέθηκαν νέες προτάσεις και παρεμβάσεις για την αξιοποίηση των διαθέσιμων ακινήτων, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα επόμενα βήματα για την ψηφιακή παρακολούθηση, ρυθμιστική απλοποίηση και αποτελεσματική εποπτεία της αγοράς ακινήτων και των βασικών διαδικασιών για την απόκτηση και μεταβίβαση ακινήτου.

Ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος δήλωσε για το θέμα: «Τα τελευταία 3 χρόνια η Ελλάδα έχει ξεκινήσει για πρώτη φορά την προσπάθεια για τη διαμόρφωση μιας πολυδιάστατης πολιτικής με στόχο την αντιμετώπιση του κρίσιμου στεγαστικού προβλήματος που απασχολεί σημαντική μερίδα πολιτών, κυρίως νέων, αλλά όχι μόνο. Η δυσκολία στην απόκτηση ή μίσθωση προσιτής στέγης δεν είναι μόνο ελληνικό πρόβλημα, καθώς την ίδια στιγμή σχεδόν το σύνολο των χωρών του δυτικού κόσμου είναι αντιμέτωπο με αυξανόμενες τιμές μίσθωσης και αγοράς κατοικίας. Η χώρα μας αξιοποιεί όλους τους διαθέσιμους πόρους εθνικούς και κοινοτικούς για να εγγυηθεί το αυτονόητο δικαίωμα στην προσιτή στέγη και ήδη απλώνει ένα δίχτυ προστασίας πάνω από όσους το έχουν ανάγκη».

Η  υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου δήλωσε: «Η στεγαστική πολιτική της χώρας μας δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη. Έχει αποτύπωμα στην κοινωνική συνοχή, την οικογενειακή ευημερία, την ισότητα ευκαιριών και την οικονομική ασφάλεια. Γι’ αυτό απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια από όλα τα μέλη της κυβέρνησης σε κάθε υπουργείο. Η σημερινή συνεδρίαση είναι ένα ακόμη βήμα στη διακυβερνητική συνεργασία, με κοινό στόχο: να διασφαλίσουμε το δικαίωμα κάθε πολίτη στην αξιοπρεπή και προσιτή κατοικία. Μόνο μέσα από συνέργειες, σχεδιασμό και κοινή στρατηγική μπορούμε να πετύχουμε διαρκή και ουσιαστικά αποτελέσματα».

Η Επιτροπή, τέλος, θα συνεδριάζει σε τακτική βάση, μία φορά ανά δύο μήνες, καθώς και έκτακτα, όποτε αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Στη συνεδρίαση μετείχαν: ο υπουργός Επικρατείας, αρμόδιος για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου Άκης Σκέρτσος, η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο υπουργός Ανάπτυξης, Παναγιώτης Θεοδωρικάκος, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Αθανάσιος Δαβάκης, ο υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Νίκος Παπαϊωάννου, ο γενικός γραμματέας Δημόσιας Περιουσίας, Αθανάσιος Τσιούρας, ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του Υπερταμείου, Παναγιώτης Σταμπουλίδης, ο διευθυντής Οικονομικού Γραφείου του πρωθυπουργού, Μιχάλης Αργυρού και ο σύμβουλος του πρωθυπουργού, Δημήτρης Πολίτης.