Κηφισός: κενό ελέγχου στη διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων

Σοβαρό ζήτημα για την πραγματική δυνατότητα του Δημοσίου να ελέγχει ολόκληρη τη διαδρομή των βιομηχανικών αποβλήτων, από την παραγωγή και τη μεταφορά έως την τελική διάθεση και επεξεργασία τους, αναδεικνύει η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ με αφορμή την υπόθεση αποβλήτων στον Κηφισό.

Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ιχνηλασιμότητα και ευθύνη του αρχικού παραγωγού, αλλά οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν έχουν στελεχωθεί και εξοπλιστεί επαρκώς για συστηματικούς ελέγχους.

Το πρόβλημα που αναδεικνύει η υπόθεση

Στην ανακοίνωσή της, με ημερομηνία 24 Σεπτεμβρίου 2026, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών χρησιμοποιεί την υπόθεση του Κηφισού ως αφετηρία για να θέσει ευρύτερο ζήτημα δημόσιου ελέγχου στη διαχείριση αποβλήτων.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει  η Ομοσπονδία, βυτιοφόρα ιδιωτικής εταιρείας φέρονται να άδειαζαν συστηματικά ανεπεξέργαστα βιομηχανικά απόβλητα υψηλής οξύτητας σε φρεάτιο πρατηρίου καυσίμων στο Αιγάλεω και, μέσω του δικτύου ομβρίων, αυτά να κατέληγαν στον Κηφισό και στη συνέχεια στον Σαρωνικό. Η ανακοίνωση μιλά για τουλάχιστον τέσσερα περιστατικά μέσα σε διάστημα 20 ημερών και αναφέρει τιμή pH 4,8.

Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ περιγράφει το πρόβλημα ως υπόθεση που δεν εξαντλείται στην παράνομη διάθεση αποβλήτων, αλλά αφορά ολόκληρο τον μηχανισμό ελέγχου της αλυσίδας διαχείρισης.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «η νόμιμη αδρανοποίηση και επεξεργασία των υγρών βιομηχανικών αποβλήτων κοστίζει ακριβά, αλλά είναι απαραίτητη για την προστασία όλων μας».

Η ιχνηλασιμότητα και η ευθύνη του παραγωγού

Κεντρικό σημείο της ανακοίνωσης είναι η αναφορά στον ν. 4819/2021 και στην υποχρέωση παρακολούθησης της διαδρομής των αποβλήτων. Η Ομοσπονδία τονίζει ότι «ο νόμος (Ν. 4819/2021) είναι σαφής για την υποχρέωση ελέγχου της διαδρομής των αποβλήτων (ιχνηλασιμότητα)» και προσθέτει ότι «ο αρχικός παραγωγός των αποβλήτων διατηρεί την αστική και ποινική ευθύνη για τη σωστή διαχείρισή τους».

Κατά την ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, η ανάθεση της μεταφοράς σε εξωτερικό συνεργάτη δεν αρκεί από μόνη της για να αποδεσμεύσει την επιχείρηση από τις υποχρεώσεις ελέγχου.

Η ανακοίνωση σημειώνει ότι η επιχείρηση οφείλει «να ελέγχει και να επιβεβαιώνει ότι τα απόβλητα έφτασαν πράγματι σε αδειοδοτημένη μονάδα επεξεργασίας».

Το σημείο αυτό είναι κρίσιμο, καθώς μεταφέρει το ενδιαφέρον από το ποιος εκτέλεσε τη μεταφορά στο αν υπάρχει πραγματική και επαληθεύσιμη παρακολούθηση της πορείας κάθε φορτίου.

Το κενό στους δημόσιους ελέγχους

Το βασικό θεσμικό πρόβλημα που εντοπίζει η Ομοσπονδία είναι η κατάσταση των δημόσιων ελεγκτικών υπηρεσιών. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, «η πολιτεία ποτέ δε φρόντισε να στελεχώσει και να εξοπλίσει επαρκώς τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να ασκούν αποτελεσματικά το κρίσιμο ελεγκτικό τους έργο σε όλες τις φάσεις παραγωγής, μεταφοράς, διάθεσης και επεξεργασίας των αποβλήτων».

Η φράση αυτή συνοψίζει τον πυρήνα της παρέμβασης των μηχανικών του Δημοσίου: ακόμη και όταν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο, ο έλεγχος παραμένει προβληματικός εάν δεν υπάρχουν επαρκείς υπηρεσίες, προσωπικό, τεχνικός εξοπλισμός και δυνατότητα συνεχούς εποπτείας.

Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ θέτει μάλιστα ευθέως το ερώτημα: «πόσα βυτιοφόρα “χάνονται” καθημερινά μεταξύ βιομηχανιών, νοσοκομείων και Κέντρων Επεξεργασίας;»

Πρόκειται για ερώτημα που αφορά ουσιαστικά το αν η ιχνηλασιμότητα λειτουργεί μόνο ως διοικητική υποχρέωση ή ως πραγματικός μηχανισμός ελέγχου επί του πεδίου.

Η ανάθεση σε ιδιώτες και η μετακύλιση της ευθύνης

Η ανακοίνωση ασκεί επίσης κριτική στο μοντέλο της ανάθεσης μεταφοράς και διαχείρισης αποβλήτων σε εργολάβους και υπεργολάβους. Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ αναφέρει ότι μετά τη δημοσιοποίηση της υπόθεσης η βιομηχανία απέδωσε την ευθύνη σε «τρίτη ιδιωτική εταιρεία» μεταφοράς και σχολιάζει ότι αυτό αποτελεί, κατά την άποψή της, «το βολικό άλλοθι του outsourcing».

Η Ομοσπονδία επιμένει ότι η ύπαρξη εξωτερικού συνεργάτη δεν αναιρεί την υποχρέωση ελέγχου της τελικής πορείας των αποβλήτων.

Με αυτή την έννοια, η παρέμβαση ανοίγει και το θέμα της κατανομής της ευθύνης μεταξύ παραγωγού, μεταφορέα και τελικής μονάδας επεξεργασίας, ζητώντας σαφείς και ελέγξιμες υποχρεώσεις για όλους τους εμπλεκόμενους.

Κηφισός και Σαρωνικός στο επίκεντρο

Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ συνδέει το περιστατικό και με τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται διαχρονικά τα ρέματα και οι ποταμοί. Όπως σημειώνει, η αντιμετώπισή τους «ως αγωγών όμβριων και αποβλήτων και όχι ως ειδικών οικοσυστημάτων που χρήζουν πρόσθετης προστασίας, επιβαρύνει πρόσθετα την κατάσταση».

Η αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Κηφισό, καθώς τα φορτία που διοχετεύονται στο ποτάμι δεν παραμένουν τοπικό πρόβλημα αλλά, σύμφωνα με την ανακοίνωση, καταλήγουν στον Σαρωνικό, μεταφέροντας την περιβαλλοντική επιβάρυνση σε ευρύτερο θαλάσσιο σύστημα.

Τι ζητά η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ

Η ανακοίνωση καταλήγει σε τρεις βασικές προϋποθέσεις που, κατά την Ομοσπονδία, χρειάζονται για ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας: σαφής νομοθεσία, επαρκής στελέχωση των υπηρεσιών με αρμόδιους επιστήμονες και θεσμοθέτηση συγκεκριμένων υποχρεώσεων υπό δημόσιο έλεγχο.

Η τελική θέση διατυπώνεται κατηγορηματικά: «Η ξεκάθαρη νομοθεσία, η στελέχωση με αρμόδιους επιστήμονες όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και η θεσμοθέτηση σαφών υποχρεώσεων με Δημόσιο Έλεγχο, είναι ο μοναδικός τρόπος αποτελεσματικής προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας όλων μας».

Η παρέμβαση υπογράφεται για το Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ από τον πρόεδρο Δημήτρη Πετρόπουλο, Ηλεκτρολόγο Μηχανικό, και τον γενικό γραμματέα Αλέξανδρο Βαγγελάκο, Πολιτικό Μηχανικό.