ecopress
Του Αργύρη Δεμερτζή/ Τον δρόμο για τη διόρθωση λανθασμένων κτηματολογικών εγγραφών, την αναγνώριση δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και την αυτοτελή καταχώριση ακινήτων ανοίγει νέα δικαστική απόφαση.... Κτηματολόγιο: Νέα δικαστική απόφαση για αναγνώριση ιδιοκτησίας με τοπογραφικό μηχανικού

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Τον δρόμο για τη διόρθωση λανθασμένων κτηματολογικών εγγραφών, την αναγνώριση δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και την αυτοτελή καταχώριση ακινήτων ανοίγει νέα δικαστική απόφαση. Το Πρωτοδικείο Αθηνών αναγνώρισε την κυριότητα αγροτεμαχίου που εμφανιζόταν ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», διέταξε τη διόρθωση της εγγραφής και έκρινε ότι για τις προβλεπόμενες γεωμετρικές μεταβολές αρκεί το κατάλληλο τοπογραφικό διάγραμμα με δήλωση μηχανικού, χωρίς χωριστή εισήγηση του Κτηματολογίου.

♦ Αναγνώριση κυριότητας σε ακίνητο αγνώστου ιδιοκτήτη

♦ Χωρίς χωριστή τεχνική εισήγηση του Κτηματολογίου οι προβλεπόμενες δικαστικές γεωμετρικές διορθώσεις

Έξι χρόνια δικαστικών διαδικασιών για τη διόρθωση μιας ιδιοκτησίας

Η απόφαση 4220/2026 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών αφορά υπόθεση που ξεκίνησε δικαστικά το 2020 και ολοκληρώθηκε με την έκδοση απόφασης στις 22 Ιουλίου 2026. Μια ιδιοκτήτρια χρειάστηκε έξι χρόνια δικαστικών διαδικασιών για να πετύχει τη διόρθωση λανθασμένης πρώτης κτηματολογικής εγγραφής, την αναγνώριση της αποκλειστικής κυριότητάς της και τη δημιουργία χωριστού κτηματολογικού γεωτεμαχίου.

Η υπόθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το δικαστήριο χρειάστηκε προηγουμένως να ανακαλέσει δική του μη οριστική απόφαση, με την οποία είχε κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση λόγω μη προσκόμισης τεχνικής εισήγησης από το Κτηματολογικό Γραφείο. Η νέα απόφαση διαπίστωσε ότι το συγκεκριμένο δικαιολογητικό δεν ήταν υποχρεωτικό, σύμφωνα με τη νομοθεσία που ίσχυε κατά την κατάθεση της αίτησης.

Δύο είναι τα βασικά συμπεράσματα της απόφασης:

◊ Πρώτον, επιβεβαιώνεται η δυνατότητα δικαστικής διόρθωσης ανακριβούς πρώτης εγγραφής, ώστε ακίνητο που έχει ενσωματωθεί λανθασμένα σε μεγαλύτερη έκταση «αγνώστου ιδιοκτήτη» να καταχωριστεί αυτοτελώς.

◊ Δεύτερον, αποσαφηνίζεται ο καθοριστικός ρόλος του μηχανικού στην τεχνική τεκμηρίωση των γεωμετρικών μεταβολών και τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για την παραδεκτή δικαστική διαδικασία.

Πώς ένα ιδιωτικό αγροτεμάχιο εμφανίστηκε ως «αγνώστου ιδιοκτήτη»

Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορά αγροτεμάχιο στη θέση «Πούλι», το οποίο η δικαστική απόφαση προσδιορίζει στην κτηματική περιφέρεια του Δήμου Μαρκοπούλου Μεσογαίας Αττικής, με αναφορές και στην περιοχή Κορωπίου. Η ιδιοκτήτρια είχε αποκτήσει το ακίνητο με κληρονομιά από θεία της, η οποία απεβίωσε το 2002, και είχε προχωρήσει το 2003 σε συμβολαιογραφική πράξη αποδοχής κληρονομιάς.

Ο τίτλος κτήσης περιέγραφε αγροτεμάχιο, συγκεκριμένα άμπελο, επιφάνειας 2.010 τετραγωνικών μέτρων. Η δικαιοπάροχος είχε αποκτήσει το ακίνητο με παλαιότερη κληρονομική διαδοχή, βάσει πράξης αποδοχής κληρονομιάς του 1968. Οι τίτλοι είχαν μεταγραφεί νόμιμα στο αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο, διαμορφώνοντας την αλυσίδα των δικαιωμάτων κυριότητας που εξετάστηκε από το δικαστήριο.

Ωστόσο, κατά τη διαδικασία κτηματογράφησης, το αγροτεμάχιο δεν αποτυπώθηκε ως ανεξάρτητη ιδιοκτησία. Συμπεριλήφθηκε σε μεγαλύτερο γεωτεμάχιο συνολικής επιφάνειας 5.337 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές εμφανιζόταν με την ένδειξη «άγνωστος» κύριος, σε ποσοστό 100%. Έτσι, παρά την ύπαρξη νόμιμων τίτλων, η ιδιοκτήτρια δεν εμφανιζόταν ως δικαιούχος αυτοτελούς ακινήτου.

Πώς αναγνωρίστηκε η κυριότητα και δημιουργείται νέο ΚΑΕΚ

Η ιδιοκτήτρια προσέφυγε στο δικαστήριο στις 22 Ιουνίου 2020, ζητώντας τη διόρθωση της πρώτης εγγραφής. Επιδίωξε την απόσπαση της έκτασής της από το μεγαλύτερο γεωτεμάχιο, τη δημιουργία αυτοτελούς ιδιοκτησίας με ξεχωριστό Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) και την καταχώριση του δικαιώματος πλήρους κυριότητας στο όνομά της, σε ποσοστό 100%.

Για την τεκμηρίωση του αιτήματος προσκομίστηκε Τοπογραφικό Διάγραμμα Γεωμετρικών Μεταβολών, με ημερομηνία 8 Ιουνίου 2020, που συνέταξαν οι πολιτικοί μηχανικοί Νικόλαος Κόλλιας και Ιωάννης Δήμας. Με τη νέα αποτύπωση, η έκταση του αγροτεμαχίου προσδιορίστηκε σε 1.987,49 τετραγωνικά μέτρα, με συγκεκριμένα όρια και συντεταγμένες, ώστε να μπορεί να αποσπαστεί τεχνικά από το μεγαλύτερο γεωτεμάχιο.

Το δικαστήριο εξέτασε τη συμβολαιογραφική αποδοχή κληρονομιάς, τους παλαιότερους τίτλους, τα στοιχεία μεταγραφής και το τοπογραφικό διάγραμμα. Έλαβε επίσης υπόψη πιστοποιητικό του Κτηματολογικού Γραφείου, σύμφωνα με το οποίο δεν είχε πραγματοποιηθεί πράξη εκποίησης του ακινήτου από την αιτούσα προς τρίτο μέχρι την έναρξη λειτουργίας του Κτηματολογίου στην περιοχή, τον Νοέμβριο του 2019.

Με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία, έκρινε ότι η πρώτη κτηματολογική εγγραφή ήταν ανακριβής και προσέβαλλε το δικαίωμα κυριότητας. Διέταξε να αποσπαστεί το αγροτεμάχιο των 1.987,49 τετραγωνικών μέτρων, να καταχωριστεί ως αυτοτελές γεωτεμάχιο με χωριστό ΚΑΕΚ και να αναγραφεί η αιτούσα ως πλήρης και αποκλειστική κυρία του, με αιτία κτήσης την κληρονομιά.

Η δικαστική κρίση στηρίχθηκε επομένως στον συνδυασμό των νόμιμων τίτλων ιδιοκτησίας και της τεχνικής αποτύπωσης. Το τοπογραφικό διάγραμμα προσδιόρισε ποιο ακριβώς ακίνητο έπρεπε να διορθωθεί και πώς θα αποτυπωνόταν στο Κτηματολόγιο, ενώ οι τίτλοι και τα υπόλοιπα αποδεικτικά στοιχεία θεμελίωσαν το δικαίωμα κυριότητας. Η απόφαση αποτελεί σημαντικό παράδειγμα συνδυασμένης διόρθωσης ιδιοκτησιακών και γεωμετρικών στοιχείων.

Τι σημαίνει  η νέα απόφαση για τους ιδιοκτήτες που έχουν προβλήματα στο Κτηματολόγιο

Η απόφαση έχει ενδιαφέρον για ιδιοκτήτες των οποίων τα ακίνητα δεν εμφανίζονται σωστά στα κτηματολογικά φύλλα και διαγράμματα. Τέτοια προβλήματα παρουσιάζονται όταν ένα αυτοτελές ακίνητο έχει ενσωματωθεί σε μεγαλύτερο γεωτεμάχιο, όταν λείπει η χωριστή αποτύπωσή του ή όταν η καταχώριση δεν ανταποκρίνεται στους νόμιμους τίτλους ιδιοκτησίας και στα πραγματικά γεωμετρικά δεδομένα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει για ακίνητα που εμφανίζονται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», παρότι υπάρχουν τίτλοι κτήσης. Η συγκεκριμένη απόφαση δείχνει ότι, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, μπορεί να ζητηθεί δικαστικά η διόρθωση της πρώτης εγγραφής, μαζί με την αυτοτελή καταχώριση του ακινήτου και την αναγραφή του πραγματικού δικαιούχου στα κτηματολογικά βιβλία.

Αντίστοιχα ζητήματα μπορεί να αντιμετωπίζουν κληρονόμοι, ιδιοκτήτες με παλαιά συμβόλαια και ιδιοκτήτες αγροτεμαχίων που εμφανίζονται με λανθασμένα όρια ή επιφάνειες. Η δυνατότητα διόρθωσης εξαρτάται από τη φύση του σφάλματος, την απόδειξη της κυριότητας, την κατάσταση των κτηματολογικών εγγραφών και την τήρηση των νόμιμων προθεσμιών. Δεν ακολουθούν όλες οι περιπτώσεις την ίδια δικαστική διαδικασία.

Η απόφαση δεν προβλέπει αυτόματη αναγνώριση ιδιοκτησίας με την προσκόμιση ενός τοπογραφικού ούτε παρατείνει τις προθεσμίες αμφισβήτησης των πρώτων εγγραφών. Αναδεικνύει, όμως, τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αξιοποιηθούν οι τίτλοι ιδιοκτησίας και ένα κατάλληλα συνταγμένο διάγραμμα, ώστε να ζητηθεί η διόρθωση της εγγραφής με πλήρη νομική και τεχνική τεκμηρίωση.

Η κρίσιμη αλλαγή: Δεν απαιτείται χωριστή εισήγηση του Κτηματολογίου

Η σημαντική διάσταση της δικαστικής απόφασης αφορά τα δικαιολογητικά, που πρέπει να συνοδεύουν τις δικαστικές αιτήσεις γεωμετρικών διορθώσεων. Το δικαστήριο έκρινε ότι δεν απαιτείται πλέον η χωριστή εισήγηση του Κτηματολογικού Γραφείου για το αν η προτεινόμενη γεωμετρική μεταβολή μπορεί να εφαρμοστεί τεχνικά στα κτηματολογικά διαγράμματα, εφόσον η υπόθεση υπάγεται στο νεότερο νομοθετικό καθεστώς.

Η σχετική αλλαγή θεσπίστηκε με το άρθρο 57 του νόμου 4602/2019, που προσέθεσε τις περιπτώσεις ζ΄ και η΄ στην παράγραφο 3 του άρθρου 6 του νόμου 2664/1998. Ακολούθησε η υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/110243/4885, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 4765/24.12.2019 και καθόρισε τις τεχνικές προδιαγραφές, τη δήλωση του μηχανικού και τον χρόνο εφαρμογής.

Από τις 27 Ιανουαρίου 2020, για τα σχετικά δικόγραφα που κατατίθενται στα δικαστήρια και επιφέρουν γεωμετρικές μεταβολές, απαιτείται Τοπογραφικό Διάγραμμα Γεωμετρικών Μεταβολών με την προβλεπόμενη δήλωση του συντάκτη μηχανικού. Για αντίστοιχα δικόγραφα που ασκούνται από το Ελληνικό Δημόσιο, η υποχρέωση άρχισε στις 6 Απριλίου 2020, σύμφωνα με την ίδια υπουργική απόφαση.

Στην πράξη, ο έλεγχος της τεχνικής δυνατότητας εφαρμογής της μεταβολής πραγματοποιείται μέσω της ηλεκτρονικής διαδικασίας και της δήλωσης του μηχανικού, αντί της παλαιότερης χωριστής εισήγησης του Κτηματολογίου. Αυτό σημαίνει ότι ο πολίτης δεν χρειάζεται να αναμένει την έκδοση του συγκεκριμένου υπηρεσιακού εγγράφου για να προχωρήσει στη δικαστική διαδικασία, εφόσον έχει προσκομίσει τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά.

Το σφάλμα που καθυστέρησε τη δικαστική υπόθεση

Παρά την αλλαγή της νομοθεσίας, στην εξεταζόμενη υπόθεση είχε εκδοθεί το 2023 μη οριστική δικαστική απόφαση, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση επειδή δεν είχε προσκομιστεί εισήγηση του αρμόδιου Κτηματολογικού Γραφείου. Η απαίτηση αυτή αποτέλεσε εμπόδιο στην εξέταση του ουσιαστικού αιτήματος της ιδιοκτήτριας, παρότι είχε κατατεθεί το προβλεπόμενο διάγραμμα γεωμετρικών μεταβολών.

Η αιτούσα επανέφερε την υπόθεση στο δικαστήριο με κλήση που κατατέθηκε τον Οκτώβριο του 2025. Η νέα συζήτηση πραγματοποιήθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2025. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι κατά την κατάθεση της αρχικής αίτησης, τον Ιούνιο του 2020, ίσχυε ήδη το νέο καθεστώς και ότι το τοπογραφικό διάγραμμα είχε συνταχθεί και υποβληθεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις του.

Με βάση το άρθρο 309 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, το δικαστήριο ανακάλεσε την προηγούμενη μη οριστική κρίση περί απαραδέκτου και προχώρησε στην ουσιαστική εξέταση της υπόθεσης. Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι μια τέτοια διαδικαστική κρίση μπορεί να επανεξεταστεί από το ίδιο δικαστήριο, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, πριν από την έκδοση οριστικής απόφασης.

Το τοπογραφικό του μηχανικού και τα υποχρεωτικά δικαιολογητικά

Για τις δικαστικές διαδικασίες που υπάγονται στις συγκεκριμένες διατάξεις, το Τοπογραφικό Διάγραμμα Γεωμετρικών Μεταβολών αποτελεί βασικό τεχνικό δικαιολογητικό. Συντάσσεται στο κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ ’87 και αποτυπώνει τα όρια των γεωτεμαχίων, τις συντεταγμένες, τις υφιστάμενες κτηματολογικές πληροφορίες και τις μεταβολές που θα προκύψουν εφόσον γίνει δεκτό το αίτημα διόρθωσης.

Η υπουργική απόφαση προβλέπει ότι το διάγραμμα περιλαμβάνει τη γεωμετρική και περιγραφική πληροφορία της περιοχής ενδιαφέροντος, πίνακες συντεταγμένων και μεταβολών, σημειώσεις, υπόμνημα και τις απαιτούμενες δηλώσεις. Ο συντάκτης μηχανικός υποβάλλει ηλεκτρονικά το διάγραμμα στον ψηφιακό υποδοχέα του Ελληνικού Κτηματολογίου, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές και τη διαδικασία ηλεκτρονικής υποβολής.

Μετά την επιτυχή υποβολή εκδίδεται μοναδικός Κωδικός Ηλεκτρονικού Διαγράμματος (ΚΗΔ). Παράγεται επίσης από το πληροφοριακό σύστημα η «Αναφορά Εφαρμογής», η οποία περιλαμβάνει αποτελέσματα των ηλεκτρονικών ελέγχων για τη δυνατότητα ενσωμάτωσης της προτεινόμενης μεταβολής στην κτηματολογική βάση. Ο μηχανικός εξετάζει τα αποτελέσματα και τα συγκρίνει με τα στοιχεία του τοπογραφικού διαγράμματος.

Εφόσον διαπιστώσει ότι η μεταβολή είναι τεχνικά εφαρμόσιμη, ο μηχανικός υπογράφει τη σχετική δήλωση στο διάγραμμα. Το Τοπογραφικό Διάγραμμα Γεωμετρικών Μεταβολών με τη δήλωση προσαρτάται στο δικαστικό δικόγραφο, μαζί με το αποδεικτικό ηλεκτρονικής υποβολής. Η μη τήρηση των συγκεκριμένων υποχρεώσεων μπορεί να έχει ως συνέπεια το απαράδεκτο, όπως προβλέπει το άρθρο 6 του νόμου 2664/1998.

Πέρα από το τοπογραφικό, η δικαστική διαδικασία απαιτεί τα κατάλληλα κτηματολογικά και νομικά στοιχεία. Στη συγκεκριμένη υπόθεση προσκομίστηκαν αντίγραφο κτηματολογικού φύλλου, στοιχεία του κτηματολογικού διαγράμματος, συμβολαιογραφικοί τίτλοι, στοιχεία μεταγραφής και πιστοποιητικά. Ελέγχθηκαν επίσης η εμπρόθεσμη άσκηση και καταχώριση της αίτησης, καθώς και η νόμιμη κοινοποίησή της στο Ελληνικό Δημόσιο.

Η ευθύνη των μηχανικών και τα προβλήματα στην πράξη

Η κατάργηση της χωριστής τεχνικής εισήγησης του Κτηματολογίου αναβαθμίζει τον ρόλο του συντάκτη μηχανικού. Ο μηχανικός αναλαμβάνει να τεκμηριώσει την εφαρμοσιμότητα της γεωμετρικής μεταβολής, αξιοποιώντας τα δεδομένα της ηλεκτρονικής εφαρμογής. Η δήλωσή του αφορά τη δυνατότητα τεχνικής ενσωμάτωσης της μεταβολής και δεν υποκαθιστά τον νομικό έλεγχο ή τη δικαστική αναγνώριση της κυριότητας.

Στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνεται ότι η αδυναμία των υπηρεσιών του Ελληνικού Κτηματολογίου να ανταποκριθούν στον φόρτο εργασίας αποτέλεσε λόγο μεταφοράς της σχετικής τεχνικής διαδικασίας στους ιδιώτες μηχανικούς. Η νομοθετική αλλαγή επιδίωξε να περιορίσει την εξάρτηση των δικαστικών διαδικασιών από την προηγούμενη έκδοση τεχνικών εισηγήσεων, χωρίς να καταργήσει τις απαιτήσεις ελέγχου των γεωμετρικών μεταβολών.

Η συγκεκριμένη υπόθεση αναδεικνύει και ένα πρόβλημα εφαρμογής της νομοθεσίας στην πράξη: παρότι η αλλαγή ίσχυε από το 2020, η παλαιότερη απαίτηση χωριστής εισήγησης εφαρμόστηκε στη δικαστική κρίση του 2023. Το αποτέλεσμα ήταν να καθυστερήσει η εξέταση της ουσίας, μέχρι να ανακληθεί η προηγούμενη μη οριστική απόφαση και να εκδοθεί η τελική δικαστική κρίση.

Τι προβλέπεται για την καταχώριση της δικαστικής απόφασης

Η δικαστική απόφαση αποτελεί τη νομική βάση για τη διόρθωση των ανακριβών πρώτων εγγραφών. Η εφαρμογή της στα κτηματολογικά βιβλία προϋποθέτει την υποβολή της σχετικής αίτησης και την τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας. Το δικαστήριο διευκρίνισε ότι ο αρμόδιος προϊστάμενος προβαίνει εκ του νόμου στη διόρθωση που διατάχθηκε, χωρίς να απαιτείται ιδιαίτερη δικαστική εντολή προς αυτόν.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το διατακτικό προβλέπει την απόσπαση του αγροτεμαχίου από το μεγαλύτερο γεωτεμάχιο, την καταχώρισή του με νέο ΚΑΕΚ και την αναγραφή της αιτούσας ως πλήρους κυρίας. Η γεωμετρική μεταβολή προσδιορίζεται με παραπομπή στο διάγραμμα των δύο μηχανικών, στις συντεταγμένες του και στον μοναδικό κωδικό ηλεκτρονικής υποβολής του.

Η απόφαση 4220/2026 προσφέρει συγκεκριμένο παράδειγμα για τη διόρθωση κτηματολογικών σφαλμάτων που συνδυάζουν προβλήματα ιδιοκτησιακής καταχώρισης και γεωμετρικής αποτύπωσης. Επιβεβαιώνει τη σημασία της έγκαιρης δικαστικής προστασίας, της τεκμηρίωσης των τίτλων κυριότητας και της ολοκληρωμένης τεχνικής εργασίας του μηχανικού. Παράλληλα, αποσαφηνίζει τις ισχύουσες απαιτήσεις για την παραδεκτή εξέταση ανάλογων υποθέσεων.

Δείτε ολόκληρη την απόφαση 4220/2026, του Πρωτοδικείου Αθηνών: ΕΔΩ

Προτιμήσεις Cookies

Μπορείτε να ορίσετε τις προτιμήσεις συγκατάθεσης και να προσδιορίσετε με ποιους τρόπους θέλετε να χρησιμοποιούνται τα δεδομένα σύμφωνα με τους παρακάτω σκοπούς.

Απολύτως Απαραίτητα Cookies

Τα cookies αυτά είναι ουσιαστικής σημασίας για την ορθή λειτουργία του ιστότοπου, σας επιτρέπουν να κάνετε περιήγηση και να χρησιμοποιήσετε τις λειτουργίες του, όπως πρόσβαση σε ασφαλείς περιοχές. Τα cookies αυτά είναι αναγκαία για τη λειτουργία του ιστοτόπου και χωρίς αυτά δεν θα ήταν τεχνικά εφικτή η παροχή υπηρεσιών του ιστοτόπου.

Cookies Aνάλυσης

Η υπηρεσία Google Analytics χρησιμοποιείται για την ανάλυση στατιστικών στοιχείων με σκοπό την βελτίωση της εμπειρίας των επισκεπτών της ιστοσελίδας. Χρησιμοποιούνται για να συλλέξουν πληροφορίες και να αναλύσουν πώς οι επισκέπτες χρησιμοποιούν τον ιστότοπο (για παράδειγμα τις κινήσεις από και προς αυτόν, τις σελίδες που έχουν την πιο συχνή επισκεψιμότητα και αυτές που παρουσιάζουν λάθη) ώστε να βελτιώνουμε συνεχώς την εμπειρία περιήγησης στον ιστότοπό μας. Όλες οι πληροφορίες που συλλέγονται από τα cookies είναι ανώνυμες και δε χρησιμοποιούνται για να σας ταυτοποιήσουν.Η πολιτική χρήσης της Google όσον αφορά την νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα βρίσκεται εδώ: https://privacy.google.com/businesses/compliance/

Cookies Τρίτων Προμηθευτών

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies τρίτων για λόγους εξατομίκευσης του περιεχομένου τους καθώς επίσης και για λόγους διαφήμισης.