Με νέους κανόνες, νέο «Εξοικονομώ» 2,1 δισ. ευρώ για κατοικίες & επιχειρήσεις

Το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα πακέτο ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και πολύ μικρών επιχειρήσεων δρομολογείται μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, μετά την έγκριση του ελληνικού σχεδίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στον πυρήνα του βρίσκονται νέο «Εξοικονομώ» για 62.000 κατοικίες, επιδοτήσεις που μπορούν να ξεπεράσουν το 80%, πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης πολύ μικρών επιχειρήσεων και ξεχωριστή δράση 930 εκατ. ευρώ για 280.000 αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες.

Την έγκριση ανέδειξε με μήνυμά του ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Δεν έτυχε… Πέτυχε!».

Η Κομισιόν ενέκρινε το ελληνικό σχέδιο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στις 27 Αυγούστου 2026 το ελληνικό Σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα. Είναι το πέμπτο εθνικό σχέδιο που εγκρίνεται και, σύμφωνα με την Κομισιόν, το μεγαλύτερο από όσα είχαν εγκριθεί έως τότε.

Η Επιτροπή αναφέρει ότι το ελληνικό πρόγραμμα θα κινητοποιήσει περίπου 4,77 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2032. Από αυτά, περίπου 3,57 δισ. ευρώ, ποσοστό 75%, θα προέλθουν από το Social Climate Fund και περίπου 1,19 δισ. ευρώ από την εθνική συμμετοχή.

Σύμφωνα με την ελληνική κυβέρνηση, η συνολική δέσμη που συνδέεται με το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα περιλαμβάνει 25 παρεμβάσεις ύψους 5,3 δισ. ευρώ, για περιβάλλον, στέγαση και μεταφορές, με ωφελούμενους περίπου 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Το μεγαλύτερο «Εξοικονομώ» για 62.000 κατοικίες

Η μεγαλύτερη παρέμβαση στον τομέα των κτιρίων είναι το νέο «Εξοικονομώ» για κατοικίες, με χρηματοδότηση της τάξης των 1,2 δισ. ευρώ.

Στόχος είναι να πραγματοποιηθούν ενεργειακές παρεμβάσεις σε 62.000 κατοικίες, με πολύ υψηλότερες επιδοτήσεις για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Η επίσημη κυβερνητική παρουσίαση προβλέπει ότι τα ποσοστά ενίσχυσης μπορούν να ξεπερνούν το 80%, ενώ θα επιδοτείται και ο ΦΠΑ.

Στις επιλέξιμες παρεμβάσεις περιλαμβάνονται μονώσεις και θερμοπροσόψεις, αντικατάσταση κουφωμάτων, συστήματα σκίασης και γενικότερα έργα ενεργειακής θωράκισης του κτιριακού κελύφους.

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα που έχει δώσει η κυβέρνηση: για εργασίες συνολικής αξίας 24.800 ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ, η επιχορήγηση μπορεί να φθάσει στα 19.800 ευρώ, αφήνοντας στον δικαιούχο συμμετοχή περίπου 5.000 ευρώ.

Νέος τρόπος πληρωμής μέσω των λογαριασμών ρεύματος

Το νέο πρόγραμμα σχεδιάζεται να διαφοροποιηθεί σημαντικά από τα προηγούμενα «Εξοικονομώ» και στον τρόπο χρηματοδότησης.

Στον σχεδιασμό έχει ενταχθεί το σύστημα on-bill financing, με ενεργότερη συμμετοχή των ενεργειακών παρόχων. Το μοντέλο επιτρέπει τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης και τη σταδιακή αποπληρωμή του μέρους που βαρύνει τον ωφελούμενο μέσω του λογαριασμού ενέργειας.

Στόχος είναι να περιοριστεί ένα από τα βασικότερα εμπόδια των προηγούμενων προγραμμάτων: η ανάγκη του ιδιοκτήτη να διαθέτει σημαντικό αρχικό κεφάλαιο πριν προχωρήσει στις εργασίες. Η σχετική δυνατότητα on-bill repayment έχει ήδη ενσωματωθεί στο νέο θεσμικό πλαίσιο, ενώ οι αναλυτικοί όροι θα πρέπει να αποτυπωθούν στον οδηγό του προγράμματος.

Άλλα 930 εκατ. ευρώ για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς

Δεύτερη μεγάλη δράση είναι το νέο πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», προϋπολογισμού 930 εκατ. ευρώ.

Προβλέπεται να καλύψει τουλάχιστον 170.000 νοικοκυριά για εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και άλλα 110.000 για ηλιακούς θερμοσίφωνες, δηλαδή συνολικά 280.000 εγκαταστάσεις.

Οι δικαιούχοι θα μπορούν να επιλέξουν είτε αντλία θερμότητας είτε ηλιακό θερμοσίφωνα είτε και τις δύο παρεμβάσεις. Θα καλύπτεται όχι μόνο η αγορά του εξοπλισμού αλλά και το κόστος εγκατάστασης, ενώ η ενίσχυση μπορεί να φθάνει έως το 80%.

«Εξοικονομώ» και για πολύ μικρές επιχειρήσεις

Μεγάλη ξεχωριστή δράση προετοιμάζεται και για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Το πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης προβλέπει περίπου 395 εκατ. ευρώ και θα χρηματοδοτήσει παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας, εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων και νέο ενεργειακό εξοπλισμό.

Η έμφαση θα δοθεί σε επιχειρήσεις κλάδων που επιβαρύνονται ιδιαίτερα από υψηλό ενεργειακό κόστος, με αυξημένα ποσοστά επιδότησης ώστε να μην απαιτείται μεγάλη δέσμευση ρευστότητας.

Εδώ υπάρχει διαφοροποίηση μεταξύ των ανακοινώσεων. Η κεντρική κυβερνητική ανακοίνωση για το εγκεκριμένο σχέδιο αναφέρει 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, ενώ η αναλυτική παρουσίαση των δράσεων που ξεκινούν μετά την έγκριση ανεβάζει τον στόχο σε περίπου 12.000 επιχειρήσεις, με προϋπολογισμό 395 εκατ. ευρώ.

2,1 δισ. ευρώ στο μεγάλο πακέτο ενεργειακής αναβάθμισης

Συνολικά, οι δύο μεγάλες δράσεις που αφορούν άμεσα κατοικίες —το νέο «Εξοικονομώ» και η αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων— κινητοποιούν χρηματοδότηση άνω των 2,1 δισ. ευρώ.

Το πρώτο πρόγραμμα κατευθύνεται σε ολοκληρωμένες επεμβάσεις στο κτίριο, ενώ το δεύτερο είναι περισσότερο στοχευμένο στην αντικατάσταση ενεργοβόρου εξοπλισμού.

Ο σχεδιασμός προβλέπει την ενεργοποίηση των βασικών αυτών δράσεων μέσα στο 2027, ενώ το συνολικό Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα έχει διάρκεια έως το 2032. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η Ελλάδα θα έχει τη δυνατότητα να υποβάλει το πρώτο αίτημα πληρωμής από το πρώτο τρίμηνο του 2027.

Επίδομα θέρμανσης και δωρεάν ΠΕΑ

Στην ίδια δέσμη προβλέπεται επιπλέον χρηματοδότηση 340 εκατ. ευρώ για αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Περίπου 780.000 δικαιούχοι προβλέπεται να λαμβάνουν πρόσθετη ενίσχυση της τάξης των 100 ευρώ ετησίως, κατά την περίοδο εφαρμογής του μέτρου.

Δημιουργείται επίσης Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης, στο οποίο θα εγγράφονται τα νοικοκυριά που πληρούν τα κριτήρια του Ταμείου, καθώς και one-stop shops σε κάθε Περιφέρεια για δωρεάν υποστήριξη των ευάλωτων πολιτών και επιχειρήσεων.

Παράλληλα, διατίθενται 40 εκατ. ευρώ για 200.000 δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης, ακόμη και ανεξάρτητα από συμμετοχή σε πρόγραμμα ανακαίνισης.

Οι 2.800 νέες κοινωνικές κατοικίες

Το στεγαστικό σκέλος περιλαμβάνει επίσης περίπου 2.800 κοινωνικές κατοικίες.

Ο αρχικός σχεδιασμός αφορά περίπου 2.350 διαμερίσματα σε πρώην στρατόπεδα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, ενώ προστίθεται η μετατροπή επιλεγμένων δημόσιων κτιρίων σε περίπου 400 ακόμη κατοικίες.

Οι κατοικίες θα απευθύνονται σε ευάλωτα νοικοκυριά και θα διατίθενται με κοινωνικούς όρους, ενώ στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η δημιουργία νέας Εθνικής Αρχής Στέγασης.

Ηλεκτρικά λεωφορεία, Μετρό και κοινωνικό leasing

Μεγάλο μέρος του Ταμείου κατευθύνεται στις μεταφορές.

Προβλέπονται νέα ηλεκτρικά λεωφορεία για Αθήνα και Θεσσαλονίκη, καινούργιοι και αναβαθμισμένοι συρμοί του Μετρό, παρεμβάσεις προσβασιμότητας, νέες υπηρεσίες μεταφορών κατά παραγγελία, ποδηλατόδρομοι και 4.400 δημόσια προσβάσιμα σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.

Ιδιαίτερη παρέμβαση αποτελεί το «κοινωνικό leasing» ηλεκτρικών αυτοκινήτων, μέσω του οποίου ευάλωτα νοικοκυριά θα μπορούν να αποκτούν ηλεκτρικό όχημα με επιδοτούμενο χαμηλό μίσθωμα.

Παράλληλα, προβλέπεται επιδότηση αγοράς ή μίσθωσης ηλεκτρικών ΙΧ και van για πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς και πρόγραμμα αντικατάστασης συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά.

Ολόκληρο το μήνυμα του Κωστή Χατζηδάκη

Με αφορμή την έγκριση του ελληνικού σχεδίου, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης ανέφερε:

«Δεν έτυχε… Πέτυχε!

• Νέο “Εξοικονομώ”, το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα πρόγραμμα, για 62.000 κατοικίες και 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
• 2.800 κατοικίες για ευάλωτα νοικοκυριά.
• Εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων σε κατοικίες.
• Αύξηση έως και 100 ευρώ τον χρόνο στο επίδομα θέρμανσης.
• Νέα ηλεκτρικά λεωφορεία και συρμοί Μετρό.

Αυτά είναι μερικά από τα μέτρα που σχεδιάσαμε για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα.

5,3 δισ. ευρώ για περιβάλλον, στέγαση και μεταφορές. Με έντονο κοινωνικό πρόσημο!

Το Ελληνικό πρόγραμμα για το Κλιματικό Ταμείο ήταν από τα πρώτα και το μεγαλύτερο που εγκρίθηκε χθες από την Κομισιόν.

Ε, αυτό δεν έτυχε… Πέτυχε!

Ο Πρωθυπουργός μού είχε αναθέσει την ευθύνη για τον συντονισμό αυτής της προσπάθειας και γνωρίζω την πολύ καλή δουλειά που έγινε από τα συναρμόδια υπουργεία για τον σχεδιασμό των δράσεων του Ταμείου.

Αυτό άλλωστε αναγνώρισε χθες και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: την ποιότητα και την αρτιότητα των παρεμβάσεων στο Ελληνικό Σχέδιο για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο».

Το νέο μεγάλο χρηματοδοτικό εργαλείο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Η έγκριση του προγράμματος αποκτά πρόσθετη σημασία καθώς η εφαρμογή του συμπίπτει με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει το Social Climate Fund με την εφαρμογή του νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για κτίρια και οδικές μεταφορές, το ETS2. Στόχος του είναι να περιοριστούν οι επιπτώσεις του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Για την ελληνική αγορά ακινήτων και τον κατασκευαστικό κλάδο, η μεγαλύτερη παρέμβαση είναι σαφώς το νέο κύμα ενεργειακών αναβαθμίσεων: 62.000 κατοικίες, πολύ μικρές επιχειρήσεις, 280.000 νέες εγκαταστάσεις θέρμανσης και ζεστού νερού και επιδοτήσεις που σε συγκεκριμένες περιπτώσεις θα ξεπερνούν το 80%.

Το κρίσιμο επόμενο βήμα θα είναι πλέον οι επίσημοι οδηγοί των επιμέρους προγραμμάτων, οι οποίοι θα καθορίσουν τα τελικά εισοδηματικά κριτήρια, τις επιλέξιμες δαπάνες, τα ανώτατα ποσά ανά κατοικία, τις διαδικασίες αιτήσεων και κυρίως τον ακριβή τρόπο λειτουργίας του νέου μοντέλου χρηματοδότησης μέσω των παρόχων ενέργειας.