ΝΟΚ: συνεχίζεται το κυνήγι οικοδομών με μπόνους δόμησης από Δήμους και γείτονες

Παγιώνεται μια νέα πραγματικότητα στην κατασκευαστική δραστηριότητα, καθώς αφενός μεν κινητοποιούνται όλο και περισσότεροι κάτοικοι και Δήμοι να σταματήσουν τις εργασίες και να ακυρώσουν με δικαστικά και διοικητικά μέτρα κάθε νέα οικοδομή που υλοποιεί οικοδομική άδεια με μπόνους του ΝΟΚ αφετέρου δε, τα μπόνους του ΝΟΚ που έχουν νόμιμα ερείσματα να εφαρμοστούν βρίσκονται σε βαθιά κατάψυξη, λόγω νομοθετικών και δικαστικών εκκρεμοτήτων στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Οι ακυρωτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα μπόνους του ΝΟΚ, λόγω και της σπουδαιότητας και ευρείας δημοσιότητας που έχει δοθεί στο θέμα, πέραν των δήμων που πρωτοστάτησαν σε σχετικές προσφυγές, έχουν γίνει κτήμα της ευρύτερης κοινωνίας των πολιτών, όπως φαίνεται ότιαπό την μεγάλη έκταση των αντιδράσεων γειτόνων και Δήμων για νέες οικοδομές.

Το νέο περιστατικό που προστίθεται στο κυνήγι των κτιρίων με μπόνους του ΝΟΚ και έρχεται στο προσκήνιο της επικαιρότητας αφορά σε οικοδομή στον Δήμο Πεντέλης.

Συγκεκριμένα ο Δήμος Πεντέλης εκφράζει την έντονη ανησυχία και αντίθεσή του απέναντι στην οικοδομική δραστηριότητα που εξελίσσεται στην οδό Σαρανταπόρου στα Μελίσσια, σημειώνοντας ότι «παραβιάζει κατάφωρα τους ισχύοντες όρους δόμησης και αλλοιώνει τη φυσιογνωμία της περιοχής».

Ο Δήμος συντάσσεται με κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι με δημόσιες καταγγελίες και παρεμβάσεις τους υποστηρίζουν ότι «η οικοδομική άδεια που εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2024 προβλέπει ανέγερση κτιρίου 7 ορόφων και ύψους 21 μέτρων, όταν το ισχύον Προεδρικό Διάταγμα (ΦΕΚ 389/Δ/1978) ορίζει σαφώς ότι στα Μελίσσια επιτρέπονται κατ’ ανώτατο όριο 3 όροφοι και ύψος έως 11 μέτρα».

Οι διαμαρτυρόμενοι κάτοικοι σημειώνουν ότι:

«Η συγκεκριμένη υπέρβαση κατέστη δυνατή μέσω καταχρηστικής εφαρμογής των λεγόμενων «μπόνους» του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), τα οποία η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), με την απόφαση 146/2024, έκρινε σε μεγάλο βαθμό αντισυνταγματικά». Και υποστηρίζουν τα ακόλουθα:

Κρίσιμα σημεία της υπόθεσης:

-Οι εκσκαφές ξεκίνησαν τον Μάιο του 2025, πολύ μετά την κρίσιμη ημερομηνία της 11ης Δεκεμβρίου 2024, που έθεσε το ΣτΕ ως όριο για την εφαρμογή των αντισυνταγματικών κινήτρων.

-Οι εργασίες άρχισαν χωρίς ανάρτηση της υποχρεωτικής πινακίδας άδειας, παραβιάζοντας το άρθρο 43 του Ν. 4495/2017.

-Παρά την καταγγελία των κατοίκων στην ΥΔΟΜ Αγίας Παρασκευής (30/05/2025), δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ αυτοψία ούτε δόθηκε γραπτή απάντηση, γεγονός που συνιστά σοβαρή διοικητική παράλειψη.

Ευθύνες:

Η ευθύνη για την κατάσταση αυτή, όπως λένε οι κάτοικοι, είναι πολυεπίπεδη και αφορά:

-Την ΥΔΟΜ Αγίας Παρασκευής, που όφειλε να ελέγξει και να ανταποκριθεί στις καταγγελίες.

-Τον ιδιώτη μηχανικό που υπέγραψε την οικοδομική μελέτη, αντίθετη με τους ισχύοντες όρους δόμησης.

-Τον κύριο του έργου και τον εργολάβο, οι οποίοι φέρουν ποινικές και διοικητικές ευθύνες.

-Τους Ελεγκτές Δόμησης, που δεν διαπίστωσαν εγκαίρως τις παραβάσεις.

Η θέση του Δήμου Πεντέλης

Η Δήμαρχος Πεντέλης, Νατάσσα Κοσμοπούλου, δήλωσε: «Ο Δήμος Πεντέλης παρακολουθεί με αποφασιστικότητα την υπόθεση της οικοδομής. Πρόκειται για μια κατάφωρη παραβίαση των πολεοδομικών κανόνων, που απειλεί να αλλοιώσει τον χαρακτήρα των Μελισσίων και να υποβαθμίσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Έχουμε ήδη σταθεί στο πλευρό των πολιτών που προσέφυγαν κατά της οικοδομικής άδειας και παρευρέθηκα προσωπικά στο δικαστήριο υποστηρίζοντας την προσφυγή τους. Παράλληλα, έχουμε απευθύνει επίσημο αίτημα προς την ΥΔΟΜ Αγίας Παρασκευής για άμεση αυτοψία και διακοπή των εργασιών.

Ως Δήμος, οφείλουμε και θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε τη φυσιογνωμία της πόλης μας, απαιτώντας την πλήρη εφαρμογή της απόφασης 146/2024 του ΣτΕ και των προβλέψεων του Προεδρικού Διατάγματος του 1978.

Δεν θα επιτρέψουμε την αυθαίρετη ανέγερση κτιρίων που υπερβαίνουν κατά πολύ το νόμιμο όριο των 11 μέτρων, ούτε την παράνομη εκμετάλλευση ‘παραθύρων’ του ΝΟΚ σε βάρος της νομιμότητας και της ποιότητας ζωής.

Καλούμε τους πολίτες να μας ενημερώνουν για κάθε ανάλογη περίπτωση και δεσμευόμαστε ότι θα αναλαμβάνουμε κάθε νόμιμη ενέργεια για την προστασία του περιβάλλοντος, της πόλης και της καθημερινότητας των κατοίκων μας.»

Οι πολύμηνες νομοθετικές και δικαστικές εκκρεμότητες

Οι πολύμηνες νομοθετικές και δικαστικές εκκρεμότητες για τα κίνητρα και τις οικοδομικές άδειες του ΝΟΚ παγιώνουν το κλίμα ανασφάλειας πολεοδομικού δικαίου στην αγορά των κατασκευών και της αγοράς ακινήτων, με συνέπεια να σημειώνεται τους τελευταίους πολλούς μήνες διαρκής και αυξανόμενη μείωση των οικοδομικών αδειών, του όγκου και των επιφανειών οικοδομικής δραστηριότητας.

Από φθινόπωρο αναμένεται το ΠΔ για έναρξη εργασιών

Διαψεύστηκαν οι προσδοκίες της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που ανέφεραν στις αρχές του καλοκαιριού ότι «περιμένουμε να κλείσει το θέμα σύντομα», αναφερόμενοι στο σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την έναρξη εργασιών και το περιβαλλοντικό ισοδύναμο, το οποίο υποβλήθηκε για έλεγχο και γνωμοδότηση στο ΣτΕ στις 2 Ιουνίου 2025. Τώρα στο ΥΠΕΝ υπολογίζουν να έχουν απάντηση για το σχέδιο ΠΔ για την έναρξη εργασιών οικοδομικών άδειών του ΝΟΚ από το ΣτΕ  το φθινόπωρο, ενώ στο μεταξύ διανύουμε την περίοδο των διακοπών του καλοκαιριού.

Πάει για το 2026 το συνολικό νομοθετικό πλέγμα για τα μπόνους του ΝΟΚ

Σημειώνεται ωστόσο ότι σύμφωνα με  την εξουσιοδοτική νομοθετική ρύθμιση του ΥΠΕΝ για τον ΝΟΚ, που περιελήφθη ως προσθήκη σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, ψηφίστηκε στη Βουλή και τέθηκε σε ισχύ με τη δημοσίευση της στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβέρνησης (Νόμος 5197/2025, ΦΕΚ Τεύχος Α, Αρ. Φύλλου 76, της 16ης Μαΐου 2025) για την προσαρμογή της νομοθεσίας στις ακυρωτικές αποφάσεις του ΣτΕ για το ΝΟΚ πρέπει να εκδοθούν ΠΔ και σειρά υπουργικών αποφάσεων, που με τους ακολουθούμενους δικαστικούς και νομοθετικούς ρυθμούς παραπέμπονται για το 2026.

Κυλιόμενη άμμος οι εκκρεμείς δίκες του ΝΟΚ στο ΣτΕ

Παραμένει ανοιχτό σε απροσδιόριστο χρόνο, το μεγάλο θέμα με τις εκκρεμείς δίκες του ΝΟΚ στο ΣτΕ, για μπόνους του ΝΟΚ, που δεν κατέλαβε η ακυρωτική απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ αλλά ταυτοχρόνως έκρινε ότι δεν ισχύει για αυτά ο περιορισμός των αποτελεσμάτων της αντισυνταγματικότητας σε εκκρεμείς δίκες. Πρόκειται για τα μη προσμετρούμενα στον συντελεστή δόμησης υπόγεια γκαράζ κτιρίων σε μικρά και μεγάλα οικόπεδα, τις σοφίτες και τη εφαρμογή των κινήτρων του ΝΟΚ σε «παραδοσιακό τμήμα» με Προεδρικό Διάταγμα.

Προθεσμία για επανέκδοση της οικοδομικής άδειας ΝΟΚ

Στο μεταξύ έχει νομοθετηθεί νέα προθεσμία ( η πρώτη ορίστηκε για τις 16 Ιουνίου 2025 και παρήλθε άπρακτη) προς κατασκευαστές και ιδιοκτήτες να υποβάλλουν κοινό αίτημα προς το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ) και το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (ΚΕΣΑ), προκειμένου να κριθεί με τεχνικά, κοινωνικά, οικονομικά και νομικά κριτήρια, η επανέκδοση της οικοδομικής άδειας τους.

Συγκεκριμένα νομοθετήθηκε ότι « Στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 69 του ν. 5197/2025, περί υποβολής αιτήματος στο Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.), η προθεσμία «εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος», τρέπεται «έως και την 16η.10.2025», και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:

«2. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται κατόπιν πρότασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας ύστερα από γνώμη του ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., δύναται να εγκρίνεται η εφαρμογή των κινήτρων και προσαυξήσεων των άρθρων 66 και 71 αν, έως την 11η Δεκεμβρίου του 2024, έχουν ληφθεί υπόψη σε εγκεκριμένα:

α) Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Δημοσίων Ακινήτων,

β) Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικών Επενδύσεων,

γ) Σχέδια Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης,

δ) τροποποιηθέντα ρυμοτομικά σχέδια με άρση απαλλοτρίωσης, και

ε) προεδρικά διατάγματα καθορισμού χρήσεων γης.

Για την εφαρμογή της παρούσας απαιτείται η υποβολή αιτήματος στο ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., που συνοδεύεται από ειδική τεκμηρίωση, έως και την 16η.10.2025.».