Άσφαιρη απόφαση του Αρείου Πάγου για αυθαίρετο, λόγω υπαίτιας κατάτμησης
ΕιδήσειςΕπιλογέςΚτηματαγοράΟικιστικάΟικονομίαΠολεοδομίαΧωροταξία 2 Φεβρουαρίου 2026 Αργύρης
Του Σωτήρη Μούρκα* Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός

Απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία σε γήπεδο εκτός σχεδίου πόλεως έκρινε οικοδομή που είχε ανεγερθεί με οικοδομική άδεια ως αυθαίρετη, στην πράξη έμεινε ανεφάρμοστη, χωρίς να παράγει συνέπειες για τους εμπλεκόμενους ιδιοκτήτες, όταν τα όρια εφαρμογής της απόφασης του ανώτατου δικαστηρίου βρέθηκαν ενώπιον των συνεπειών της υπαίτιας κατάτμησης. Αναδεικνύεται ο καθοριστικός ρόλος των ειδικών στα πολεοδομικά θέματα τεχνικών συμβούλων και η σημασία της τεχνικής και πολεοδομικής τεκμηρίωσης στις δίκες.

Η απόφαση του Αρείου Πάγου για το κτίριο που έκρινε αυθαίρετο δεν δημιουργεί ουσιαστικό αποτέλεσμα, όταν δεν έχει εξεταστεί η έννοια της υπαίτιας κατάτμησης. Ο Άρειος Πάγος δεν έσφαλε, γιατί δεν τέθηκε το ζήτημα στα κατώτερα δικαστήρια. Ωστόσο, βάσει της πολεοδομικής νομοθεσίας, τέτοιες κατατμήσεις είναι άκυρες και ποινικά κολάσιμες, άρα η δικαστική απόφαση δεν μπορεί να εφαρμοστεί από το Κτηματολόγιο ούτε από εμπλεκόμενους συμβολαιογράφους, νομικούς, μηχανικούς και μεσίτες. Και απόφαση που δεν μεταγράφεται δεν ισχύει, καθίσταται ανεφάρμοστη και ουσιαστικά άκυρη.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου για κατάτμηση γηπέδου και τα όρια της εφαρμογής της
Το νήμα της πραγματικής υπόθεσης, που χειριστήκαμε ως τεχνικοί σύμβουλοι ξεκινά για εμάς, όταν πολίτης μας προσκόμισε την απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία έκρινε ότι σε γήπεδο εκτός σχεδίου πόλεως, στο οποίο ανεγέρθηκε η οικοδομή του με Οικοδομική Άδεια, κατατμήθηκε και έγινε η οικοδομή του αυθαίρετη.
Η απόφαση του δικαστηρίου ήταν αποτέλεσμα προσφυγής κληρονόμων για τη διανομή μεριδίων επί του επίδικου γηπέδου. Και η υπαίτια κατάτμηση προέκυπτε από τον τρόπο διανομής των μεριδίων που αποφάσισε το δικαστήριο μεταξύ των σε αντιδικία κληρονόμων. Ο ιδιοκτήτης της οικοδομής, είχε πιστέψει ότι η απόφαση του Άρειου Πάγου που μας προσκόμισε «τον κατέστρεφε».
Βάση αναφοράς για την επίλυση του θέματος αποτέλεσε για εμάς το άρθρο 418 του Π.Δ. 14/7/1999 (ΦΕΚ 580/δ/27-7-1999, το οποίο αναφέρεται στις συνέπειες που προβλέπει η πολεοδομική νομοθεσία για περιπτώσεις υπαίτιας κατάτμησης.
Και έθετε σε νέα βάση το θέμα: «Η απόφαση του Αρείου Πάγου για κατάτμηση γηπέδου και τα όρια της εφαρμογής της».
Βέβαια θα πει καλόπιστα κάποιος: «καλά θα τιμωρηθεί ο Άρειος Πάγος ;» ή «έσφαλε ο Αρεοπαγίτης ;».
Άποψή μας είναι, ότι δεν έσφαλε ο Άρειος Πάγος. Δεν υπήρχε πιθανότατα αναφορά σε υπαίτια κατάτμηση. Αν δεν αναδεικνύεται πρωτοδίκως ή στο Εφετείο «υπαίτια κατάτμηση» και οι Εφέτες ή οι πρωτόδικες δεν έχουν λόγο να εξετάσουν, τι θα αναφέρουν, τι θα κριθεί;
Με υλικό, από το βιβλίο με κεντρικό τίτλο «Υπαίτια Κατάτμηση» των Σωτήριου Γ. Μούρκα και Κωνσταντίνου Σ. Μούρκα, το οποίο αποτελεί έναν οδηγό γνώσης και παρουσίασης τεκμηριωμένων λύσεων σωστής αντιμετώπισης δύσκολων και πολύπλοκων ιδιοκτησιακών και πολεοδομικών θεμάτων.
Απαγορεύεται η μεταβίβαση της κυριότητας οικοπέδων, που συνεπάγεται τη δημιουργία μη αρτίων οικοπέδων
Πάμε τώρα στην ουσία της υπόθεσης:
-Γιατί είναι μη εφαρμόσιμη η απόφαση του Αρείου Πάγου:
-Διότι κατά το Προεδρικό διάταγμα 14/7/99 – Άρθρο 417 : Απαγορεύσεις κατατμήσεων οικοπέδων (άρθρο 2 του νομοθετικού διατάγματος 690/1948. άρθρο 6 παράγραφος 1 του νόμου 651/1977) προβλέπεται ότι:
Απαγορεύεται η μεταβίβαση της κυριότητας οικοπέδων που συνεπάγεται τη δημιουργία μη αρτίων οικοπέδων, είτε κατά το ελάχιστο πρόσωπο, είτε κατά το βάθος.
Όταν, από τις κείμενες περί σχεδίων πόλεων διατάξεις, εκτός των ελάχιστων ορίων εμβαδού και διαστάσεων των οικοπέδων, επιβάλλεται η τήρηση ορισμένων ακαλύπτων αποστάσεων μεταξύ των ορίων του οικοπέδου και της οικοδομής ή ποσοστού ακαλύπτου του οικοπέδου από την οικοδομή, απαγορεύεται, μετά την ανέγερση της οικοδομής, η με οποιονδήποτε τρόπο μεταβίβαση της κυριότητας μέρους του οικοπέδου, κατά τρόπο που να καθιστά το οικόπεδο, επί του οποίου βρίσκεται η οικοδομή, μη άρτιο ή που να μειώνει τις ακάλυπτες αποστάσεις ή το ακάλυπτο ποσοστό κάτω από το επιβεβλημένο ελάχιστο όριο.
Κάθε δικαιοπραξία εν ζωή ή αιτία θανάτου που έχει αντικείμενο μεταβίβαση κυριότητας, η οποία απαγορεύεται από τις προηγούμενες παραγράφους, είναι αυτοδικαίως και εξ υπαρχής απολύτως άκυρη.
Αποκλειστικά αρμόδια να αποφαίνεται στις περιπτώσεις της παραγράφου 2, αν πρόκειται για απαγορευμένη μεταβίβαση, σε κάθε περίπτωση είναι η πολεοδομική υπηρεσία και σε περίπτωση ενστάσεων κατά της απόφασης αυτής ο Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων.
Καταλυτική η απόφαση του προϊσταμένου του Κτηματολογικού Γραφείου
Ας δούμε τώρα τι πράττει ο προϊστάμενος του Κτηματολογικού Γραφείου της περιοχής του ακινήτου:
Πηγαίνει η Απόφαση για μεταγράφει στο Κτηματολογικό Γραφείο της περιοχής του ακινήτου.
– Τι κάνει ο προϊστάμενος του Κτηματολογικού Γραφείου ;
– Βγάζει Απόφαση;
-Βγάζει.
-Τι Απόφαση βγάζει;
-ΑΠΟΡΡΙΠΤΙΚΗ. Βεβαίως απορριπτική διότι κινδυνεύει με ποινή φυλάκισης και χρηματική ποινή κατά το άρθρο 418 του Π.Δ. της 14/7/1999 (ΦΕΚ 450/Δ27-7-1999 (άρθρο 4 του νόμου 651/1977. άρθρο 3 παράγραφος 17 του νόμου 2242/1994).
Οι συνέπειες για συμβολαιογράφους, δικηγόρους, μηχανικούς και μεσίτες σε μεταβιβάσεις από υπαίτια κατάτμηση
Όποιος μεταβιβάζει κατά κυριότητα μέρος ή και ολόκληρο γήπεδο κατά παράβαση των απαγορεύσεων του άρθρου 410 και της παραγράφου 1 του άρθρου 411 και της παραγράφου 2 του άρθρου 417, τιμωρείται με φυλάκιση τριών μηνών έως ενός έτους και με χρηματική ποινή. Η χρηματική ποινή ορίζεται ίση προς την αξία του μεταβιβαζόμενου γηπέδου και όχι κατώτερη των πενήντα χιλιάδων δραχμών. Με τις ίδιες ποινές τιμωρούνται και οι μεσίτες καθώς και οι μεσολαβούντες στις πράξεις αυτές.
Επίσης με τις ίδιες ποινές τιμωρούνται και οι συμβολαιογράφοι που συντάσσουν, οι δικηγόροι που παρίστανται, οι υποθηκοφύλακες που μεταγράφουν συμβόλαια, κατά παράβαση των παραπάνω απαγορεύσεων, καθώς και οι μηχανικοί που συντάσσουν τεχνικά σχέδια προσαρτώμενα στα ως άνω συμβόλαια.
Εάν οι πράξεις της προηγούμενης παραγράφου διενεργούνται από επιχείρηση που λειτουργεί υπό οποιαδήποτε μορφή, οι εκπρόσωποί της ή διευθύνοντες ή εντεταλμένοι σύμβουλοι ή διοικητές ή γενικοί διευθυντές προκειμένου περί ανωνύμων εταιρειών, τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και με χρηματική ποινή όχι κατώτερη των πενήντα χιλιάδων δραχμών. Με την ίδια ποινή τιμωρούνται και οι εκπρόσωποι ή διευθυντές επιχειρήσεως, για λογαριασμό ή κατ’ εντολή της οποίας διενεργούνται οι κατά την προηγούμενη παράγραφο πράξεις.
Όποιος προβαίνει, με τον ημερήσιο ή περιοδικό τύπο, ραδιόφωνο, τηλεόραση, κινηματογράφο ή με άλλο μέσο ευρείας ενημέρωσης του κοινού, σε διαφήμιση που αποσκοπεί στις κατά την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου πράξεις, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρις ενός έτους και με χρηματική ποινή.
Η σημασία της τεχνικής και πολεοδομικής τεκμηρίωσης στις δίκες
Αυτά συμβαίνουν διότι, οι νομικοί δεν διδάσκονται νομοθεσία περί την ιδιοκτησία καθώς επίσης και την Πολεοδομική.
Για να βοηθηθούν οι νομικοί θεσπίσθηκε η πραγματογνωμοσύνη, η Έκθεση Τεχνικού Συμβούλου, η Τεχνική Έκθεση κ.ο.κ.
-Όταν όμως οι διάδικοι δεν κάνουν χρήση των εργαλείων αυτών, τι θα κάνει ο δικαστής;
-Σε υποθέσεις δύσκολες που εμφανέστατα διαφαίνεται η αναγκαιότητα ορισμού πραγματογνώμονα, από μόνοι τους οι δικαστές, ζητούν να εγκρίνουν πραγματογνώμονα από τον κατάλογο των πραγματογνωμόνων του αντίστοιχου πρωτοδικείου. Σε αντίθεση περίπτωση η απόφαση πάσχει πραγματικής εφαρμογής και είναι ανίσχυρη, ή ακόμη και άκυρη.
Το μήνυμα είναι ότι η πολεοδομική νομιμότητα δεσμεύει όλους και υπερισχύει ακόμη και δικαστικών αποφάσεων, που δεν την εξέτασαν.
Το βιβλίο με κεντρικό τίτλο «Υπαίτια Κατάτμηση

Μεγάλη ανταπόκριση βρίσκει το βιβλίο με κεντρικό τίτλο «Υπαίτια Κατάτμηση» των Σωτήριου Γ. Μούρκα και Κωνσταντίνου Σ. Μούρκα, καθώς αποτελεί έναν οδηγό γνώσης και παρουσίασης τεκμηριωμένων λύσεων σωστής αντιμετώπισης δύσκολων και πολύπλοκων ιδιοκτησιακών και πολεοδομικών θεμάτων, για μηχανικούς συμβολαιογράφους, δικηγόρους, δικαστές και ιδιοκτήτες ακινήτων και κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη.
Στόχος του βιβλίου
Στόχος του βιβλίου είναι «η περεταίρω μελέτη – διερεύνηση και επέκταση των γνώσεων μας», σημειώνουν οι συγγραφείς και αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι:
-«Αν οι Μηχανικοί, οι Δικηγόροι, οι Συμβολαιογράφοι, οι Υποθηκοφύλακες και οι προϊστάμενοι των Κτηματολογικών Γ ραφείων γνώριζαν, ήθελαν, τολμούσαν, αφενός μεν δεν θα συνέβαιναν, αφετέρου δε, θα διορθωνόταν εν τη γενέσει τους ή και αργότερα. Αυτός είναι ο σκοπός του εγχειρήματος αυτού. Όλοι εμείς πρέπει να έχουμε ως Ευαγγέλιο όλες τις διατάξεις του παρόντος. Στόχος η περεταίρω μελέτη – διερεύνηση και επέκταση των γνώσεων μας».
Δημιουργοί του βιβλίου είναι οι:
*Σωτήριος Γεωργίου Μούρκας: Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός ΤΕΕ 41279 Πραγματογνώμων Δικαστικός & Τεχνικού Επιμελητηρίου. Ελεγκτής δόμησης ΥΠΕΚΑ (ΕΥΕΔ 1036). Ενεργειακός Επιθεωρητής κτιρίων, Λεβήτων & Εγκ/στάσεων Θέρμανσης & Κλιματισμού ΥΠΕΚΑ. Και
Κωνσταντίνος Μούρκας του Σωτηρίου: Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ. ΤΕΕ 157049. Υποψήφιος Διδάκτωρ Αντισεισμικής Μηχανικής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Περιεχόμενα
Στην έκδοση δημοσιεύονται και εξαντλούνται όλα τα συναφή θέματα χωρίς να χρειασθεί αναζήτηση σε άλλες πηγές, σχετικά με:
ΥΠΑΙΤΙΑ ΚΑΤΑΤΜΗΣΗ: Κατάτμηση, τακτοποίηση, προσκύρωση, ενοποίηση – συνένωση, ματαίωση, παλαιές δημοτικοί οδοί, ιδιωτικοί οδοί, σύνταξη πράξης προσκύρωσης – τακτοποίησης, διαδικασία καταβολής αποζημίωσης, κατάληψη ακινήτων, βάρη, υπόχρεοι αποζημίωσης, απαλλοτριώσεις ακινήτων, ομαδική τακτοποίηση, κτηματική ομάδα, φυτείες ή εγκαταστάσεις & αναδασμός
ΑΚΥΡΟΤΗΤΑ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΚΑΘΕΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ: Ακυρότητα σύστασης καθέτου, που και πότε απαγορεύεται, απαγόρευση υπαγωγής αυθαιρέτων.
ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ – ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
ΑΚΥΡΟΤΗΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΝΗΣ
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΝΑ, ΝΟΜΟΣ & ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΡΟΣ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΝΕΣ
Πραγματογνωμοσύνες ορισθείσες από: Εφετείο σε δικάσιμο, Εισαγγελέα σε προανάκριση, Πρωτοδικείο σε δικάσιμο & Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος με αίτηση ενδιαφερομένου. Έκθεση Τεχνικού Συμβούλου για δικαστική χρήση.
Ειδικότερα αναλύονται και παρουσιάζονται όλα τα σχετικά:
-Στιγμιαία Κατάτμηση
-Υπαίτια Κατάτμηση & εκτός Σχεδίου
-Μονομερής Σύσταση
-Κάθετοι εκτός Σχεδίου με Χρησικτησία
-Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου
-Επικύρωση Ανώμαλων Δικαιοπραξιών
-Γήπεδα εντός και εκτός ορίων Οικισμού
-Γήπεδα στα Όρια Σχεδίου πόλεως & Οικισμού
-Ακυρότητα Πραγματογνωμοσύνης
-Ακύρωση Δικαστικής Απόφασης
Η απόκτηση του βιβλίου
Το βιβλίο διατίθεται στους ενδιαφερόμενους με παραγγελία μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και αποστέλλεται ταχυδρομικώς. Η τιμή αγοράς του βιβλίου είναι 100 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων ταχυδρομικής αποστολής.
Για παραγγελία και αγορά του βιβλίου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν στα ακόλουθα στοιχεία επικοινωνίας των συγγραφέων:
Σωτήριος Γεωρ. Μούρκας:
Κιν. 6973680652
Email: sotirismourkas1@gmail.com & smourkas@teemail.gr
Κωνσταντίνος Μούρκας του Σωτηρίου:
Email: kmourkas@teemail.gr & kon.mourkas@gmail.com
Σχετικά Άρθρα
- Τι αλλάζει η απόφαση του Αρείου Πάγου για 350.000 δανειολήπτες
- Άρειος Πάγος: κατεπείγουσα εντολή για αιγιαλούς και παραλίες
- Υπαίτια κατάτμηση: οι λύσεις για τις πολεοδομικές και ιδιοκτησιακές παγίδες
- Υπαίτια κατάτμηση: αλυσίδα λαθών, που οδηγεί σε άκυρο πλειστηριασμό ακινήτου
- Αυθαίρετα κατηγορίας 5: παγίδες για αγοραστές σε πλειστηριασμούς τραπεζών
- Δικαίωμα υψούν: τι ισχύει για νόμιμη και αυθαίρετη δόμηση, πότε γίνεται αέρας










