Στεγαστικό: κατοικίες σε κενά κτίρια και τρία πρώην στρατόπεδα

Την αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών με την αξιοποίηση κενών κτιρίων και δημόσιων ακινήτων θέτει στο επίκεντρο η Εθνική Στρατηγική Στεγαστικής Πολιτικής 2026–2035, που εγκρίθηκε από την Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής.

Το σχέδιο περιλαμβάνει 50 μέτρα, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 6,5 δισ. ευρώ, και επιχειρεί να μετατοπίσει το βάρος από τις επιδοτήσεις στην παραγωγή νέου στεγαστικού αποθέματος. Βασικές παρεμβάσεις είναι η μετατροπή γραφείων, καταστημάτων και βιοτεχνικών κτιρίων σε κατοικίες, η ανάπτυξη κοινωνικών οικισμών σε τρία πρώην στρατόπεδα και η ανακαίνιση χιλιάδων κλειστών ή παλαιών ακινήτων.

Αλλαγή χρήσης για την παραγωγή νέων κατοικιών

Κεντρική θέση στη νέα πολιτική αποκτά η δυνατότητα αλλαγής χρήσης νόμιμα υφιστάμενων κτιρίων. Γραφεία, καταστήματα, εμπορικά ακίνητα, βιοτεχνίες και άλλα κτίρια θα μπορούν να μετατρέπονται σε κατοικίες, ακόμη και σε περιοχές όπου οι ισχύουσες χρήσεις γης δεν επιτρέπουν σήμερα τη συγκεκριμένη χρήση.

Η ρύθμιση αφορά το σύνολο ή μέρος του νομίμως υφιστάμενου κτιριακού κελύφους και δεν επιτρέπει αύξηση της δόμησης, της κάλυψης ή του όγκου. Η μετατροπή θα γίνεται με οικοδομική άδεια και, όπου απαιτείται, μετά από θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής.

Αναλυτικά τις κατηγορίες κτιρίων, τους όρους και τις διαδικασίες της νέας ρύθμισης παρουσίασε το ecopress στο δημοσίευμα «Αλλαγή χρήσης σε κατοικία: ποια κτίρια μπαίνουν στο νέο πλαίσιο».

Οι προϋποθέσεις και το τέλος στο Πράσινο Ταμείο

Η αλλαγή χρήσης δεν θα είναι αυτόματη. Τα κτίρια θα πρέπει να μπορούν να καλύψουν τις τεχνικές απαιτήσεις που ισχύουν για τις κατοικίες. Μεταξύ άλλων θα εξετάζονται η στατική επάρκεια, η πυροπροστασία, ο φυσικός φωτισμός και αερισμός, η προσβασιμότητα, η ενεργειακή απόδοση και η καταλληλότητα των χώρων για μόνιμη διαμονή.

Για την ενεργοποίηση της ειδικής διαδικασίας θεσπίζεται ανταποδοτικό τέλος ίσο με το 5% της αντικειμενικής αξίας της γης. Το ποσό θα καταβάλλεται στο Πράσινο Ταμείο και θα χρηματοδοτεί έργα περιβαλλοντικής και πολεοδομικής αναβάθμισης.

Οι κατοικίες που θα δημιουργούνται μέσω της συγκεκριμένης ρύθμισης δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για βραχυχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον πέντε χρόνια, ώστε να ενισχυθεί η αγορά μακροχρόνιας κατοικίας.

Τα πρώτα έργα σε τρία πρώην στρατόπεδα

Το δεύτερο βασικό σκέλος αφορά την αξιοποίηση στρατιωτικών ακινήτων. Στην πρώτη φάση εντάσσονται το πρώην στρατόπεδο Ζωγράφου στην Αθήνα και τα πρώην στρατόπεδα Καρατάσιου και Γκόνου στη Θεσσαλονίκη.

Τα τρία ακίνητα θα αποτελέσουν τους πρώτους πιλότους για την ανάπτυξη κοινωνικών και προσιτών κατοικιών σε δημόσια γη. Για την προώθηση των έργων προβλέπονται προγραμματικές συμβάσεις μεταξύ του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Άμυνας.

Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα αναλάβει την ωρίμανση των έργων, τις απαιτούμενες μελέτες, τους διαγωνισμούς, την κατασκευή και την επίβλεψη. Μετά την ολοκλήρωση, οι κατοικίες θα παραχωρηθούν στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για να διατεθούν μέσα από προγράμματα κοινωνικής και προσιτής στέγασης.

Χρηματοδότηση 75 εκατ. ευρώ έως το 2030

Για τις πρώτες αναπτύξεις στα στρατιωτικά ακίνητα προβλέπεται χρηματοδότηση 75 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο μέσω του προγράμματος «Σπίτι μου». Το ποσό θα καταβληθεί στο ΤΑΕΘΑ σε τρεις δόσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030.

Η πρώτη δόση, ύψους 25 εκατ. ευρώ, θα εκταμιευθεί με την υπογραφή της πρώτης προγραμματικής σύμβασης. Τα κονδύλια θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για τις στεγαστικές παρεμβάσεις.

Τα μισθώματα από τις κατοικίες θα αποτελούν έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού. Τα κοινόχρηστα θα καλύπτουν τη λειτουργία και τη συντήρηση των συγκροτημάτων, ενώ τυχόν πλεόνασμα θα μπορεί να κατευθύνεται σε νέα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας.

Σχεδόν 20.000 προσιτές κατοικίες

Η Εθνική Στρατηγική περιλαμβάνει 50 μέτρα. Από αυτά, τα 36 έχουν ήδη ενταχθεί στην ψηφιακή πύλη stegasi.gov.gr και τα 14 αποτελούν νέες παρεμβάσεις. Ο άμεσος σχεδιασμός προβλέπει την κατασκευή ή ανακαίνιση 19.750 προσιτών κατοικιών, με περίπου 60.000 ωφελούμενους.

Στο πρόγραμμα εντάσσεται η ανακαίνιση παλαιών ή κλειστών κατοικιών από 20.000 πολίτες, είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση. Προβλέπεται επίσης η ανέγερση 2.350 νέων κοινωνικών κατοικιών σε αδρανή δημόσια ακίνητα και η διάθεση 400 κατοικιών μέσω κοινωνικής αντιπαροχής.

Παράλληλα προγραμματίζονται 2.000 κατοικίες για στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και περισσότερες από 8.500 νέες θέσεις σε φοιτητικές εστίες έξι δημόσιων πανεπιστημίων.

Στήριξη νοικοκυριών που κινδυνεύουν με έξωση

Η στρατηγική αναπτύσσεται σε τρεις πυλώνες: αύξηση της προσφοράς κατοικιών, στοχευμένη στήριξη νοικοκυριών και δημιουργία μόνιμων μηχανισμών άσκησης στεγαστικής πολιτικής.

Το πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για τους Αστέγους» διευρύνεται και καλύπτει γυναίκες που έχουν υποστεί βία και άτομα που ολοκληρώνουν προγράμματα απεξάρτησης. Δημιουργείται επίσης μηχανισμός πρόληψης της αστεγίας για νοικοκυριά που κινδυνεύουν με έξωση, με οικονομική ενίσχυση, διαμεσολάβηση με ιδιοκτήτες και ψυχοκοινωνική στήριξη.

Μετά τη λήξη των προγραμμάτων «Στέγαση και Εργασία» και «Κάλυψη», οι δικαιούχοι θα μπορούν να λαμβάνουν επίδομα στέγασης και Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα για έως 12 μήνες, με δυνατότητα παράτασης.

«Ενιαίος σχεδιασμός για την επόμενη δεκαετία»

Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος δήλωσε ότι η στεγαστική κρίση επηρεάζει τουλάχιστον έναν στους τρεις Έλληνες και ότι έχουν πλέον συγκεντρωθεί τα νομοθετικά, οικονομικά και πολεοδομικά εργαλεία για σχεδόν 20.000 κοινωνικές κατοικίες και 8.500 νέες θέσεις σε φοιτητικές εστίες.

Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου τόνισε ότι η νέα στρατηγική συνδυάζει μέτρα αύξησης της προσφοράς με παρεμβάσεις που μειώνουν το στεγαστικό βάρος. Όπως ανέφερε, δημιουργείται ενιαίος δεκαετής σχεδιασμός, με συγκεκριμένους στόχους και χρονοδιάγραμμα για νέους, οικογένειες και ευάλωτους πολίτες.