Δηλώσεις για ελιές και παραγωγή λαδιού: οι υποχρεώσεις αγροτών και ιδιωτών

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία επικαιροποίησης του Ελαιοκομικού Μητρώου και η υποβολή των ετήσιων δηλώσεων συγκομιδής ελαιοκάρπου από όσους διαθέτουν τουλάχιστον 21 ρίζες ελιές, ανεξάρτητα αν είναι επαγγελματίες αγρότες ή ιδιώτες. Τα στοιχεία και δικαιολογητικά που  καταχωρίζονται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα και τα προβλεπόμενα πρόστιμα.

♦ Το υπουργείο Οικονομικών διαμηνύει για το Ψηφι­ακό Δελτίο Αποστολής για τη διακίνηση του ελαιοκάρπου από το χωράφι προς τις μονάδες έκθλι­ψης δεν πρόκειται να ακυρωθεί αλλά θα τεθεί σε κανονική εφαρμογή από την ελαιοκομική περίοδο 2026-27.

♦ Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης  έχει συστήσει στους παραγωγούς, ιδιοκτήτες και μισθωτές ελαιοκτημάτων να απευθύνονται στις τοπικές Διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης, ώστε να ενημερώνουν το μητρώο τους και να είναι έτοιμοι για την ορθή και έγκαιρη υποβολή Δηλώσεων Συγκομιδής από τον Οκτώβριο του 2026.

Σε εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία επικαιροποίησης του Ελαιοκομικού Μητρώου και υποβολής δηλώσεων συγκομιδής από τους ελαιοπαραγωγούς, μια υποχρέωση που αφορά πάνω από 500.000 ιδιοκτήτες ελαιόδεντρων σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με ρεπορτάζ της έγκυρης σε αγροτικά θέματα δημοσιογράφου Γωγώς Κατσέλη στον «Ελεύθερο Τύπο».

Το μέτρο αποτελεί μέρος της προσπάθειας ψηφιοποίησης της ελαιοκομικής παραγωγής και καλύτερης παρακολούθησης της αγοράς ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς. Η ενημέρωση και επικαιροποίηση του Ελαιοκομικού Μητρώου αποτελεί βασική υποχρέωση για τους ελαιοπαραγωγούς της χώρας, καθώς μέσω αυτού καταγράφονται όλα τα στοιχεία των ελαιοκομικών εκμεταλλεύσεων.

Βάση δεδομένων

Το Μητρώο λειτουργεί ως επίσημη βάση δεδομένων για τα ελαιοτεμάχια, τις ποικιλίες ελιάς και την παραγωγική δυναμικότητα κάθε εκμετάλλευσης, ενώ συνδέεται και με άλλα αγροτικά πληροφοριακά συστήματα. Στόχος του είναι να υπάρχει πλήρης εικόνα της ελαιοκομικής παραγωγής στην Ελλάδα, να ενισχυθεί η διαφάνεια στην αγορά ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς και να διευκολυνθούν οι έλεγχοι αλλά και η χορήγηση ενισχύσεων στους παραγωγούς.

♦ Υποχρέωση εγγραφής ή επικαιροποίησης στοιχείων στο Ελαιοκομικό Μητρώο έχουν όλοι οι κάτοχοι ελαιοτεμαχίων που διαθέτουν 21 ή περισσότερα ελαιόδεντρα και αφορά τόσο επαγγελματίες αγρότες όσο και ιδιώτες που διατηρούν ελαιώνες μικρής ή μεγαλύτερης έκτασης.

♦ Αντίθετα, όσοι διαθέτουν λιγότερα από 21 δέντρα, για παράδειγμα λίγες ελιές σε αυλή ή μικρό αγροτεμάχιο για ιδιωτική κατανάλωση, δεν υποχρεούνται να εγγραφούν στο Μητρώο.

 Παράλληλα, οι παραγωγοί οφείλουν να υποβάλλουν κάθε χρόνο δήλωση συγκομιδής ελαιόκαρπου, ακόμη και στην περίπτωση που δεν είχαν παραγωγή τη συγκεκριμένη χρονιά. Σε αυτή την περίπτωση υποβάλλεται μηδενική δήλωση.

Η δήλωση συγκομιδής υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της σχετικής εφαρμογής στην πλατφόρμα gov.gr, με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet.

Χρονικό όριο

Η διαδικασία αφορά τη συγκομιδή της προηγούμενης ελαιοκομικής περιόδου και πραγματοποιείται κάθε χρόνο από  1ης Οκτωβρίου έως 31 Μαΐου του επόμενου έτους. Μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής και την παράδοση του ελαιόκαρπου σε ελαιοτριβείο ή μονάδα μεταποίησης, ο παραγωγός πρέπει να καταχωρίσει στο σύστημα:

► τα στοιχεία του ελαιοτεμαχίου,

► την ποικιλία ελιάς,

► την ποσότητα ελαιόκαρπου που συγκομίστηκε,

► το ελαιοτριβείο στο οποίο παραδόθηκε η παραγωγή.

Βασική προϋπόθεση για την υποβολή της δήλωσης είναι να έχουν καταχωριστεί σωστά τα στοιχεία της εκμετάλλευσης στο Ελαιοκομικό Μητρώο. Για την εγγραφή ή την επικαιροποίηση των στοιχείων στο Ελαιοκομικό Μητρώο, οι παραγωγοί απευθύνονται συνήθως στις αρμόδιες Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ) των Περιφερειακών Ενοτήτων.

Μεταξύ των βασικών στοιχείων που ζητούνται περιλαμβάνονται:

► στοιχεία ταυτότητας και ΑΦΜ του παραγωγού,

► η τελευταία δήλωση ΟΣΔΕ (όπου υπάρχει),

► στοιχεία εντοπισμού των αγροτεμαχίων ή χαρτογραφικά δεδομένα,

► ο αριθμός των ελαιόδεντρων ανά αγροτεμάχιο,

► οι ποικιλίες ελιάς που καλλιεργούνται. Κάθε ελαιοτεμάχιο καταχωρίζεται στο σύστημα με μοναδικό κωδικό, ο οποίος χρησιμοποιείται στη συνέχεια για τη δήλωση συγκομιδής.

 Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ του Ελαιοκομικού Μητρώου πραγματοποιείται σταδιακά από τις Περιφέρειες της χώρας, με σχετικές ανακοινώσεις των ΔΑΟΚ που καλούν τους παραγωγούς να προσέλθουν για έλεγχο και ενημέρωση των στοιχείων τους.

Η διαδικασία αφορά κυρίως περιοχές με σημαντική ελαιοκομική δραστηριότητα, όπως:

► η Πελοπόννησος,

► η Κρήτη,

► η Στερεά Ελλάδα,

► η Δυτική Ελλάδα,

► τα νησιά Αιγαίου και Ιονίου.

Σε πολλές περιφερειακές ενότητες οι υπηρεσίες ζητούν από τους παραγωγούς να επικαιροποιήσουν τα στοιχεία των ελαιώνων τους πριν την έναρξη της νέας ελαιοκομικής περιόδου. Την περίοδο αυτή, η σχετική πλατφόρμα στο gov.gr είναι ανοιχτή για την περιφέρεια Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας.

Τα πρόστιμα

Η μη υποβολή δήλωσης συγκομιδής ή η υποβολή ανακριβών στοιχείων μπορεί να επιφέρει διοικητικά πρόστιμα, τα οποία κυμαίνονται από 100 έως και 5.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης.

Ενδεικτικά προβλέπονται:

► 1 00 ευρώ για εκμεταλλεύσεις με 21 -50 ελαιόδεντρα

► 500 ευρώ για 51 -100 δέντρα

► 1 .000 ευρώ για 101 -500 δέντρα

► έως 5.000 ευρώ για πολύ μεγάλες εκμεταλλεύσεις.

Οι κυρώσεις μπορεί επίσης να συνδέονται με ελέγχους που αφορούν την ιχνηλασιμότητα της παραγωγής και τη διασταύρωση στοιχείων με άλλες αγροτικές δηλώσεις.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες συνιστούν στους ελαιοπαραγωγούς να ελέγξουν έγκαιρα τα στοιχεία των αγροτεμαχίων τους στο Μητρώο και να υποβάλουν τη δήλωση συγκομιδής μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες.

Η σωστή καταγραφή των ελαιώνων αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση όχι μόνο για τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία, αλλά και για τη συμμετοχή σε προγράμματα ενισχύσεων και δράσεις του αγροτικού τομέα, που συνδέονται όλο και περισσότερο με την ψηφιακή καταγραφή της αγροτικής παραγωγής.

Οικονομικών: το μέτρο δεν πρόκειται να ακυρωθεί, αλλά αντίθετα θα υιοθε­τηθεί πλήρως

Το υπουργείο Οικονομικών για την εφαρμογή του Ψηφι­ακού Δελτίου Αποστολής για τη διακίνηση του ελαιοκάρπου από το χωράφι προς τις μονάδες έκθλι­ψης  έδωσε το μήνυμα ότι το μέτρο δεν πρόκειται να ακυρωθεί, αλλά αντίθετα θα υιοθε­τηθεί πλήρως.

Το κρίσιμο αυτό θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα σημαντικής συνάντησης που πραγμα­τοποιήθηκε, με τη συμμε­τοχή του βουλευτή Χα­νιών κ. Αλέξανδρου Μαρκογιαννάκη, της προέδρου του Συλλόγου Ελαιουργών Χανιών κ. Ελευθερίας Μαμιδάκη και του υφυ­πουργού Εθνικής Οικονο­μίας και Οικονομικών κ. Γιώργου Κώτσηρα.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης στο υπουρ­γείο τέθηκαν επί τάπητος όλα τα πρακτικά εμπόδια. Ζητήθηκε εμφατικά η απλούστευση των παραμέ­τρων της ψηφιακής δια­δικασίας. καθώς ο μέσος ελαιοπαραγω­γός. την ώρα της συγκομιδής δεν είναι εφικτό να διαχειρίζεται πολύπλοκες ψηφιακές πλατφόρμες. Ε­πιπλέον, αναδείχθηκε το ζήτημα της επανεξέτασης των υποχρεώσεων των ί­διων των ελαιουργείων στα διαφορετικά στάδια, ώστε να μην μετατραπούν οι μονάδες σε λογιστικά γραφεία.

Από την πλευρά της κυβέρνησης, το μήνυμα που εξέπεμψε ο κ. Κώτσηρας ήταν διττό. Αφενός μεν ότι υπάρχει κατανόηση των δυσκολιών και το υπουρ­γείο σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ εξετάζουν ήδη ουσιαστικές απλοποιήσεις, ώστε το σύστημα να γίνει πιο εύχρηστο. Αφε­τέρου δε τονίστηκε κατηγορηματικά ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο υπανα­χώρησης ως προς την κε­ντρική φιλοσοφία της με­ταρρύθμισης. «Το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής αποτελεί στρατηγική επιλογή για τη διαφάνεια στη δια­κίνηση και την προστασία του προϊόντος» τονίστηκε και ότι η ορι­στική εφαρμογή του μέ­τρου έχει ως ημερο­μηνία-σταθμό την ελαιοκομική περίοδο 2026-27.

Αγροτικής Ανάπτυξης: σύσταση οι υπόχρεοι να ενημερώνουν το μητρπώο και να είναι έτοιμοι για την ορθή και έγκαιρη υποβολή Δηλώσεων Συγκομιδής 

Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, μετά το σάλο αντιδράσεων που ξέσπασε για την εφαρμογή του μέτρου υποχρεωτικής δήλωσης από επαγγελματίες αγρότες αλλά και τους ιδιώτες μικρόπαραγωγούς ελαιόλαδου σε περίπτωση που δεν υποβάλλουν δήλωση στην πλατφόρμα του Ελαιοκομικού Μητρώου και μάλιστα με βαριά πρόστιμα, τον Οκτώβριο του 2025, ανακοίνωσε την αναβολή της υποχρεωτικής εφαρμογής του μέτρου για το 2026, καλώντας στο μεταξύ όμως τους ενδιαφερόμενους να υποβάλλουν δηλώσεις.

Η επίσημη ανακοίνωση του ΥΠΑΑΤ, που εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2025.

«Η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων απορρέει από την κοινοτική νομοθεσία και τον εθνικό νόμο 5035/2023 (άρθρο 49), με στόχο την προστασία της παραγωγικής και εμπορικής αλυσίδας, την αποτροπή αθέμιτων πρακτικών και τη διασφάλιση της ποιότητας και ασφάλειας του ελαιολάδου» τονίζεται σε επίσημο δελτίο Τύπου του ΥΠΑΑΤ με τίτλο:  «Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης: Μετατίθεται για την ελαιοκομική περίοδο 2026-2027 η υποχρεωτική υποβολή Δηλώσεων Συγκομιδής Ελαιοκάρπου», το οποίο αναφέρει αναλυτικά τα εξής:.

«Σύμφωνα με δήλωση του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Γιάννη Ανδριανού, ύστερα από συνεργασία με τον Υπουργό κ. Κώστα Τσιάρα, η υποχρεωτική εφαρμογή των Δηλώσεων Συγκομιδής Ελαιοκάρπου, που είχε θεσπιστεί με την ΥΑ 77979/21-3-2025 (ΦΕΚ 1749 Β), μετατίθεται για την επόμενη ελαιοκομική περίοδο, με έναρξη από την 1η Οκτωβρίου 2026.

Η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων απορρέει από την κοινοτική νομοθεσία και τον εθνικό νόμο 5035/2023 (άρθρο 49), με στόχο την προστασία της παραγωγικής και εμπορικής αλυσίδας, την αποτροπή αθέμιτων πρακτικών και τη διασφάλιση της ποιότητας και ασφάλειας του ελαιολάδου.

Κατά την πιλοτική εφαρμογή του μέτρου σε αρκετές Περιφερειακές Ενότητες, ιδίως σε περιοχές με έντονη έλαιο καλλιέργεια, προέκυψαν τεχνικά ζητήματα στην ενημέρωση του ελαιοκομικού μητρώου. Για τον λόγο αυτό, το ΥΠΑΑΤ αποφάσισε τη μετάθεση της υποχρεωτικότητας για την οποία σύντομα θα εκδοθεί σχετική υπουργική απόφαση.

Παρά την παράταση, το ΥΠΑΑΤ συνιστά στους παραγωγούς, ιδιοκτήτες και μισθωτές ελαιοκτημάτων να απευθύνονται από τώρα στις τοπικές Διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης, ώστε να ενημερώνουν το μητρώο τους και να είναι έτοιμοι για την ορθή και έγκαιρη υποβολή Δηλώσεων Συγκομιδής από τον Οκτώβριο του 2026».