Εκτός σχεδίου δόμηση: Τα κριτήρια και οι παγίδες του νέου ΠΔ για αναγνώριση δρόμων

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Ψηφίζεται στη Βουλή η νέα νομοθετική παρέμβαση για την αναγνώριση δημοτικών δρόμων με Προεδρικό Διάταγμα, από την οποία εξαρτάται η οικοδομησιμότητα χιλιάδων εκτός σχεδίου ακινήτων. Η ρύθμιση είναι εξουσιοδοτική για την ολοκλήρωση του νέου Προεδρικού Διατάγματος, που θα καθορίσει τα τελικά κριτήρια πολεοδομικής αναγνώρισης οδών, που δίνουν οικοδομησιμότητα στην εκτός σχεδίου δόμηση ενώ οι σχετικές μελέτες καταγραφής έχουν προχωρήσει σε νησιωτική και ηπειρωτική Ελλάδα.

Ο υπουργός ΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου ανακοίνωσε ότι η ολοκλήρωση του νέου Προεδρικού Διατάγματος για τα κριτήρια αναγνώρισης οδών είναι στις προτεραιότητες του υπουργείου και αναμένεται το σχέδιο του ΠΔ μέσα στις επόμενες εβδομάδες να βγει σε διαβούλευση. Ωστόσο το τελικό πλαίσιο, θα κριθεί από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, με ανοιχτό το ενδεχόμενο αυστηρότερων περιορισμών στην παρόδια δόμηση, όπως συνέβη με το Προεδρικό Διάταγμα οριοθέτησης των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων.

Η νέα νομοθετική ρύθμιση για τους δημοτικούς δρόμους

Στο άρθρο 79 παράγραφος 10 του νέου νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που περιλαμβάνει διορθώσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς», προβλέπεται αλλαγή της διαδικασίας αναγνώρισης δημοτικών και κοινοτικών δρόμων, που χαρακτηρίζονται ως κυριότεροι ή μοναδικοί. Συγκεκριμένα, τροποποιείται το άρθρο 251 του Πολεοδομικού Κώδικα και η αναγνώριση αυτών των οδών προβλέπεται να γίνεται με Προεδρικό Διάταγμα, κατόπιν πρότασης του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και μετά από γνώμη του Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ). Η νέα διατύπωση αντικαθιστά την νομοθετική πρόβλεψη που ισχύει για αναγνώριση οδών με απόφαση του γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης.

Πρόκειται για ουσιαστική μεταβολή ως προς το αρμόδιο όργανο και τη νομική μορφή της αναγνώρισης, καθώς το σχέδιο ΠΔ περνά από νομοτεχνικό έλεγχο και έγκριση του ΣτΕ, κάτι που συνδέεται με τις απαιτήσεις της νομολογίας του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου για τον πολεοδομικό σχεδιασμό.

Η παράγραφος 10 τροποποιεί ειδικά τη διαδικασία αναγνώρισης των κυριότερων ή μοναδικών οδών. Η γενικότερη εξουσιοδότηση για την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος που θα καθορίζει τα κριτήρια χαρακτηρισμού και αναγνώρισης του δημοτικού οδικού δικτύου περιλαμβάνεται ήδη στο άρθρο 251 του Κώδικα Πολεοδομίας Χωροταξίας «Ν. Ταγαράς», το οποίο η ίδια παράγραφος επαναλαμβάνει. Σημειώνεται λοιπόν ότι η νέα νομοθετική παρέμβαση του ΥΠΕΝ συμπληρώνει το θεσμικό πλαίσιο ενόψει της έκδοσης του ΠΔ, χωρίς να αποτελεί από μόνη της την τελική ρύθμιση, που θα επιτρέψει την έκδοση των μπλοκαρισμένων οικοδομικών αδειών, όπως τοπικοί κυβερνητικοί βουλευτές και άλλοι παράγοντες μεταδίδουν με ανακοινώσεις τους στις εκλογικές περιφέρειες τους.

Παπασταύρου: Στις άμεσες προτεραιότητες το ΠΔ αναγνώρισης δρόμων

Την ολοκλήρωση του Προεδρικού Διατάγματος για τα κριτήρια αναγνώρισης δρόμων που καθορίζουν την οικοδομησιμότητα ακινήτων συμπεριέλαβε στις άμεσες προτεραιότητες του ΥΠΕΝ ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, χωρίς αναφορές σε δεσμευτική ημερομηνία δημοσίευσης και στο περιεχόμενο του πολυαναμενόμενου ΠΔ, μιλώντας την περασμένη Δευτέρα στο συνέδριο «Green Deal Greece 2026», που διοργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας. Δειτε εδώ στο ecopress

Ο υπουργός συνέδεσε την πρωτοβουλία έκδοσης του νέου ΠΔ με τα κριτήρια πολεοδομικής αναγνώρισης οδών στις εκτός σχεδίου περιοχές με την ολοκλήρωση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, την οργάνωση του χώρου και τη δημιουργία σαφέστερων κανόνων για τη δόμηση.

Το νέο ΠΔ αναμένεται να ακολουθήσει τη διαδικασία οριστικοποίησης του σχεδίου του, δημόσιας διαβούλευσης και επεξεργασίας από το Συμβούλιο της Επικρατείας, πριν από την τελική έκδοση και δημοσίευσή του. Στο στάδιο του ελέγχου από το ΣτΕ θα κριθεί κατά πόσο τα προτεινόμενα κριτήρια ανταποκρίνονται στις συνταγματικές απαιτήσεις για την προστασία των εκτός σχεδίου περιοχών.

Γιατί έχουν μπλοκάρει οι οικοδομικές άδειες ακόμη και σε ασφαλτοστρωμένους δρόμους

Η νέα ρύθμιση έρχεται να αντιμετωπίσει ένα πολυετές πολεοδομικό αδιέξοδο που αφορά χιλιάδες ιδιοκτησίες στην εκτός σχεδίου χώρα. Πρόκειται για γήπεδα τα οποία διαθέτουν πρόσωπο σε δρόμους που έχουν κατασκευαστεί εδώ και δεκαετίες, είναι ασφαλτοστρωμένοι και σε πολλές περιπτώσεις διαθέτουν δίκτυα ηλεκτροδότησης, ύδρευσης και άλλων υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Οι ιδιοκτήτες έχουν δηλώσει τα ακίνητα στην Εφορία και στο Κτηματολόγιο, καταβάλλουν φόρους για την ακίνητη περιουσία τους και κατά βάση θεωρούσαν ότι μπορούσαν να οικοδομήσουν, εφόσον πληρούσαν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις αρτιότητας.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, η πραγματική ύπαρξη ενός δρόμου, η ασφαλτόστρωση και η μακροχρόνια κοινή χρήση του δεν αρκούν για να θεωρηθεί νομίμως υφιστάμενος κοινόχρηστος δρόμος που προσδίδει οικοδομησιμότητα. Οι αποφάσεις του ΣτΕ του 2018, μεταξύ των οποίων η 848/2018, επιβεβαιώνουν ότι η εκτός σχεδίου δόμηση προϋποθέτει πρόσωπο σε νόμιμο κοινόχρηστο δρόμο, ο οποίος δεν έχει προκύψει απλώς από ιδιωτική βούληση.

Η νομολογία αυτή, σε συνδυασμό με την απόφαση 176/2023 της Ολομέλειας του ΣτΕ, που ακύρωσε οικοδομική άδεια σε γήπεδο χωρίς πρόσωπο σε πολεοδομικά αναγνωρισμένο δρόμο στην Πάτμο έχει οδηγήσει σε αδυναμία έκδοσης οικοδομικών αδειών για πολλές εκτός σχεδίου ιδιοκτησίες, ακόμη και όταν πληρούν το ελάχιστο εμβαδόν των τεσσάρων στρεμμάτων.

Οι μελέτες και τα κριτήρια αναγνώρισης δρόμων για όλη τη χώρα

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του ecopress, οι μελέτες καταγραφής του οδικού δικτύου σε 981 Δημοτικές Ενότητες της χώρας έχουν ολοκληρωθεί για τα νησιά, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης, και την ηπειρωτική Ελλάδα, δημιουργώντας το τεχνικό υπόβαθρο για την επόμενη φάση αναγνώρισης των δρόμων.

Οι μελέτες περιλαμβάνουν γεωχωρικές βάσεις δεδομένων, χάρτες και τεχνικές αξιολογήσεις για τη θέση, την παλαιότητα, τη μορφή, τη λειτουργία και τη νομιμότητα των δρόμων. Πρόκειται για κριτήρια καταγραφής και τεχνικής αξιολόγησης, όχι για οριστικό κατάλογο δρόμων που αποκτούν δικαίωμα παρόδιας δόμησης. Η τελική αναγνώριση θα εξαρτηθεί από το νέο κανονιστικό πλαίσιο του υπουργείου, την κύρωση του νέου ΠΔ μετά από έγκριση του ΣτΕ, και τις απαιτούμενες διοικητικές πράξεις.

Οι  τεχνικές προδιαγραφές και τα κριτήρια καταγραφής του οδικού δικτύου για τη σύνταξη των μελετών αναγνώρισης οδών έχουν θεσπιστεί με την υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΠΟΛΣ/53355/1219/2022 (ΦΕΚ Β΄ 2671/31.05.2022). Σύμφωνα με αυτά, οι μελέτες εξετάζουν συγκεκριμένα στοιχεία:

1. Νόμιμη προέλευση του δρόμου. Ελέγχεται εάν έχει διαμορφωθεί με τη βούληση της Πολιτείας ή με άλλη νόμιμη διαδικασία, όπως αναδασμό, απαλλοτρίωση, διοικητική πράξη ή παραχώρηση για κοινή χρήση.

2. Ύπαρξη πριν από τις 27 Ιουλίου 1977. Χρησιμοποιούνται ιστορικές αεροφωτογραφίες για να εξεταστεί εάν ο δρόμος υπήρχε πριν από τη συγκεκριμένη ημερομηνία.

3. Ιστορική τεκμηρίωση. Συνεκτιμώνται αεροφωτογραφίες και ορθοφωτοχάρτες της περιόδου 1945–1960, καθώς και τοπογραφικά διαγράμματα της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού.

4. Σύνδεση με το ευρύτερο οδικό δίκτυο. Εξετάζεται εάν ο δρόμος συνδέει οικισμούς, δημόσιες υποδομές, λιμάνια, ακτές, αρχαιολογικούς χώρους και άλλους κοινόχρηστους προορισμούς ή αποτελεί μεμονωμένη οδό.

5. Μορφολογικά και γεωμετρικά χαρακτηριστικά. Καταγράφονται το πλάτος, η χάραξη, η κλίση και οι μεταβολές τους μέσα στον χρόνο.

6. Σχέση με το φυσικό περιβάλλον και το Κτηματολόγιο. Ελέγχονται το υδρογραφικό δίκτυο, ειδικές εκτάσεις του Κτηματολογίου και τα διαθέσιμα γεωχωρικά δεδομένα.

7. Υφιστάμενος νόμιμος χαρακτηρισμός. Διαπιστώνεται εάν ο δρόμος έχει ήδη αναγνωριστεί ως εθνικός, επαρχιακός, δημοτικός ή άλλης νόμιμης κατηγορίας.

Τι προβλέπει το άρθρο 79 για αρτιότητα και οικοδομησιμότητα

Η παράγραφος 10 του άρθρου 79, που περιλαμβάνεται στο πολυνομοσχέδιο του ΥΠΕΝ η επεξεργασία του οποίου ολοκληρώθηκε στην αρμόδια Επιτροπή και εισάγεται για ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής επαναδιατυπώνει τις γενικές προϋποθέσεις δόμησης που προβλέπονται στο άρθρο 251 του Πολεοδομικού Κώδικα Χωροταξίας Πολεοδομίας «Ν. Ταγαράς» και σε μεγάλο βαθμό καθορίζει τις κατευθύνσεις που θα ισχύουν για την πολεοδομική αναγνώριση των δρόμων .

Συγκεκριμένα για τα γήπεδα εκτός σχεδίου, εφόσον δεν ισχύουν ειδικότερες ρυθμίσεις, προβλέπονται τα ακόλουθα:

♦ Ελάχιστο εμβαδόν γηπέδου 4.000 τετραγωνικά μέτρα και πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο τουλάχιστον 25 μέτρων.

♦ Για γήπεδα με πρόσωπο σε διεθνείς, εθνικές, επαρχιακές, δημοτικές ή κοινοτικές οδούς, καθώς και στις άλλες περιπτώσεις που απαριθμεί η διάταξη, προβλέπονται ελάχιστο εμβαδόν 4.000 τετραγωνικών μέτρων, πρόσωπο 45 μέτρων και βάθος 50 μέτρων.

♦ Για γήπεδα που είχαν εμβαδόν τουλάχιστον 4.000 τετραγωνικών μέτρων και απομειώθηκαν λόγω απαλλοτρίωσης, διάνοιξης οδού ή αναδασμού, προβλέπεται ειδική περίπτωση αρτιότητας με ελάχιστο εναπομείναν εμβαδόν 2.000 τετραγωνικών μέτρων και πρόσωπο τουλάχιστον 25 μέτρων στις οδούς που αναφέρει η διάταξη.

♦ Ειδικές εξαιρέσεις προβλέπονται για ορισμένες χρήσεις και εγκαταστάσεις, που εξυπηρετούνται από αγροτικούς ή δασικούς δρόμους.

♦ Για τις δημοτικές και κοινοτικές οδούς, το άρθρο 251 διατηρεί επίσης τη διάκριση των δρόμων που συνδέουν οικισμούς μεταξύ τους ή με οδούς ανώτερης κατηγορίας. Όπου υπάρχουν περισσότερες συνδέσεις μεταξύ των ίδιων οικισμών, η ειδική ρύθμιση αφορά την κυριότερη από αυτές.

Το ενδεχόμενο να επαναληφθεί το προηγούμενο των οικισμών

Η τελική διαμόρφωση του Προεδρικού Διατάγματος αναγνώρισης οδών θα καθορίσει πόσοι και ποιοί από τους υπάρχοντες δρόμους θα αποκτήσουν τελικά τον αναγκαίο νόμιμο χαρακτηρισμό, ώστε να εξασφαλίζουν οικοδομησιμότητα στις παρόδιες ιδιοκτησίες.

Τεχνικοί παράγοντες συνεκτιμώντας τις αντιδράσεις και πιέσεις που εκδηλώνονται σε περιοχές της χώρας για την εκτός σχεδίου δόμηση από ιδιοκτήτες, τεχνικούς φορείς τοπικούς παράγοντες και δήμους κυβερνητικούς βουλευτές  αλλά και το γεγονός ότι η χώρα έχει μπει σε προεκλογική περίοδο, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να επαναληφθεί το προηγούμενο του Προεδρικού Διατάγματος για την οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Στην περίπτωση εκείνη, τα αρχικά σχέδια ΠΔ του ΥΠΕΝ περιλάμβαναν ευρύτερες δυνατότητες οριοθέτησης και διατήρησης δικαιωμάτων δόμησης, λαμβάνοντας υπόψη περιοχές που είχαν ενταχθεί στους οικισμούς με παλαιές αποφάσεις νομαρχών.

Κατά την επεξεργασία του ΠΔ από το Συμβούλιο της Επικρατείας, ωστόσο, δεν έγινε δεκτή η αρχική πρόβλεψη για τη Ζώνη Γ, που αφορούσε εκτάσεις μέχρι τα εξωτερικά όρια των παλαιών νομαρχιακών αποφάσεων. Το τελικό ΠΔ 129/2025 (ΦΕΚ Δ΄ 194/15.05.2025) περιέλαβε αυστηρότερη προσέγγιση στον προσδιορισμό των ορίων των οικισμών, προκαλώντας σημαντικές εκκρεμότητες για ιδιοκτησίες που βρίσκονται στα περιφερειακά τμήματά τους.

Αντίστοιχος ενδεχόμενο υπάρχει λοιπόν και με το υπό προετοιμασία ΠΔ αναγνώρισης δρόμων. Πρέπει να σημειωθεί ωστόσο, ότι εάν το ΥΠΕΝ προτείνει ευρύτερα κριτήρια αναγνώρισης των υφιστάμενων δρόμων, αυτά θα πρέπει να είναι επαρκώς τεκμηριωμένα και συμβατά με τη νομολογία του ΣτΕ. Διαφορετικά, είναι πιθανό κατά την επεξεργασία του σχεδίου να απαιτηθούν αλλαγές που θα περιορίσουν τις αρχικά προβλεπόμενες δυνατότητες οικοδομησιμότητας εκτός σχεδίου γηπέδων.

Το τελικό χρονοδιάγραμμα και οι εκκρεμότητες

Σε προηγούμενο ρεπορτάζ του ecopress, με τίτλο «ΥΠΕΝ: Λύση για εκτός σχεδίου δόμηση και τυφλά οικόπεδα, σε ένα μήνα», είχε καταγραφεί η ανακοίνωση της υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μαρίας Σούκουλη-Βιλιάλη ότι το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος αναμενόταν να είναι έτοιμο έως τα τέλη Νοεμβρίου 2026.

Το χρονοδιάγραμμα περιλαμβάνει τη διαμόρφωση των κριτηρίων, τη δημόσια διαβούλευση, την επεξεργασία από το ΣτΕ και ακολούθως την έκδοση των πράξεων αναγνώρισης του οδικού δικτύου, σε συνδυασμό με τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια.

Η νομοθετική αλλαγή του άρθρου 79 αποτελεί ένα ακόμη βήμα αυτής της διαδικασίας. Το καθοριστικό αποτέλεσμα, όμως, θα προκύψει όταν αποσαφηνιστεί με νομική ασφάλεια ποιοι υφιστάμενοι δρόμοι αναγνωρίζονται ως κοινόχρηστοι και ποια εκτός σχεδίου γήπεδα αποκτούν τη δυνατότητα έκδοσης οικοδομικής άδειας.

Μέχρι τότε, η εκκρεμότητα συνεχίζει να επηρεάζει ιδιοκτήτες, μηχανικούς, επενδυτές και Υπηρεσίες Δόμησης, οι οποίοι αναμένουν ενιαίους κανόνες για την αξιοποίηση των ακινήτων.

Ολόκληρη η νομοθετική ρύθμιση για ανγνώριση οδών με ΠΔ που ψηφίζεται στη Βουλή

Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο της παραγράφου 10 του άρθρου 79, στη ρύθμοση με τίτλο “Διόρθωση παροραμάτων Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς»”,  όπως περιλαμβάνεται στο σχέδιο νόμου του ΥΠΕΝ, που ψηφίζεται στη Βουλή.

10. Στο τέταρτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 251 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας, περί γενικών όρων και περιορισμών δόμησης, οι λέξεις «απόφαση του γραμματέα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης» αντικαθίστανται από τις λέξεις «προεδρικό διάταγμα κατόπιν πρότασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας» και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:

«1. Οι όροι και περιορισμοί δόμησης των γηπέδων που βρίσκονται εκτός των ρυμοτομικών σχεδίων πόλεων ή εκτός των ορίων των νόμιμα υφιστάμενων πριν από το έτος 1923 οικισμών που στερούνται ρυμοτομικού σχεδίου ή εκτός των ορίων των οικισμών κάτω των δύο χιλιάδων (2.000) κατοίκων καθορίζονται, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά για κάθε περιοχή από ειδικές διατάξεις, ως εξής:

α) Ελάχιστο εμβαδόν γηπέδου τέσσερις χιλιάδες (4.000) τ.μ. και πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο είκοσι πέντε (25) μ.. Η ρύθμιση του προηγούμενου εδαφίου που αφορά στο ελάχιστο πρόσωπο δεν ισχύει για την ανέγερση κτιρίων των άρθρων 252 και 253, εφόσον εξυπηρετούνται από αγροτικούς ή δασικούς δρόμους, καθώς και ορειβατικών καταφυγίων, η ανέγερση των οποίων επιτρέπεται και σε γήπεδα που εξυπηρετούνται αποκλειστικά από μονοπάτια.

Της ολοκλήρωσης του χαρακτηρισμού και της κύρωσης του κοινόχρηστου δημοτικού οδικού δικτύου, καθώς και της ένταξης του οδικού δικτύου στον συνολικό σχεδιασμό προηγείται η καταγραφή του υπάρχοντος οδικού δικτύου ανά δημοτική ενότητα από τον δήμο υπό την εποπτεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ή από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σύμφωνα με τα κριτήρια, τις προϋποθέσεις, τις προδιαγραφές και την ειδικότερη διαδικασία που καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Κατόπιν της ολοκλήρωσης της καταγραφής κυρώνεται με απόφαση του γραμματέα της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης το κοινόχρηστο δημοτικό οδικό δίκτυο για την εφαρμογή της παρούσας διάταξης.

Για την κύρωση λαμβάνονται υπόψη σχετικές αεροφωτογραφίες πριν από τις 27.7.1977.

Μέχρι την κύρωση του συνολικού κοινόχρηστου δημοτικού οδικού δικτύου δύναται κατ’ εξαίρεση, κατόπιν ειδικής τεχνικής μελέτης, να πραγματοποιείται αναγνώριση δημοτικής ή κοινόχρηστης οδού.

Με προεδρικό διάταγμα καθορίζονται οι ειδικότερες προϋποθέσεις και τα κριτήρια δυνάμει των οποίων πραγματοποιείται ο χαρακτηρισμός, η κύρωση του οδικού δικτύου, η ένταξη στον σχεδιασμό, καθώς και το όργανο αναγνώρισης και οι προϋποθέσεις της αναγνώρισης δημοτικών οδών της περ. β).

β) Για γήπεδα που έχουν πρόσωπο σε διεθνείς, εθνικές, επαρχιακές, δημοτικές και κοινοτικές οδούς ως και σε εγκαταλειμμένα τμήματά τους και σε σιδηροδρομικές γραμμές απαιτούνται:

Ελάχιστο πρόσωπο σαράντα πέντε (45) μ. Ελάχιστο βάθος πενήντα (50) μ. Ελάχιστο εμβαδόν τέσσερις χιλιάδες (4.000) τ.μ..

Ως δημοτικές ή κοινοτικές οδοί για την εφαρμογή του παρόντος θεωρούνται οι οδοί που ενώνουν οικισμούς του αυτού δήμου μεταξύ τους ή οικισμούς όμορων δήμων ή με διεθνείς, εθνικές ή επαρχιακές οδούς.

Σε περίπτωση που μεταξύ των προαναφερόμενων οικισμών υπάρχουν περισσότερες της μίας (1) δημοτικές ή κοινοτικές οδοί που συνδέουν αυτούς η παρούσα περίπτωση έχει εφαρμογή μόνο σε γήπεδα που έχουν πρόσωπο στην κυριότερη από τις οδούς αυτές.

Η αναγνώριση των οδών αυτών σε κυριότερους ή μοναδικούς γίνεται με προεδρικό διάταγμα κατόπιν πρότασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας μετά από γνώμη του Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων.

Αν γήπεδο εμβαδού τουλάχιστον τεσσάρων χιλιάδων (4.000) τ.μ. απομειώθηκε λόγω απαλλοτρίωσης, διάνοιξης διεθνούς, εθνικής, επαρχιακής ή δημοτικής οδού ή αναδασμού, το γήπεδο θεωρείται άρτιο, αν το εμβαδόν του είναι τουλάχιστον δύο χιλιάδες (2.000) τ.μ. και έχει πρόσωπο σε διεθνή, εθνική, επαρχιακή ή δημοτική οδό τουλάχιστον είκοσι πέντε (25) μ.».