ΝΟΚ: τρέχει προθεσμία για περιβαλλοντικό ισοδύναμο, πριν εγκριθεί από το ΣτΕ

Το υπουργείο Περιβάλλοντος, με ανακοίνωση πρόσκληση ενεργοποίησε την εφαρμογή του περιβαλλοντικού ισοδύναμου σε οικοδομικές άδειες του ΝΟΚ και τρέχει προθεσμία για κατασκευαστές και ιδιοκτήτες να υποβάλλουν κοινό αίτημα προς το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ) και το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (ΚΕΣΑ) όχι για συνέχιση εργασιών αλλά για να κριθεί με τεχνικά, κοινωνικά, οικονομικά και νομικά κριτήρια, η επανέκδοση της οικοδομικής άδειας τους.

-«Είναι σαφές ότι η πρόσφατη , μελλοντική και αβέβαιη, νομοθετική πρωτοβουλία του ΥΠΕΝ δεν επιλύει, ουσιαστικά, κανένα πρόβλημα και παραπέμπει τα κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον», τονίζει σε δήλωση του ο Ανδρέας Παπαπετρόπουλος νομικός παραστάτης κατασκευαστών στην προσφυγή που κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ),  με την οποία ζητείται επανάληψη της δίκης του ΣτΕ για το ΝΟΚ για να γίνει δίκαιη δίκη και οικονομική αποζημίωση.

Η ανακοίνωση πρόσκληση του ΥΠΕΝ βγήκε, ενώ εκκρεμεί η τελική γνωμοδότηση από το  ΣτΕ εάν θα δεχθεί η όχι τις προτεινόμενες ρυθμίσεις στο σχέδιο ΠΔ του ΥΠΕΝ για οικοδομικές άδειες που έχουν ακυρωθεί η βρίσκονται σε εκκρεμείς δίκες, να ενταχθούν στο περιβαλλοντικό ισοδύναμο. Και παράλληλα οι κατασκευαστές αναδεικνύουν τη διάσταση ότι αντί αποζημίωσης θεσμοθετείται η επιβολή «περιβαλλοντικού ισοδύναμου», που αποτελεί πρόστιμο ή ειδική εισφορά για κτίρια του ΝΟΚ, που είχαν νόμιμες οικοδομικές άδειες, στα οποία κάνει διάκριση και εξαιρεί από κάθε είδους προστασία η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.

NOK: στο ευρωδικαστήριο η επιβολή περιβαλλοντικού ισοδύναμου αντί αποζημίωσης

Προθεσμία έως και την 16.6.2025

Με ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα του ΥΠΕΝ «Καλούνται οι ενδιαφερόμενοι για την συνέχιση της υλοποίησης των οικοδομικών αδειών, στις οποίες δεν έχει ολοκληρωθεί ο φέρων οργανισμός, που ακυρώνονται με δικαστική απόφαση ή έχουν προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως, η οποία εκκρεμεί και εφόσον έχουν εκκινήσει οικοδομικές εργασίες, έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024 να υποβάλλουν κοινό αίτημα προς το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.) και το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (ΚΕ.Σ.Α.) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας έως και την 16.6.2025» .

Στην ίδια ανακοίνωση του ΥΠΕΝ σημειώνεται ότι «η ανωτέρω διαδικασία (υποβολής κοινού αιτήματος προς ΚΕΣΥΠΟΘΑ και ΚΕΣΑ) δεν συνεπάγεται αυτοτελώς την δυνατότητα συνέχισης εργασιών, αλλά πρόκειται για προαπαιτούμενο στάδιο για την επανέκδοση της οικοδομικής άδειας».

Εξέταση με τεχνικά, κοινωνικά, οικονομικά και νομικά κριτήρια

Η δε νομοθετική ρύθμιση με βάση την οποία το ΥΠΕΝ εξέδωσε την ανακοίνωση πρόσκληση αναφέρει για τις συγκεκριμένες οικοδομικές άδειες δηλαδή για εκείνες που δεν έχει ολοκληρωθεί ο φέρων οργανισμός και «πάγωσαν» έπειτα από ακυρωτική δικαστική απόφαση ή προσφυγή,  και εφόσον έχουν εκκινήσει οικοδομικές εργασίες, έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024, ημερομηνία ανακοίνωσης της απόφασης του ΣτΕ για τη δίκη του ΝΟΚ ότι απαιτείται:

«Έγκριση του Κεντρικού Συμ­βουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.) και του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτε­κτονικής (ΚΕ.Σ.Α.) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν κοινής συνεδρίασης, κατά την οποία συνεκτιμάται η αναγκαιότητα της συνέχισης υλοποίησης της οικοδομικής άδειας δυνάμει τεχνικών, κοινωνικών, οικονομικών και νομικών κριτηρίων. Οι αιτήσεις προς τα Κεντρικά Συμβούλια του πρώτου εδαφίου υποβάλλονται εντός ενός (1) μηνός από την έναρξη ισχύος του παρό­ντος και εξετάζονται κατά προτεραιότητα εντός ενός (1) μηνός από την υποβολή τους. Η σχετική έγκριση του ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. και του ΚΕ.Σ.Α. επισυνάπτεται στην αίτηση του υπόχρεου στο ηλεκτρονικό σύστημα «e-adeies».

ΝΟΚ: ρεκτιφιέ με δύο Προεδρικά Διατάγματα και τέσσερις υπουργικές αποφάσεις

Τι λέει το πρώτο σχέδιο ΠΔ που απέστειλε το ΥΠΕΝ στο ΣτΕ

Το ΥΠΕΝ δημοσίευσε την ανακοίνωση πρόσκληση για την εφαρμογή του περιβαλλοντικού ισοδύναμου,  σύμφωνα με την εξουσιοδοτική νομοθετική ρύθμιση για τον ΝΟΚ, που περιελήφθη ως προσθήκη σε νόμο  του υπουργείου Δικαιοσύνης, (Νόμος 5197/2025, ΦΕΚ Τεύχος Α, Αρ. Φύλλου 76, της 16ης Μαΐου 2025) η οποία προβλέπει την έκδοση δύο Προεδρικών Διαταγμάτων και τεσσάρων υπουργικών αποφάσεων. Και παράλληλα έστειλε το πρώτο σχέδιο ΠΔ για το περιβαλλοντικό ισοδύναμό και την έναρξη εργασιών στο ΣτΕ, όπου εκκρεμεί να γίνει νομοτεχνικός έλεγχος για να προχωρήσεις η θεσμοθέτηση του.

Το σχέδιο ΠΔ που απέστειλε το ΥΠΕΝ στο ΣτΕ προβλέπει:

Για την εκκίνηση εργασιών, προτείνεται να θεωρείται:

α) Η πραγματοποίηση εργασιών εκσκαφής για την ανέγερση της οικοδομής (ενδεικτικά εργασίες εκσκαφής για αντιστήριξη πρανών ή θεμελίωση) ή σε περίπτωση προσθήκης (για την οποία δεν απαιτείται εκσκαφή) η πραγματοποίηση εργασιών σκυροδέτησης, ο χρόνος πραγματοποίησης των οποίων αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο τρόπο, ιδίως με:

– τη γνωστοποίηση της  έναρξης των εργασιών σε οποιαδήποτε διοικητική αρχή

– την ηλεκτρονική υποβολή Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης από τον εργοδότη στη βάση δεδομένων του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, εφόσον η γνωστοποίηση ή η υποβολή των στοιχείων έχει λάβει χώρα εμπροθέσμως, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις

– αεροφωτογραφίες

– συμβάσεις με βέβαιη χρονολογία που αφορούν στην εκκίνηση οικοδομικών εργασιών ή και σε μεταγενέστερο  στάδιο αυτής.

β) Η κατεδάφιση προϋφιστάμενων κτισμάτων εντός του ίδιου ακινήτου, εφόσον δεν είναι προγενέστερη των έξι  μηνών από την 11η  Δεκεμβρίου 2024,

γ) Η διενέργεια έως την 11η Δεκεμβρίου ανασκαφικών εργασιών της αρχαιολογικής υπηρεσίας, στο πλαίσιο υφιστάμενης οικοδομικής άδειας, η οποία αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο μέσο.

Για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο,  το σχέδιο ΠΔ του ΥΠΕΝ προτείνει ουσιαστικά για τη νομιμοποίηση των επιπλέον τετραγωνικών μέτρων δόμησης με τα μπόνους του ΝΟΚ κατασκευαστές και ιδιοκτήτες κτιρίων να πληρώσουν τέλος περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, ίσο με το 8% της αξίας των πρόσθετων τετραγωνικών μέτρων για κτίρια που ανεγέρθηκαν με νόμιμες οικοδομικές άδειες, οι οποίες έχουν ακυρωθεί με δικαστική απόφαση ή έχουν προσβληθεί στα δικαστήρια και ίσο με το 15% της αξίας των πρόσθετων τετραγωνικών μέτρων για κτιριακές επενδύσεις που έχουν αιτηθεί να ενταχθούν σε χρηματοδοτικά εργαλεία του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ. Ως τιμή ζώνης για τον υπολογισμό του τέλους θα λαμβάνεται η ισχύουσα της 11ης Δεκεμβρίου 2024.

Το ποσό του τέλους περιβαλλοντικού ισοδύναμου  θα κατατίθεται  σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και θα διατίθεται στον δικαιούχο δήμο για διάφορες δράσεις. Αυτές καθορίζονται ως εξής:

α) Η κατά προτεραιότητα απόκτηση από το Δημόσιο ακινήτων με αγορά ή αναγκαστική απαλλοτρίωση για τον καθορισμό κοινόχρηστων χώρων για την εξασφάλιση μέγιστης περιβαλλοντικής ποιότητας σε αναλογία ίση ή μεγαλύτερη του ποσοστού που προκύπτει από τα πολεοδομικά πρότυπα, κατ’ αντιστοιχία του ποσοστού του συντελεστή δόμησης που έχει επιτραπεί καθ’ υπέρβαση των όρων δόμησης της κάθε περιοχής.

β) Η διαμόρφωση νέων και η αναδιαμόρφωση, βελτίωση και αναβάθμιση υφιστάμενων κοινόχρηστων χώρων στον αστικό ιστό,  περιλαμβανόμενης και της δυνατότητας εξοπλισμού τους, με υπόγειους χώρους στάθμευσης οχημάτων.

γ) Η δημιουργία, συμπλήρωση, διαμόρφωση και βελτίωση δικτύων κοινόχρηστων χώρων και δικτύων πρασίνων παρεμβάσεων στον αστικό ιστό,

δ) Η κατά προτεραιότητα κατεδάφιση αυθαιρέτων ή και επικίνδυνων (ετοιμόρροπων) κτισμάτων,

ε) Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ανάπλασης σε περιβαλλοντικά και πολεοδομικά υποβαθμισμένες ή κορεσμένες περιοχές καθώς και σε περιοχές που χρήζουν ειδικής προστασίας, με σκοπό την ανάδειξη και προστασία των περιοχών, τη διεύθυνση του αδόμητου – ελεύθερου χώρου και την αύξηση της αστικής βιωσιμότητας των περιοχών

στ) Η χρηματοδότηση δράσεων που περιλαμβάνονται στο από 3 Φεβρουαρίου 2023 μνημόνιο συνεργασίας με τη Γενική Γραμματεία Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ για την αποδοχή πρόσκλησης ενδιαφέροντος προς υποστήριξη της ευρωπαϊκής αποστολής των 100 κλιματικά ουδέτερων και έξυπνων πόλεων.

ζ) Η χρηματοδότηση της  απόκτησης διατηρητέων κτιρίων και μνημείων από τους δήμους καθώς και η αποκατάσταση δημοσίων διατηρητέων κτιρίων και μνημείων,

η) Ο καθαρισμός και η οριοθέτηση ρεμάτων και έργα διευθέτησης και ανάδειξής τους

θ) Χρηματοδότηση της δημιουργίας χώρων πρασίνου.

Τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου θα εφαρμόζονται σε επίπεδο δημοτικής ενότητας εκτός από τις περιπτώσεις των μητροπολιτικών συγκροτημάτων Αττικής και Θεσσαλονίκης που θα εφαρμόζονται σε επίπεδο δήμου.  Για την επιλογή του καταλληλότερου μέτρου  θα εκπονείται ένα Ειδικό Σχέδιο από το ΥΠΕΝ ή από τον δήμο με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο, το οποίο θα εγκρίνεται έπειτα από γνωμοδότηση του ΚΕΣΥΠΟΘΑ.

Η ανακοίνωση -πρόσκληση του ΥΠΕΝ

Η ανακοίνωση – πρόσκληση του ΥΠΕΝενώ εκκρεμεί η τελική γνωμοδότηση του ΣτΕ εάν θα δεχθεί η όχι τις προτεινόμενες ρυθμίσεις από το ΥΠΕΝ για οικοδομικές άδειες που έχουν ακυρωθεί η βρίσκονται σε εκκρεμείς δίκες, να ενταχθούν στο περιβαλλοντικό ισοδύναμο, με τίτλο:  «Ανακοίνωση – Πρόσκληση υποβολής αιτημάτων της υποπερ. αβ της περ. α της παρ. 4 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025’ της 30ης  Μαΐου, 2025», έχει ως εξής:

«Καλούνται οι ενδιαφερόμενοι για την συνέχιση της υλοποίησης των οικοδομικών αδειών, στις οποίες δεν έχει ολοκληρωθεί ο φέρων οργανισμός, που ακυρώνονται με δικαστική απόφαση ή έχουν προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως, η οποία εκκρεμεί και εφόσον έχουν εκκινήσει οικοδομικές εργασίες, έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024 να υποβάλλουν κοινό αίτημα προς το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.) και το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (ΚΕ.Σ.Α.) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας έως και την 16.6.2025 .

Η αίτηση:

α) υποβάλλεται είτε εγχάρτως είτε ηλεκτρονικά προς τις ηλεκτρονικές διευθύνσεις gramchora@ypen.gr με θέμα «Αίτηση της υποπερ. αβ της περ. α της παρ. 4 του άρθρου 68 του ν. 5197/2025 για την οικοδομική άδεια XXXX»

β) περιλαμβάνει υποχρεωτικά:
– Αριθμό Οικοδομικής Άδειας
– Όνομα/ Επώνυμο Ενδιαφερομένου
– Ιδιότητα Ενδιαφερομένου (Ιδιοκτήτης/Εργολάβος)
– Αριθμό Ακυρωτικής Απόφασης/ Αρ. Καταθ. Αίτησης ακύρωσης

γ) συνιστάται να περιλαμβάνει αιτιολόγηση της αναγκαιότητας της συνέχισης υλοποίησης της οικοδομικής άδειας δυνάμει τεχνικών, κοινωνικών, οικονομικών ή και νομικών κριτηρίων.

Σημειώνεται ότι η ανωτέρω διαδικασία δεν συνεπάγεται αυτοτελώς την δυνατότητα συνέχισης εργασιών, αλλά πρόκειται για προαπαιτούμενο στάδιο για την επανέκδοση της οικοδομικής άδειας».

Ανδρέας Παπαπετρόπουλος: γιατί έγινε η προσφυγή των κατασκευαστών στο ΕΔΔΑ

«Διακρίνεται  από μία «κουτοπόνηρη» και αμιγώς εισπρακτική λογική που μόνον αρνητικά αισθήματα δημιουργεί, όχι μόνο στους κατασκευαστές που προσέφυγαν  για το ΝΟΚ στο ΕΔΔΑ, αλλά και σε όλους τους εμπλεκόμενους με την υπόθεση του ΝΟΚ πολίτες» σημειώνει για τις πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες του ΥΠΕΝ, σε δήλωση του ο νομικός Ανδρέας Παπαπετρόπουλος εξηγώντας παράλληλα γιατί και πως έγινε η ευρωπαϊκή προσφυγή των κατασκευαστών αναφέροντας αναλυτικά τα ακόλουθα:

«Επειδή πολλά γράφονται για την «δικαίωση» των κατασκευαστών που θα προέλθει, ίσως κάποτε, από το ΕΔΑΔ θα ήθελα να διευκρινίσω τα ακόλουθα:

Οι επιχειρηματίες που προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στρέφονται, εμμέσως πλην σαφώς, κατά του ΥΠΕΝ και ζητούν πλήρη αποζημίωση για την κακή νομοθέτηση στην οποία προχώρησε το Υπουργείο, επιτρέποντας τη σωρευτική εφαρμογή των «κινήτρων» του ΝΟΚ και αγνοώντας, αδικαιολόγητα, την πάγια νομολογία του ΣτΕ για την ανάγκη προγενέστερου πολεοδομικού σχεδιασμού, πριν από τη θέσπιση οριζοντίων ρυθμίσεων που μπορεί να τον νοθεύσουν, επιβαρύνοντας το οικιστικό περιβάλλον. Αυτό είναι το πρόβλημα.

Αντιθέτως, ούτε παραπονούνται ούτε, πολύ περισσότερο, στρέφονται κατά της αποφάσεως της Ολομελείας του Δικαστηρίου για την αντισυνταγματικότητα του ΝΟΚ. Και τούτο για δύο, συγκεκριμένους, λόγους:

Πρώτον, διότι ουδείς αμφισβητεί πλέον την ορθότητα της αποφάσεως αυτής στην ουσία της. Πρόκειται , άλλωστε, για μία ισορροπημένη απόφαση που επαναλαμβάνει και διευρύνει την προαναφερθείσα νομολογία περί της συνταγματικής επιταγής για τη θεσμοθέτηση ενός ορθολογικού και βιώσιμου πολεοδομικού σχεδιασμού.

Δεύτερον, διότι περιορίζει το ακυρωτικό αποτέλεσμα της ίδιας αυτής αποφάσεως, προστατεύοντας έναν ευρύ κύκλο πολιτών που εμπιστεύτηκαν το νόμο.

Τι επιδιώκουν, επομένως , οι προσφεύγοντες;

-Να διευρύνουν κατά το δυνατόν αυτόν τον κύκλο , επεκτείνοντας την προστασία σε όλους όσους εξέδωσαν οικοδομικές άδειες με τα κίνητρα του ΝΟΚ μέχρι και τις 11/12/2024, ανεξαρτήτως του αν ξεκίνησαν ή όχι τις οικοδομικές τους εργασίες. Αυτό επιχειρείται, βεβαίως, έχοντας πλήρη συνείδηση αφενός της δυσκολίας του εγχειρήματος και αφετέρου των στενών και πολύ περιοριστικών ορίων της δικαιοδοσίας του ΕΔΑΔ.

Τέλος, οι προσφεύγοντες παραπονούνται πλέον έναντι του ΥΠΕΝ και για έναν ακόμα, επιπλέον, λόγο. Είναι σαφές ότι η πρόσφατη , μελλοντική και αβέβαιη, νομοθετική πρωτοβουλία του ΥΠΕΝ δεν επιλύει, ουσιαστικά, κανένα πρόβλημα και παραπέμπει τα κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον. Διακρίνεται δε από μία «κουτοπόνηρη» και αμιγώς εισπρακτική λογική που μόνον αρνητικά αισθήματα δημιουργεί, όχι μόνο σε αυτούς, αλλά και σε όλους τους εμπλεκόμενους με την υπόθεση του ΝΟΚ πολίτες».