ΣτΕ: η παρέμβαση κατασκευαστών στη νέα δίκη ΝΟΚ, για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο

Του Αργύρη Δεμερτζή/

«Εάν το προεδρικό διάταγμα 94/2025 ακυρωθεί, τότε αυτομάτως αποστερούμαστε κάθε δυνατότητας διατήρησης των οικοδομών που συννόμως προλάβαμε να χτίσουμε. Τα κτίριά μας δεν θα εξισωθούν καν με αυθαίρετα κτίσματα, αφού ακόμη και για τα αυθαίρετα υφίσταται δυνατότητα νομιμοποίησης!» τονίζουν κατασκευαστές κτιρίων σε παρέμβαση που κατέθεσαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας υπέρ της διατήρησης της ισχύος του ΠΔ 94/2025 του ΥΠΕΝ για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο και κατά της  προσφυγής πέντε Δήμων, που ζητούν την ακύρωση του.

♦ Τέσσερις κατασκευαστικές εταιρίες, που έχουν ανεγείρει κτίρια ιδίως στον Δήμο Αλίμου, στα νότια προάστια με οικοδομικές άδειες του ΝΟΚ, οι οποίες έχουν ακυρωθεί με βάση την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ είτε πρόκειται να ακυρωθούν, καθώς βρίσκονται σε εκκρεμείς δίκες, άσκησαν εμπρόθεσμα παρέμβαση στη νέα δίκη του ΝΟΚ στο ΣτΕ.

♦ Εκδικάζεται στις 6 Μαρτίου 2026 στο ΣτΕ η προσφυγή πέντε Δήμων (Αλίμου, Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης, Αμαρουσίου, Κηφισιάς και Φιλοθέης – Ψυχικού) «κατά της διατήρησης της ισχύος του π.δ. 94/2025  του ΥΠΕΝ, με τίτλο: «Καθορισμός διαδικασίας έγκρισης Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων για την αντιστάθμιση της χρήσης κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού και άλλων λεπτομερειών για την υλοποίηση οικοδομικών αδειών» (ΦΕΚ Α΄ 196/11-11-2025)».

♦ Η παρέμβαση των κατασκευαστών στρέφεται κατά κύριο λόγο κατά της  προσφυγής του Δήμου Αλίμου, την οποία υποστηρίζουν και οι άλλοι τέσσερις Δήμοι με πρόσθετες παρεμβάσεις τους στη νέα δίκη του ΣτΕ και υπογραμμίζει ότι οι κατασκευαστικές εταιρίες έχουν έννομο συμφέρον και ότι για τις άδειες που τους αφορούν κατά περιπτώσεις έχουν:

→«Εκκινήσει την διαδικασία (του άρθρου 68 παρ. 4 περ. αβ του ν. 5197/2025) περί λήψης έγκρισης από τα συμβούλια ΚΕΣΑ – ΚΕΣΥΠΟΘΑ, προκειμένου να αξιολογηθούν οι τεχνικοί οικονομικοί και κοινωνικοί λόγοι που συντρέχουν για την επανέκδοση της άδειας».

→ «Πρόκειται να προχωρήσουν στην καταβολή του τέλους περιβαλλοντικού ισοδυνάμου – το οποίο δεν είναι ευτελές – ώστε να επανεκδώσουν τις άδειές τους».

Κατασκευαστές: «έχουν παραβιαστεί εις βάρος μας οι αρχές της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της ισότητας»

Οι κατασκευαστές με την κοινή παρέμβαση τους στη νέα δίκη του ΝΟΚ στο ΣτΕ για το ΠΔ εφαρμογής του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου στις οικοδομικές άδειες του ΝΟΚ , με νομικό παραστάτη τον Ανδρέα Παπαπετρόπουλο, έμπειρο δικηγόρο σε θέματα πολεοδομίας, αντιτάσσουν ισχυρή επιχειρηματολογία στα βασικά σημεία της προσφυγής των πέντε  Δήμων,  υπογραμμίζοντας ότι :

-«Ανεξαρτήτως της εικόνας που επιχειρούν να πλάσουν οι αιτούντες Δήμοι για εμάς, ως εργολάβους, εις βάρος μας έχει συντελεστεί μια κατάφωρη αδικία». Και ζητούν να διατηρηθεί το νέο θεσμικό πλαίσιο για το περιβαλλοντικό ισόδύναμο και να απορριφθεί η προσφυγή των Δήμων.

Οι κατασκευαστές εξηγούν ότι έχουν παραβιαστεί εις βάρος τους:

♦ Η  αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης: αναφέροντας ότι: «εμπιστευθήκαμε την διοίκηση, εκδώσαμε άδειες, προχωρήσαμε στην υλοποίησή τους, προβήκαμε σε πωλήσεις προς καλόπιστους τρίτους και εν τέλει οι άδειές μας ακυρώθηκαν (ή τουλάχιστον πρόκειται να ακυρωθούν σύντομα). Χωρίς να φέρουμε την παραμικρή ευθύνη, μόνο επειδή εφαρμόσαμε όσες ευεργετικές διατάξεις προέβλεπε ο νόμος για την δόμηση, βρεθήκαμε εκτεθειμένοι, με τις οικοδομικές μας άδειες ακυρωμένες».

♦ Η αρχή της ισότητας: αναφέροντας ότι «με βάση ένα «τυχαίο» ορόσημο, αυτό της 11ης-12-2024, όσοι δικαιούχοι οικοδομικών αδειών είχαν ξεκινήσει να τις υλοποιούν πριν από αυτό εξαιρούνται από τα αναδρομικά αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας, ενώ όσοι δεν είχαν ξεκινήσει δεν εξαιρούνται» Τονίζοντας ότι: «εμείς δε, παρ’ όλο που είχαμε ξεκινήσει, λόγω της εκκρεμοδικίας, δεν εξαιρούμαστε». Και θυμίζουν ότι η παραβίαση της αρχής της ισότητας , όπως επίσης το ζήτημα της ενδοστρεφούς δίκης (δηλαδή της προσφυγής Δήμων κατά οικοδομικών αδειών που εκδόθηκαν από ΥΔΟΜ της αρμοδιότητας τους) είναι βασικός λόγος προσφυγής  που κατασκευαστές έχουν ασκήσει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ), και ότι η προσφυγή τους έχει κριθεί παραδεκτή και αναμένεται απόφαση.

Τα έξι σημεία παρέμβασης των κατασκευαστών κατά της προσφυγής των Δήμων, στη νέα δίκη του ΣτΕ

Οι κατασκευαστές αντικρούουν τα έξι βασικά επιχειρήματα που η προσφυγή των Δήμων προβάλλει ως λόγους ακύρωσης του ΠΔ και ζητούν να απορριφθεί από το Δικαστήριο η προσφυγή των Δήμων, μεταξύ άλλων:

-«Επειδή το προσβαλλόμενο π.δ. αλλά και ο ν. 5197/2025 έχουν εκδοθεί σε συμμόρφωση και προς εξειδίκευση όσων κρίθηκαν με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου Σας 146-149/2025 και κατόπιν στάθμισης αφενός της προστασίας του περιβάλλοντος και αφετέρου της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικουμένου, της χρηστής διοίκησης, αλλά και του δικαιώματος στην ιδιοκτησία».

1. Εκτός ακυρωτικού ελέγχου η ψήφιση του νόμου του ΥΠΕΝ στη Βουλή, για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο

Σχετικά  με την «παραβίαση συνταγματικών αρχών κατά την ψήφιση του ν. 5197/2025», κατ΄εξουσιοδότηση του οποίου εκδόθηκε το ΠΔ για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο ,που προβάλλει η προσφυγή των Δήμων ως λόγο ακύρωσης του επίδικου ΠΔ, οι κατασκευαστές στην παρέμβαση τους τονίζουν ότι:

-«Προβάλλεται προδήλως απαραδέκτως» και παραθέτοντας σχετικά τον Κανονισμό της Βουλής και νομικά ντοκουμέντα, τονίζουν ότι: «δεν αποτελεί ζήτημα που μπορεί να ελεγχθεί στο πλαίσιο του ακυρωτικού ελέγχου και να οδηγήσει σε ακύρωση του εδώ προσβαλλομένου προεδρικού διατάγματος».

Εξηγούν παράλληλα οι κατασκευαστές στην παρέμβαση τους ότι: «η διαδικασία ψήφισης του νόμου από την Βουλή υπάγεται σε αυτά που ονομάζονται internacorporis, ήτοι αποτελεί ζήτημα που ανάγεται στην κοινοβουλευτική διαδικασία, και δεν ελέγχεται από τον δικαστή στο πλαίσιο του ελέγχου συνταγματικότητας των νόμων. Τέτοια θέματα παραμένουν στο πεδίο αυτοελέγχου της Βουλής και του ελέγχου του αρχηγού του κράτους ως μέρος του σύνθετου νομοθετικού οργάνου».

2. To ΕΣΠΙΑΠ δεν αντιστρατεύεται τους κανόνες ορθολογικού πολεοδομικού σχεδιασμού

«Με τις επίμαχες διατάξεις προβλέπεται η εκπόνηση Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), δεν εκπονείται το ίδιο το σχέδιο» υπογραμμίζεται στην παρέμβαση των κατασκευαστών, προκειμένου να  υποστηρίξουν ότι «είναι εσφαλμένος ο συλλογισμός» της προσφυγής των Δήμων, με τον οποίο προβάλλουν ως λόγο ακύρωσης των διατάξεων του νόμου και του ΠΔ ότι «έχουν πολεοδομικό χαρακτήρα, εντούτοις δεν ερείδονται σε προηγούμενη επιστημονική μελέτη», υποστηρίζοντας οι Δήμοι ότι το  Γ΄ μέρος του ν. 5197/2025 και το π.δ. 94/2025 είναι σε αντίθεση με   το άρθρο 24 παρ. 2 του Συντάγματος.

Οι κατασκευαστές στην παρέμβαση τους αναπτύσσουν εκτενή επιχειρηματολογία σύμφωνα με τις προβλέψεις του νόμου, του επίδικου ΠΔ και το πρακτικό του Ε΄ Τμήματος  του ΣτΕ που άσκησε προληπτικό νομοτεχνικό έλεγχο και έδωσε το πράσινο φώς για το ΠΔ του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου επισημαίνοντας ιδιαίτερα μεταξύ άλλων ότι:

♦ To ΕΣΠΙΑΠ δεν αντιστρατεύεται τους κανόνες ορθολογικού πολεοδομικού σχεδιασμού. Αντιθέτως, αυτό το οποίο προβλέφθηκε με το ν. 5197/2025 και το προσβαλλόμενο π.δ. είναι η εκπόνηση σχεδίων που θα λάβουν υπόψιν τους και θα σταθμίσουν από την μία την κατάσταση που δημιουργήθηκε άνευ υπαιτιότητας των δικαιούχων οικοδομικών αδειών και το πολεοδομικό κεκτημένο που πράγματι έχουμε (όχι αυτό που θα θέλαμε να έχουμε), ώστε κατ’ εξαίρεση και για λόγους προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των διοικουμένων, να υλοποιηθούν οι άδειες που εκδόθηκαν σύννομα πριν την 11η Δεκεμβρίου 2025.

♦ Η ίδια η ιδέα της εκπόνησης ΕΣΠΙΑΠ, σε κάθε περίπτωση προέκυψε μετά από την έκδοση των αποφάσεων 146-149/2025 του ΣτΕ, με τις οποίες κρίθηκε ότι η εφαρμογή των κινήτρων του ΝΟΚ επιτρέπεται μόνο στο πλαίσιο του ορθολογικού πολεοδομικού σχεδιασμού, με τον καθορισμό των όρων δομήσεως που προσιδιάζουν σε κάθε περιοχή, επί τη βάσει αντικειμενικών πολεοδομικών κριτηρίων, η τήρηση των οποίων διασφαλίζεται μέσα από ειδική επιστημονική μελέτη των τοπικών συνθηκών και της φυσιογνωμίας κάθε περιοχής.

♦ Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προέβη στην έκδοση του ν. 5197/2025 σε συμμόρφωση με την κρίση του ΣτΕ,  σύμφωνα με τον οποίο καταρχάς, τα κίνητρα και η προσαυξήσεις των άρθρων 10, 15 παρ. 8 και 25 παρ. 1 και 2 θα εφαρμόζονται από εδώ και στο εξής μόνο εφόσον ενσωματωθούν στα Τοπικά και Ειδικά πολεοδομικά σχέδια (άρθρο 66). Μόνο αφότου δηλαδή εκπονηθούν οι απαραίτητες ειδικές επιστημονικές μελέτες σε επίπεδο τοπικών συνθηκών και με την συμμετοχή των οικείων ΟΤΑ θα μπορούν να εκδοθούν ξανά άδειες με την χρήση των κινήτρων.

♦ Η εκπόνηση ΕΣΠΙΑΠ προβλέφθηκε κατόπιν στάθμισης των αρχών της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της χρηστής διοίκησης. Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι «στο άρθρο 68 του νόμου, ο νομοθέτης, ακολουθώντας την «πορεία» που χαράχθηκε και πάλι από τις ίδιες τις αποφάσεις του ΣτΕ με τον περιορισμό της αναδρομικότητας των ακυρωτικών αποτελεσμάτων, κατόπιν στάθμισης των αρχών της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της χρηστής διοίκησης, προέβλεψε την εκπόνηση Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π. για την χρήση των προαναφερθέντων κινήτρων στις οικοδομικές άδειες που ακυρώθηκαν ή πρόκειται να ακυρωθούν, πλην όμως είτε έχουν τελειωμένο φέροντα οργανισμό είτε βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, καθότι ξεκίνησαν να υλοποιούνται (οπωσδήποτε) πριν την 11η-12-2024». Και στην παρέμβαση των κατασκευαστών υπογραμμίζεται ότι:

◊ «Πρόκειται, εν τέλει, για μηχανισμό, με τον οποίο ο νομοθέτης, χωρίς να παραβλέπει την περιβαλλοντική επιβάρυνση που επιφέρουν οι ως άνω κατασκευές αλλά, αντιθέτως, αναγνωρίζοντας την επέλευσή της, αποσκοπεί, ακριβώς, στην αντιστάθμιση της βλάβης, με την πρόβλεψη του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, ως διφυούς μέτρου συνιστάμενου στην καταβολή χρηματικού τέλους στον Δήμο από τους ιδιοκτήτες και εργολάβους των οικοδομών και, ακολούθως, στην χρηματοδότηση, με το ποσό αυτό, των οικείων εξισορροπητικών δράσεων». Και ότι:

◊ «Το ΕΣΠΙΑΠ προβλέφθηκε από το νομοθέτη ως ένα μέτρο αντιμετώπισης της κατάστασης που – καλώς ή κακώς – ήδη διαμορφώθηκε, δεν μπορούμε να προσποιηθούμε ότι δεν την βλέπουμε, και για την οποία σε καμία περίπτωση δεν ευθύνονται οικοπεδούχοι ή εργολάβοι και γενικά οι δικαιούχοι των αδειών, καθότι δεν έπραξαν τίποτα περισσότερο από το να εφαρμόσουν τον νόμο που ισχύει».

3. Το ζήτημα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία έχει λυθεί οριστικά στην Ολομέλεια του ΣτΕ  

Η προσφυγή των Δήμων επαναφέρει το θέμα της αντίθεσης  με την ευρωπαϊκή Οδηγία 2001/42/ΕΚ μέρους των διατάξεων ν. 5197/2025 και του π.δ. 94/2025, όπως είχε γίνει αντίστοιχα για τα κίνητρα δόμησης του ΝΟΚ στην δίκη του ΝΟΚ στην Ολομέλεια του ΣτΕ.

Οι κατασκευαστές αντικρούοντας τον λόγο ακύρωσης που προβάλλουν οι Δήμοι ότι «το προσβαλλόμενο π.δ. αποτελεί σχέδιο υπό την έννοια της Οδηγίας 2001/42/ΕΚ και ως τέτοιο πρέπει να ακυρωθεί λόγω παράλειψης προηγούμενης εκπόνησης ΣΜΠΕ», απαντούν ότι:

♦ «Ο συγκεκριμένος λόγος ακύρωσης είναι αβάσιμος στην ουσία του, καθότι ούτε ο ν. 5197/2025, ούτε και το προσβαλλόμενο π.δ. αποτελούν σχέδιο κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ.1  στοιχ. α’  της ως άνω Οδηγίας, αλλά αντιθέτως πρόκειται για διατάξεις που προβλέπουν την εκπόνηση σχεδίου (Ε.Σ.Π.Ι.Α.Π.)». Επιπροσθέτως για το ίδιο θέμα αναφέρουν ότι:

♦ «Αντίστοιχο επιχείρημα είχε προβάλει ο αιτών Δήμος και σχετικά με τον ίδιο το ΝΟΚ, οπότε το ζήτημα λύθηκε οριστικά από την Ολομέλεια του ΣτΕ, η οποία έκρινε ότι ο ΝΟΚ δεν αποτελεί σχέδιο, καθότι οι ρυθμίσεις του  «ως εκ του προέχοντος πολεοδομικού χαρακτήρα τους […] πρέπει να ενταχθούν στον πολεοδομικό σχεδιασμό κάθε περιοχής, επί τη βάσει πολεοδομικών κριτηρίων και κατόπιν ειδικής επιστημονικής μελέτης που ο σχεδιασμός προβλέπει. Στο στάδιο αυτό του πολεοδομικού σχεδιασμού θα εκπονηθεί η προβλεπόμενη κατά την κείμενη νομοθεσία (βλ. ν. 4447/2016 […]) στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση, επί τη βάσει πολεοδομικών κριτηρίων και σύμφωνα με τις τοπικές ιδιαιτερότητες και τη φυσιογνωμία του κάθε οικισμού […]». Και υπογραμμίζουν ότι:

♦ «Το προσβαλλόμενο π.δ. προβλέπει τα κριτήρια και τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, καθώς επίσης και τον τρόπο εκπόνησης του σχεδίου αλλά κανέναν σχεδιασμό δεν περιλαμβάνει το ίδιο».

4. Οι εργασίες εκσκαφής νοούνται ως έναρξη υλοποίησης των οικοδομικών αδειών

Οι κατασκευαστές στην παρέμβαση τους τεκμηριώνουν με βάση την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ και το πρακτικό του Ε΄ Τμήματος του Δικαστηρίου για το ΠΔ του ΥΠΕΝ, ότι «ως έναρξη υλοποίησης των οικοδομικών αδειών νοούνται οι εργασίες εκσκαφής για την ανέγερση της οικοδομής» και ότι «στις «προστατευόμενες» άδειες υπάγονται προφανώς όσες βρίσκονταν στο στάδιο εκσκαφών από την αρχαιολογική υπηρεσία». 

Αντικρούοντας ως  λόγο ακύρωσης, που προβάλλει η προσφυγή των Δήμων ότι «το προσβαλλόμενο π.δ. πρέπει να ακυρωθεί λόγω διεύρυνσης της έννοιας της εκκίνησης των οικοδομικών εργασιών, κατά παράβαση του άρθρου 95 της Ολομέλειας του ΣτΕ» σημειώνεται ότι:

♦ «Σε κάθε περίπτωση, η προστασία των οικοδομικών αδειών που εκδόθηκαν κατόπιν υλοποίησης κατεδάφισης είναι απαραίτητη, διότι σε διαφορετική περίπτωση, η συγκεκριμένη κατηγορία οικοδομών θα υφίστατο τις δυσμενέστερες των συνεπειών: Κάποιος ο οποίος έδωσε αντιπαροχή το σπίτι του για την δημιουργία πολυκατοικίας θα απέμενε ιδιοκτήτης οικοπέδου χωρίς κτίσμα.

♦ Συν τοις άλλοις, η εξομοίωση της κατεδάφισης προϋφιστάμενου κτίσματος με έναρξη εργασιών υπαγορεύεται και από την αρχή της ισότητας, καθότι το άρθρο 10 του ΝΟΚ (το οποίο κρίθηκε αντισυνταγματικό με τις αποφάσεις της Ολομέλειας) περί προσαύξησης του συντελεστή δόμησης, εφαρμόζεται σε 3 περιπτώσεις:

είτε α) στην ποσοστιαία μείωση του επιτρεπόμενου ποσοστού κάλυψης του οικοπέδου,

είτε β) στην ποσοστιαία μείωση του ποσοστού κάλυψης του οικοπέδου με απόσυρση κτιρίου κύριας χρήσης, εμβαδού τουλάχιστον ενός τετάρτου του υπάρχοντος επιτρεπόμενου συντελεστή δόμησης της περιοχής,

είτε γ) με τις προϋποθέσεις ποσοστιαίας μείωσης του επιτρεπόμενου ποσοστού κάλυψης του οικοπέδου και απόδοσης επιφάνειας ίσης με την αύξηση της επιφάνειας δόμησης διά του συντελεστή δόμησης.

Με αυτό το σκεπτικό, δεν γίνεται να προστατεύεται ο δικαιούχος άδειας που κατά το άρθρο 10 παρ. 1 περ. α΄ ΝΟΚ ξεκίνησε πραγματοποιεί εκσκαφικές εργασίες με μειωμένη κάλυψη του οικοπέδου, αλλά όχι ο δικαιούχος ο οποίος προέβη στην κατεδάφιση παλαιού κτιρίου κύριας χρήσης για την εφαρμογή επίσης του άρθρου 10, αλλά της παρ. 1 περ. β΄. Μάλιστα, αντίστοιχα θα έπρεπε να προστατεύονται και οι οικοδομικές άδειες για την έκδοση των οποίων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 10, παρ. 1 περ. γ΄ πραγματοποιήθηκε παραχώρηση τμήματος του οικοπέδου σε κοινή χρήση.

Για τον ίδιο λόγο ακύρωσης που προβάλλουν οι Δήμοι, αναπτύσσοντας σκεπτικό ότι «για άδειες «των οποίων η υλοποίηση (οικοδομικές εργασίες) έχει αποδεδειγμένα αρχίσει έως και τις 11.12.2024» ήταν ήδη σαφής και δεν απαιτούσε καμία περαιτέρω εξειδίκευση». Και ότι «ενόψει του εξαιρετικού χαρακτήρα του περιορισμού του ακυρωτικού αποτελέσματος, κατά τον Δήμο Αλίμου, ο περιορισμός θα έπρεπε να ερμηνευθεί ως άκρως περιοριστικός και στενός», οι κατασκευαστές στην παρέμβαση τους αναφέρουν ότι «η έννοια της έναρξης οικοδομικών εργασιών, προφανώς δεν ήταν σαφής» υπενθυμίζοντας ότι:

«Με αυτό το σκεπτικό, στις 28-12-2024 (δηλαδή λίγες ημέρες μετά από την δημοσίευση της ανακοίνωσης του Προέδρου του ΣτΕ, αλλά πριν από την καθαρογραφή του κειμένου των αποφάσεων) το Δημοτικό Συμβούλιο έλαβε την υπ’ αριθ. 312/28-12-2024 απόφαση περί αναστολής εκτέλεσης όλων των οικοδομικών εργασιών που δεν είχαν φτάσει τουλάχιστον στο σημείο σκυροδέτησης! Εν συνεχεία, κατόπιν διπλού εντέλλεσθε από τον Δήμαρχο Αλίμου, με τις με τις υπ’ αριθ. 1379α/2024 και 1378α/2024 αποφάσεις, η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου κοινοποίησε σε 44 περίπου δικαιούχους οικοδομικών αδειών! την υπ’ αριθ. 38533/19-12-2024 απόφασή της περί αναστολής ισχύος οικοδομικών αδειών«[…] μέχρις ότου εκδοθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας η οριστική απόφαση για τα ζητήματα συνταγματικότητας των διατάξεων των άρθρων 10, 15 παρ. 8, 19 παρ. 2, 25 και 11 παρ. 6 του ν. 4067/2012 ως ισχύει (ΝΟΚ) […]».

Για να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι: «η έννοια της έναρξης οικοδομικών εργασιών, προφανώς δεν ήταν σαφής».

5. Σκοπός η αποτροπή δημιουργίας ημιτελών κτισμάτων και της ανασφάλειας δικαίου

-«Γενικώς, κανείς (πολύ περισσότερο το φυσικό και το οικιστικό περιβάλλον) δεν επωφελείται από κτίρια – κουφάρια, τα οποία θα μένουν κατεδαφιστέα εις το διηνεκές» τονίζουν οι κατασκευαστές στην παρέμβαση τους αντικρούοντας την προσφυγή των Δήμων, ως προς το επιχείρημα που προβάλλει γιια λόγο ακύρωσης ότι:  δεν εξυπηρετείται κανένας δημόσιος σκοπός αλλά ιδιωτικά συμφέροντα και ζητά την ακύρωση του προεδρικού διατάγματος, ως αντίθετου στα άρθρα 2, 4, 25 παρ. 2, 17 παρ. 1, 25 παρ. 1 και 106 παρ. 2 του Συντάγματος.

♦ «Σκοπό του νόμου αποτελεί η αποτροπή δημιουργία ημιτελών κτισμάτων και η αποτροπή της ανασφάλειας δικαίου, που έχει προκληθεί στους όχι μόνο στους εργολάβους και στους επενδυτές (όπως συστηματικά παρουσιάζει ο αιτών), αλλά ακόμη και στους ιδιοκτήτες ακινήτων, στους οικοπεδούχους, αλλά και σε οποιονδήποτε καλόπιστο τρίτο προχώρησε στην αγορά νεόδμητου διαμερίσματος!» λέει η παρέμβαση των κατασκευαστών, επικαλούμενη «ακριβώς από τα προαναφερθέντα άρθρα του Συντάγματος, που κατά τον αιτούντα Δήμο θίγονται. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση του νόμου 5197/2025, την οποία παραθέτει και ο αιτών στο δικόγραφο». 

♦ «H διοίκηση δεν μπορεί να αγνοήσει εντελώς την κατάσταση που εκ των πραγμάτων δημιουργήθηκε, ούτε μπορεί να μην προστατεύσει όσους εμπιστεύθηκαν το νόμο και είτε πούλησαν τις ιδιοκτησίες τους, είτε έκαναν εργολαβικά, είτε αγόρασαν ή έχτισαν ακίνητα. Η λύση που μάλλον φαίνεται να προτείνει ο Δήμος είναι μια λύση χάους, η οποία κάθε άλλο παρά το δημόσιο συμφέρον εξυπηρετεί» σημειώνεται ακόμη στην παρέμβαση των κατασκευαστών.

Και  παραθέτει απόσπασμα από το πρακτικό επεξεργασίας 135/2025 του Ε΄ τμήματος του ΣτΕ , το οποίο εξέτασε ήδη τη συμβατότητα του προσβαλλόμενου π.δ. με τις προαναφερθείσες συνταγματικές διατάξεις.

6. «Το μόνον που αλλάζει είναι η επιλογή της πληρωμής ενός -καθόλου ευκαταφρόνητου – τέλους περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, υπέρ του κράτους»

-«Εάν το προσβαλλόμενο προεδρικό διάταγμα δεν προέβλεπε την συγκεκριμένη δυνατότητα, θα δημιουργούνταν το παράδοξο να αντιμετωπίζονται οι οικοδομές που ανεγέρθηκαν εντελώς αυθαίρετα, χωρίς καμία άδεια ή καθ’ υπέρβαση νομοθετικών διατάξεων, ευμενέστερα (βάσει του ν. 4495/2017) από τις οικοδομές που χτίστηκαν βάσει αδειών νομίμως εκδοθέντων που στην πορεία ακυρώθηκαν, λόγω διαπίστωσης αντισυνταγματικότητας του ΝΟΚ!», λέει η παρέμβαση των κατασκευαστών αναφερόμενη  στην δυνατότητα υπαγωγής οικοδομικών αδειών του ΝΟΚ στο περιβαλλοντικό ισοδύναμο.

Στην προσφυγή των Δήμων υποστηρίζεται σχετικά ότι «επιχειρείται διάσωση αδειών που ακυρώθηκαν δικαστικά και παρέμβαση της διοίκησης σε εκκρεμείς δίκες» και προβάλλεται ως ακόμη ένας λόγος ακύρωσης αντίθεση του προσβαλλόμενου π.δ. και του ν. 5197/2025 στο άρθρο 1ο παρ. 1, 26 και 95 του Συντάγματος.

«Τίποτα τέτοιο δεν συμβαίνει» απαντούν οι κατασκευαστές, τονίζοντας ότι:

♦ «Με τις προσβαλλόμενες διατάξεις ούτε η εκκρεμοδικία καταργείται, ούτε και οι δικαστικές αποφάσεις ανατρέπονται. Το τυχόν ακυρωτικό δικαστικό αποτέλεσμα συνεχίζει να παράγει πλήρη ισχύ. Εντούτοις, στους δικαιούχους ακυρωμένων αδειών παρέχεται μία ακόμη δυνατότητα εκτός της κατεδάφισης και αυτή υπό συγκεκριμένες, αυστηρές προϋποθέσεις».

♦ «Το μόνο που εξαιρετικώς εισήγαγε το προσβαλλόμενο π.δ. εν προκειμένω, είναι ότι μετά από την ακύρωση των οικοδομικών αδειών και εφόσον αυτή (η ακύρωση) οφείλεται στην εφαρμογή των επίμαχων άρθρων του ΝΟΚ, δίδεται στον δικαιούχο της άδειας, εκτός από την επιλογή της συμμόρφωσης μέσω κατεδάφισης και η επιλογή της πληρωμής ενός -καθόλου ευκαταφρόνητου – τέλους περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, υπέρ του κράτους, και της επανέκδοσης της οικοδομικής άδειας», λέει η πλευρά των κατασκευαστών και σημειώνει ακόμη ότι:

♦ «Μάλιστα, για τις περιπτώσεις που ο φέρων οργανισμός της οικοδομής δεν είχε ολοκληρωθεί πριν από την 11η-12, για την επανέκδοση απαιτείται επιπλέον και γνωμοδότηση από τα ΚΕ.Σ.Α και ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., κατόπιν διαπίστωσης συνδρομής κοινωνικοοικονομικών ή τεχνικών λόγων που επιβάλλουν την επανέκδοση (π.χ. η πώληση διαμερισμάτων τελευταίων ορόφων σε καλόπιστους τρίτους)».

♦ «Η επανέκδοση οικοδομικής άδειας επιτρέπεται βάσει των επίμαχων διατάξεων μετά την ακύρωσή της, μόνο εφόσον η ακύρωση έγινε λόγω εφαρμογής των κινήτρων του ΝΟΚ. Συν τοις άλλοις, εφόσον ακριβώς οι άδειες επανεκδίδονται, υπάρχει εκ νέου η δυνατότητα προσβολής τους με αίτηση ακύρωσης, εάν διαπιστωθεί ότι συντρέχουν κι άλλοι λόγοι» απαντούν οι κατασκευαστές στην αιτίαση που επιπροσθέτως προβάλλει η προσφυγή των Δήμων ότι «οι ακυρωθείσες άδειες ενδέχεται να έχουν και άλλες πλημμέλειες, εκτός της εφαρμογής των κινήτρων του ΝΟΚ».