Χιλιάδες ιδιοκτήτες «τρέχουν» να αποδείξουν ότι οι περιουσίες τους δεν ανήκουν στο Δημόσιο

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Χιλιάδες ιδιοκτήτες σε ολόκληρη τη χώρα βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν νέο κύκλο διοικητικών, τεχνικών και δικαστικών διαδικασιών για να αποδείξουν ότι ακίνητα που κατέχουν επί χρόνια ή δεκαετίες δεν είναι «αγνώστου ιδιοκτήτη», δεν ανήκουν στο Ελληνικό Δημόσιο ή δεν πρέπει να εμφανίζονται ως δασικές εκτάσεις.

Λάθη της κτηματογράφησης που κλείνει άρον άρον προς χάρη των χρονοδιαγραμμάτων του ΤΑΑ, εσφαλμένα όρια και στοιχεία, αλληλοεπικαλύψεις δικαιωμάτων, αδήλωτες ιδιοκτησίες και κυρίως οι μεγάλες καθυστερήσεις στην εξέταση αντιρρήσεων και στην αναμόρφωση των δασικών χαρτών συνθέτουν ένα πρόβλημα πανελλαδικής έκτασης.

Την έκταση των εκκρεμοτήτων έχουν αναδείξει στοιχεία και παρεμβάσεις φορέων από πολλές περιοχές της χώρας, με κοινό παρονομαστή τα ακίνητα «αγνώστου ιδιοκτήτη», τις εκκρεμείς ενστάσεις, τα μπλοκαρισμένα συμβόλαια και τα λάθη σε όρια και στοιχεία. Δείτε στο ecopress: «Κτηματολόγιο: ιδού οι μεγάλες εκκρεμότητες για πολίτες και ιδιοκτήτες».

Πρόσθετη σημαντική διάσταση του προβλήματος είναι η σύνδεση Κτηματολογίου και δασικών χαρτών. Ιδιοκτήτες που έχουν υποβάλει εδώ και χρόνια αντιρρήσεις ή αιτήματα διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος περιμένουν την εξέτασή τους, ενώ παράλληλα καλούνται να υπερασπιστούν το ιδιοκτησιακό τους δικαίωμα στις κτηματολογικές διαδικασίες.

Κτηματολόγιο και δασικοί χάρτες δημιουργούν μία διπλή εκκρεμότητα

Ο δασικός χάρτης αποτυπώνει τον χαρακτήρα μιας έκτασης και όχι από μόνος του την κυριότητά της. Η σύνδεσή του όμως με το Κτηματολόγιο αποκτά καθοριστική σημασία, όταν μία ιδιωτική έκταση εμφανίζεται δασική και παράλληλα εγείρεται ιδιοκτησιακή αξίωση του Δημοσίου.

Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ειδικές διαφοροποιήσεις ως προς το τεκμήριο κυριότητας του Δημοσίου και εξαιρέσεις για συγκεκριμένες περιοχές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η Κρήτη, μαζί με περιοχές όπως τα Δωδεκάνησα, οι Κυκλάδες, η Μάνη και νησιά του Βορείου Αιγαίου. Το θεσμικό πλαίσιο και τισ πρακτικές συνέπειες για τους ιδιοκτήτες δείτε στο ecopress: «Δασικοί χάρτες: 33 ερωτήσεις-απαντήσεις για να προστατέψετε την περιουσία σας».

Οι καθυστερήσεις στην εξέταση των δασικών αντιρρήσεων επιτείνουν την αβεβαιότητα. Σύμφωνα με στοιχεία που είχαν δημοσιοποιηθεί για την πορεία των Επιτροπών Εξέτασης Αντιρρήσεων, από περίπου 460.000 αντιρρήσεις και αιτήματα διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος είχουν εξεταστεί περίπου οι μισές. Στην Κρήτη και ειδικά στο Ηράκλειο και στο Λασίθι τα ποσοστά κινούνται σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Η πίεση κορυφώθηκε σε Κρήτη, Λέσβο και Λήμνο

Η νέα μεγάλη εστία προβλήματος βρίσκεται στις περιοχές όπου εξελίχθηκε η τελευταία φάση της Ανάρτησης των κτηματολογικών στοιχείων. Οι αντιδράσεις φορέων και επαγγελματιών επικεντρώθηκαν στην Κρήτη, τη Λέσβο και τη Λήμνο, καθώς η προθεσμία υποβολής αιτήσεων διόρθωσης παρέμεινε η 3η Αυγούστου 2026, παρά τα αιτήματα για μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο.

Το ζήτημα της περιορισμένης χρονικής διευκόλυνσης και των σοβαρών προβλημάτων που παρέμεναν ανοικτά δείτε στο ecopress: «Κτηματολόγιο: μικρή παράταση, παρά τα μεγάλα προβλήματα για Κρήτη, Λέσβο, Λήμνο».

Η γενική προθεσμία δεν μετατράπηκε σε νέα παράταση για όλους τους ιδιοκτήτες. Για όσους όμως είχαν υποβάλει έως τις 3 Αυγούστου 2026 και ώρα 23:59 ηλεκτρονικό αίτημα για ραντεβού, το αίτημα θεωρήθηκε εμπρόθεσμο και δόθηκε η δυνατότητα να ολοκληρωθεί στη συνέχεια η κατάθεση των αιτήσεων διόρθωσης. Τη συγκεκριμένη διαδικασία και τις οδηγίες που δόθηκαν από το φορέα του Κτηματολογίου δείτε στο ecopress: «Κτηματολόγιο: τελεσίγραφο 90 λέξεων σε χιλιάδες ιδιοκτήτες».

Τι θα γίνει με τα ακίνητα που δεν δηλώθηκαν

Στο Ηράκλειο, τη Χερσόνησο και το Μαλεβίζι ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ο μεγάλος αριθμός ακινήτων που δεν έχουν δηλωθεί. Για τους ιδιοκτήτες που διαθέτουν νόμιμους και μεταγεγραμμένους τίτλους υπάρχει δυνατότητα διόρθωσης της εγγραφής με τις διαδικασίες που προβλέπει η κτηματολογική νομοθεσία, ενώ δυσκολότερη είναι η θέση εκείνων που θεμελιώνουν το δικαίωμά τους αποκλειστικά σε χρησικτησία.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Κτηματολογίου και μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ/ΤΑΚ Αντώνης Κουμπενάκης, σε δηλώσεις του στον τοπικό Τύπο εξηγεί:

«Όσοι διαθέτουν νόμιμους και μεταγεγραμμένους τίτλους ιδιοκτησίας θα μπορούν, με την έναρξη λειτουργίας του Κτηματολογίου από την 1η Ιανουαρίου 2027, να προσέλθουν στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο και να εγγράψουν το ακίνητό τους, χωρίς να απαιτείται να προσφύγουν δικαστικά. Όπως σημειώνει, κάθε πολίτης ο οποίος διαθέτει νόμιμο τίτλο ιδιοκτησίας, όπως συμβόλαιο αγοράς ή άλλη μεταβιβαστική πράξη, η οποία έχει μεταγραφεί στο Υποθηκοφυλακείο έχει τη δυνατότητα χωρίς να ταλαιπωρηθεί να ολοκληρώσει την εγγραφή του ακινήτου του στο λειτουργούν πλέον Κτηματολόγιο. Αντίστοιχα όσοι δεν διαθέτουν τίτλους ιδιοκτησίας και επικαλούνται δικαίωμα χρησικτησίας θα πρέπει να διεκδικήσουν δικαστικά την αναγνώριση του δικαιώματός τους, στρεφόμενοι κατά του Ελληνικού Δημοσίου και προσκομίζοντας τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία που τεκμηριώνουν τη χρησικτησία, όπως ένορκες βεβαιώσεις, λογαριασμούς κοινής ωφέλειας ή άλλα σχετικά έγγραφα. Μάλιστα για αυτές τις περιπτώσεις των ιδιοκτητών οι οποίοι δεν έχουν τίτλο ή συμβόλαιο αλλά δεν υπάρχουν επικαλύψεις και ενστάσεις, η κατοχύρωση των εμπράγματων δικαιωμάτων τους θα γίνει μια προσπάθεια να εξετάζονται με ταχύτερη διαδικασία μέσα από τους πιστοποιημένους διαμεσολαβητές οι οποίοι θα χρεωθούν την ευθύνη να διευκολύνουν τους πολίτες για τα κατοχυρώσουν την ιδιοκτησία τους».

Για τις δυνατότητες εξωδικαστικής διόρθωσης, χρησικτησία, λανθασμένες εγγραφές και τα ακίνητα «αγνώστου ιδιοκτήτη»  δείτε στο ecopress:

♦ Στο ΦΕΚ ο νέος νόμος για τα “αγνώστου ιδιοκτητη” και κυριότητα με έκτακτη χρησικτησία

♦ Οδηγός για κυριότητα ακινήτου στο Κτηματολόγιο, λόγω χρησικτησίας

Κοινοβουλευτική παρέμβαση για τις διεκδικήσεις του Δημοσίου στην Κρήτη

Η πίεση μεταφέρεται και στη Βουλή. Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ Φραγκίσκος Παρασύρης και Μανώλης Χνάρης έθεσαν στους Σταύρο Παπασταύρου υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Δημήτρη Παπαστεργίου υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης το ζήτημα ιδιοκτησιών που αμφισβητούνται εξαιτίας του δασικού χαρακτηρισμού τους στην Κρήτη.

Στην  κοινοβουλευτική ερώτηση αναφέρεται:

«Οι αρμόδιες Υπηρεσίες και το Ελληνικό Κτηματολόγιο αγνοούν επιδεικτικά το ειδικό ιδιοκτησιακό καθεστώς της Κρήτης, το οποίο εξαιρεί το νησί από το τεκμήριο κυριότητας του Δημοσίου βάσει του άρθρου 62 του νόμου 998/1979 και του άρθρου 152 του νόμου 4819/2021, ενώ παράλληλα παραβιάζονται κατάφωρα οι δεσμευτικές υπουργικές εγκύκλιοι, καθώς και η πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου, οι οποίες υποχρεώνουν το κράτος να προσκομίζει ισχυρούς τίτλους κτήσης και απαγορεύουν τις οριζόντιες, αυτόματες δηλώσεις. Η ψηφιακή πλατφόρμα του Κτηματολογίου, ενώ παρέλαβε εμπρόθεσμα τους έγκυρους τίτλους των ιδιωτών, προέκρινε αβάσιμες κρατικές διεκδικήσεις, με αποτέλεσμα την πρωτοφανή οικονομική αιμορραγία των πολιτών, οι οποίοι εξαναγκάζονται σε δυσβάστακτα έξοδα για τοπογραφικά, νομικούς συμβούλους και ένδικα μέσα, προκειμένου να αποδείξουν τα αυτονόητα την ίδια στιγμή που η Διοίκηση στην Κρήτη λειτουργεί σε πλήρη αντίθεση με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, παραβιάζοντας την αρχή της ισονομίας και δημιουργώντας ένα επικίνδυνο κλίμα αβεβαιότητας που απειλεί την κοινωνική και οικονομική συνοχή του νησιού».

Ζητούν άμεσο «φρένο» στις αυτόματες δηλώσεις του Δημοσίου

Με την κοινοβουλευτική παρέμβαση  του οι δύο βουλευτές ζητούν συγκεκριμένη διοικητική και πολιτική απάντηση και θέτουν ευθέως το ζήτημα του βάρους απόδειξης της κυριότητας:

«Με την παρέμβασή τους, οι βουλευτές ζητούν από τους αρμόδιους υπουργούς την άμεση έκδοση κατεπείγουσας διοικητικής οδηγίας, ώστε να παύσουν οι αυτόματες και αβάσιμες δηλώσεις του Δημοσίου σε εκτάσεις που προστατεύονται από τη νομοθεσία, απαιτούν τη νομική και τεχνική τεκμηρίωση για το πώς η πλατφόρμα του Κτηματολογίου αγνόησε τις εμπρόθεσμες δηλώσεις και τους τίτλους των πολιτών, ενώ παράλληλα καλούν την Κυβέρνηση να δικαιολογήσει την παραβίαση των υπουργικών εγκυκλίων και των δικαστικών αποφάσεων που μετακυλίει παράνομα το βάρος απόδειξης στους ιδιοκτήτες, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα επιτρέψουν τη συντελούμενη αδικία σε βάρος της κρητικής κοινωνίας και απαιτώντας την άμεση αποκατάσταση της νομιμότητας».

Χαρακτηριστική του μεγέθους του προβλήματος είναι και προηγούμενη κοινοβουλευτική παρέμβαση για τη Σητεία. Σε επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή Ηρακλείου του ΚΚΕ Μανώλη Συντυχάκη καταγράφηκε ότι περισσότερα από 11.500 αγροτεμάχια στην επικράτεια του Δήμου Σητείας εμφανίζονταν ως δασικές εκτάσεις και ιδιοκτησία του Δημοσίου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανιζόταν ως ιδιοκτήτης ΑΦΜ που αντιστοιχούσε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου και Ιονίων Νήσων.

Σχετικά δείτε στο ecopress: «Δασικοί Χάρτες: αγροτεμάχια της Κρήτης βρέθηκαν σε … Πελοπόννησο».

Ο ιδιοκτήτης πληρώνει για να διορθώσει το λάθος

Η κοινή συνισταμένη όλων αυτών των υποθέσεων είναι σαφής: σημαντικό μέρος του κόστους για την αποκατάσταση μιας λανθασμένης κτηματολογικής εικόνας επιβαρύνει τον ιδιοκτήτη. Τοπογραφικά διαγράμματα, τεχνικές εκθέσεις, δικηγορικές αμοιβές, αιτήσεις διόρθωσης, αντιρρήσεις και, όταν οι διοικητικές διαδικασίες δεν επαρκούν, δικαστικές ενέργειες αποτελούν την πραγματική διαδρομή για πολλές περιπτώσεις.

Το ίδιο το Ελληνικό Κτηματολόγιο έχει ανακοινώσει διαδικασίες εξωδικαστικής διόρθωσης για συγκεκριμένες κατηγορίες εγγραφών «αγνώστου ιδιοκτήτη», ενώ η νομοθεσία προβλέπει διαφορετικές οδούς ανάλογα με το είδος του σφάλματος και τα αποδεικτικά στοιχεία του δικαιούχου. Τις περιπτώσεις στις οποίες ο φορέας αναλαμβάνει το κόστος και εκείνες στις οποίες η διόρθωση βαρύνει τον πολίτη δείτε στο ecopress: «Κτηματολόγιο: ποια λάθη πληρώνει και διορθώνει ο φορέας και ποια ο ιδιοκτήτης».

Παράλληλα, οι νέες νομοθετικές παρεμβάσεις έχουν ανοίξει δυνατότητες για διορθώσεις κτηματολογικών εγγραφών όταν μια έκταση έχει εξέλθει από τον δασικό χάρτη ύστερα από αποδοχή αντίρρησης ή άλλη νόμιμη διαδικασία. Για ιδιοκτησίες που χαρακτηρίστηκαν δασικές και στη συνέχεια δικαιώθηκαν από τις αρμόδιες επιτροπές, έχει προβλεφθεί διαδρομή, ώστε η μεταβολή να περάσει και στο Κτηματολόγιο. Δείτε στο ecopress: «Δασικοί χάρτες: λύση για εγγραφή στο Κτηματολόγιο, χωρίς δικαστικό Γολγοθά».

Αγώνας αποδείξεων, τίτλων, τοπογραφικών και διοικητικών ενεργειών για χιλιάδες ιδιοκτήτες

Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η ολοκλήρωση της κτηματογράφησης δεν κλείνει αυτομάτως τις ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες. Η επόμενη μεγάλη φάση είναι η διόρθωση των λαθών, η εκκαθάριση των ενστάσεων, η αναμόρφωση και ολοκλήρωση των δασικών χαρτών και η κατοχύρωση των πραγματικών δικαιούχων.

Για χιλιάδες πολίτες αυτή η διαδικασία έχει ήδη μετατραπεί σε αγώνα αποδείξεων, τίτλων, τοπογραφικών και διοικητικών ενεργειών, με ένα κρίσιμο και αυτονόητο ζητούμενο: ο πολίτης που έχει νόμιμο δικαίωμα σε μία περιουσία να μη χρειάζεται να ξοδεύει χρόνο και χρήμα για να αποδείξει ξανά ότι αυτή η περιουσία είναι δική του.